În , 7 Gulan 2021

Felsefe

Felsefe / Kurdî

Felsefe an jî Fîlozofî, wekî zanisteke bingehîn a zanîna civak û xwezayê û zagonên hişmendiyê yên bingehîn û jêderka zanistê, tê zanîn. Mirov bi saya zanistê dibe xwedî hiş, feraset û ramaneke gerdûnî. Pêkhatina ramanê bêyî zanînê, ya zanînê jî bêyî felsefeyê ne pêkan e. Bi awayekî din, mirov dikare bibêje felsefe, çavkaniya hemû beşên zanîn û zanyariyê ye. Ango felsefe, zanista zaninê …

Read More »

Zanînî çi ye û Çawa Dertê Holê?

Serdema ku niha em tê de dijîn, carinan bi navê Serdema Ragihandinê, carinan jî bi navê Serdema Zanistî, Serdema Teknolojiyê û pir caran jî bi navê Serdema Zanînîyê, tê zanîn. Rastî ew e ku hemû binavkirinên bi vî rengî, meriv dikare bibêje ku hev temam dikin. Zanist, cîbicîkirinên teknolojiyê ber bi pêşveçûnê ve diajo, teknolojiya ku xurt û berfireh dibe jî, leza …

Read More »

Etîka Ragihandinê

Etîka Ragihandinê, Etîka Bikaranîna Kompîturê (Computer Ethics) Beşeka felsefeyê ye û di cîhana ragihandinê (kompîtur) de, li tevgerên mirovan vedikole. Di warê etîka ragihandinê de, kesên wekî Luciano Floridi û Michael Davis, girîng têne dîtin. Etîka ragihandinê mijarên wekî hackervanî, parvekirina dosyeyan, demokrasiya li ser internetê û lîsansên ragihandinê jî digre nava xwe.   Ji aliyê Enstitûya Etîka Kompîturê (Computer Ethics …

Read More »

Nasandina Çend Têgihên Felsefeyî

1- Ratio sapiantiae: Di felsefeya Ezîz Augustînusî de ku di Serdema Navînî de yek ji wan ramanwerê naskirî ye, texlîdekî zanyarîya ku mirovan digihîne Xwedê ye. Li gor nêrîna feylesof, pêdivî pê heye ku bingeheke aqlî a bawerîyê hebe. Loma gotiye ku bawerî lê digere û aqil jî, dibîne. Dîsa gotiye ku divê berhema lê lêgerînê, zanyarî be. Zanînî yan jî …

Read More »

Taybetmendiyên Bingehîn yên Zanistê

Vedîtinên zanistî, herçuqasî ji bo armancên pratîkî bikevin xizmeta mirovahiyê jî, beravajiya hemû lewnên zanyariyên pratîkî, zanist bi xwe jî cureyeke zanîniya (bilgi, knowledge) teorîk e. Zanist bi xwe jî, ne teknîk yan zeneetek e. Rast e ku di dema pêkanîna toklînan (deney, experiment, ezmûn) de, pêdivîyeke mezin bi hunerweriya teknîkî heye. Mucîdê (keşifker) ku vedîtineke zanistî vedîtî ye, di …

Read More »

Alî Gurdilî: Divê Mirov Felsefeyê Hezbike

Ferîd Mîtan: Felsefe zimanekî tîr û hevoksazîyeke tekûz jê re divên, li gel vê yekê jî tekstên felsefî yên kurdî kêm tên dîtin. Kurdekî ku xwazibe bi kurdî felsefeyê bixwîne, serê pêşîn pêwîst e termînolojî û ferhenga felsefî ya kurdî ji ber bike, paşê dibe ku karibe di kûrahîya wateyê de bigihe. Xebat û tevgereke çawa dikare ji pirsa tênegihiştinê …

Read More »

Nameyek ji Xêrxwazekê

Dema em ji serboriyan sûde wernegrin têkçûyîn û windakirin ne dereng e, lewra em li xwe varneqilin û neponijin vebal, bedel û gunehan berpirsiyar em kurdên îro ne. -Ger destkeftî û firsetan winda bikin zûbizû dê em ê negihîjin ti meqsedan, helwesta min û ya miletekî yekgirtin û yekrêzî ye. Bi vê minasebetê  divê ku êdî milet vé daxwaza xwe ya pîroz û di cî de li hêviya siyasetmedaran nehêle. -Milet, xwediyê mafê xwe ye ku hesaban bipirse, …

Read More »

Di Derbarê Mîtolojiyê De Çend Gotin-Cihan Kaynar

Cihan KAYNAR[1]   Mîtolojî herî kêm qasê dîroka mirovahiyê dirêj e. Dema ku mirov xwest di derbarê hawirdora xwe de bibe xwedî agahiyan mîtolojî jî peyda bû, fikirîn û şîrove kirin vegotinê bi xwe re anî. Bawerî û raman di mîtolojiyê de hatine sembolîze kirin an jî qayîm kirin. Di mîtolojiyê de taybetiya girîng awartebûn û derasayîbûn e, lehengên efsaneyan …

Read More »

Nêrîna Zanista Anarşîst

Nêrîna Zanista Anarşîst (Anarchistic View of Science) Nêrîn û feraseta zanistî ya ku ji aliyê Paul Feyerabendê zanyarê USAyî ve, ku bi eslê xwe avusturyayî ye hatiye berfirehkirin. Ev feraseta zanistê ji angaşta felsefeya zanistê a nûjen nexweş e, dikeve rê û anarşîzma epîstemolojîk mîna derman û alavekê bikar tîne. Di vê xalê de meriv dikare bibêje ku nêrîn û feraseta …

Read More »

Çîroka Şêxê Sen’an

Di hundurê her kesekî de bi hezaran beraz hene. An mirov dê wan berazan bikuje, ji holê rake, an jî mirovê zunnarê ji pişta xwe girê bide, dev ji doza ku pûç û ziwa ye berde. Ger haya te ji wan berazên di hundurê te de ne tunebe tu mafdar î lê dîsa jî tu nabî mirovê ku xwediyê doza …

Read More »