Ziman

Kürtçede (Kurmancî lehçesinde) edatlar, yani daçek, cümle içindeki kelimeler arasında anlam ilişkisi kuran, isim veya zamirlerin diğer kelimelerle bağlanmasını sağlayan en temel dilbilgisi yapılarından biridir. Kürtçe edat sisteminin en karakteristik özelliği, edatların büyük çoğunluğunun “çerçeve edat” (daçekên dubeşî / duperçeyî) yapısında olmasıdır. Yani bir parça kelimenin önüne gelir, diğer parça …

Kürtçede (Kurmancî lehçesi) günlük hayatta en sık kullanılan beş temel fiilin şimdiki/geniş zaman (Dema Niha), geçmiş zaman (Dema Borî) ve gelecek zaman (Dema Bê) çekim tabloları aşağıda hazırlanmıştır. Dilbilgisi kurallarını ve ergatif yapıyı (geçişli fiillerin geçmiş zamandaki durumunu) net bir şekilde gösterebilmek için hem geçişsiz (intransitive) hem de geçişli (transitive) …

Xetereyek ji wan xetereyên ko zimanê kurdî îro rûbirûyê wê maye ewe ko ji aliyê hin kesan ve hin gotin û têgeh ne li cihên wan de tên bikaranîn. Bêguman ev ew kes in yên ji wê kurdiya ko di nav gel de tê bikaranîn bêhay in û zanîna wan …

1️⃣ Çi ye mijara dengê paşdaçekan? Paşdaçek di nav bazinedaçekan da hêmana dawî ye. Paşdaçekên kurmancî, heşt in û di nivîsînê da bi du awayan tên bikaranîn. Di awayê yekê da dengdêra “a”yê li ser wan e, di awayê diduyan da jî dengdêra “e”yê li ser wan e: “bi…da/de, bi…ra/re, …

ŞAŞ: WÊ, PIRS PIRSÎ.   (O SORU SORDU.) RAST: Wê tiştek pirsî. Wê pirsek kir. Wê pirs kir.   ŞAŞ: XWE, ERZAN XERC KIR.  (KENDINI, UCUZ HARCADI.) RAST: Bîlesev xwe kêm kir. Belheq xwe ji qîmet xist. Belasebeb xwe bêqîmet kir. Xwe erzan firot. Li ber bê çû.   ŞAŞ: XWENDEKAREKÎ …

ŞAŞ: HINEKÎ DIBIŞIRE Û DI HUNDIRÊ XWE DA DIBÊJE… (BIRAZ GÜLÜMSÜYOR VE IÇINDEN DÎYOR KI.) RAST: Dibişire û di dilê xwe da dibêje.   ŞAŞ: GUNEH GIRAN E LÊ VÊ XERABÎYÊ ANCAX DIKARE ZAK BIKE… (GÜNAHI AĞIRDIR, BU KÖTÜLÜĞÜ ANCAK ZAK YAPAR.) RAST: Gunehekî giran e, lê vê xerabîyê dibe …

Şaşîyên ji romaneka bi kurmancî: ŞAŞ: ÊDÎ JÎYANA WÊ LI BAJARÊ RAGAYÊ DI XETERÊ DA BÛ. (ARTIK RAGA ŞEHRINDE YAŞAMI TEHLIKEDEYDI.) RAST: Êdî li bajarê Ragayê star bi sera nediket.   ŞAŞ: HER KU “ZAYÎN” NÊZÎK DIBÛ. (DOĞUM YAKLAŞTIKÇA) RAST: Her ku “hemla” wê giran dibû. RAVE: Peyva “zayîn”ê ji …

Min nivîsa xwe yê yekem de jî gotibû ku ‘Kurdî huner e’. Lê mixabin îro gelek Kurd ji ber bişavtinê rast axivîna zimanên xwe wenda kirine û peyva ‘mişkirin’ tevê zimanên xwe kirine. Ez bi xwe di nav axaftinan de vê peyvê (mişkirin) gelek caran dibînim. Ev peyv li gor …

AŞ: ME REHET BIHÊLE. (“BIZI RAHAT BIRAK” TIRKI) RAST: Deka dev ji me berde lo! /  Te em gêj kirin. / Te serê me bir! RAVE: Wergera “Bizi rahat birak”a tirkî ye. Di kurdî dikare holê were gotin: “Deka dev ji me berde lo!”, “Te em gêj kirin”, “Te serê …

ŞAŞ: HEM TAWANKAR E, HEM JÎ BIHÊZ E. (HEM SUÇLU, HEM GUÇLU.) RAST: Pîrê tir kirîye, lê hê pîrê newekirî ye. RAVE: Ger tu biwêja tirkî ya “hem suçlu, hem guçlu”yê bi heman peyvan weka “hem tawankar e, hem jî bihêz” wergerînî kurdî şaşîyek e. Li şûna wê biwêja Kurdî …