Di navbera serdema Ehmedê Xanî ya ku tê de jiyaye û serdema me de zêdetirî sê sedsal derbas bûne. Lê rastiyeke neguherbar heye: Gelek berî her tiştî di zimanê xwe de dijî, piştre jî di dîrokê de. Îro siyaset bi piranî li dor desthilatdarî, hilbijartin, aborî û ewlehiyê tê gotûbêjkirin. …
Read More »Feydeyên çend şînkayî û sebzeyan
Ev feydeyên çend şînkayî û sebzeyên ku di jiyana me ya rojane de pir girîng in, li jêr bi kurtasî hatine rêzkirin: 1. Sîr Sîr di çanda me de wekî dermanê herî mezin ê xwezayî tê qebûl kirin. Antîbiyotîka Xwezayî: Sîstema berevaniyê ya laş (bawerî) pir bihêz dike û laş …
Read More »Şoreşa Zanistî: Teleskopa James Webb û Komputerên Kûantûm Dîrokê Ji Nû Ve Dinivîsînin
Cîhana zanistî û teknolojiyê di serê vê salê de bi geşedanên pir mezin û rûdanên dîrokî dilerize. Ji kûrahiya gerdûnê heta sînorên atomî yên teknolojiyê, dîtinên nû fêmkirina me ya li ser hebûnê bi temamî diguhherînin. 1. James Webb Galaksiyên Herî Kevn ku Hebûna Wan “Neasayî” ye Keşf Kir Teleskopa …
Read More »Heqîqeta Fenabûnê, Sira Beqayê û Tekamûla Ruhê Mirov – “Ya Bâqî Entel Bâqî”
Pêşgotin: Qîrîna Ruhê Mirov a di Nav Tarîtiya Fanîyetê de Mirov, di nav tevahiya mexlûqat û zindiyan de xwedî taybetmendiyeke pir balkêş û taybet e. Ew ne mîna heywanekî ye ku tenê bi xwarin, vexwarin û daxwazên laşî yên dema niha re sîndordar be. Di fitret û bingeha afirandina mirov …
Read More »Ziman, Xwebûn û Derûn
Windakirina zimanê dayikê ne tenê windakirina amûreke ragihandinê ye, ew windakirina nasnameya mirov û xezîneya derhişiya hevpar (collective unconscious) e. Destpêk Ziman, mala derûn, xwebûn û hebûnê bixwe ye. Wittgenstein (1953) vê rastî bi hevoka navdar diyar kir: “Sînorên zimanê mirov, sînorên dinyaya wî ne” (the limits of my language …
Read More »Mesele | Binehişa Welat
Çi ferq di nabêna însên û heyîneyên din de heye? Wesfê însanan ku naşibe heyîneyên din çi ne? Bersivên van pirsan her çiqas mijara felsefeyê be jî, berî dema nûjen doktrînên olî û di serdema modernîzmê de jî zanînên wek bîyolojî, antropolojî, sosyolojî û psîkolojîyê de demek dûvdrêj hatiye nîqaşkirin. …
Read More »Piştî ezmûnan (LGS, AYT, TYT) divê em çawa bi zarokên xwe re tevbigerin?
Piştî ezmûnan (LGS, TYT, AYT) bi zarokên xwe re bi awayekî piştgirî, têgihiştî û bê zext tevbigerin. Ev dem ji bo zarokan demeke pir hesas e — hinan serkeftin dîtine, hinan jî dibe ku dilşikestî bin an jî westiyayî. Armanca we divê ew be ku hûn wan hîs bikin ku …
Read More »Nêrînên Xelîl Xeyalî Modan Derbarê Çend Mijarên Sereke de (Jêgirtinên Ji Nivîsên Wî)
Ziman:“Li zimanê xu, li beytêd xu, li şa‘ir û melaê xu xweyî bibin, xu di nav xelqê da ji bêxîretiyêd xilas kin, ziman tercumanê cewhera milletan e, bê ziman tiştek nabî, evê muheqqeq bizanin” (Arslan, 2025, r. 147). “Zimanê me ji giştî zimanê ‘alem çêtir e û bi rehetî tê …
Read More »10 Salên Dawî Erdhêjên Herî Mezin
Hemû erdhêjên tomarkirî yên cîhanê , di 10 salên dawîn de jimara wan bi milyonan tê hesibandin. Hin daneyên gelemperî nîşan didin ku ji 2015 heta 2025 zêdetirî 4.5–5 milyon erdhêj li cîhanê hatine tomarkirin. Lê ger em tenê li erdhêjên mezin (M7 û zêdetir) binêrin, USGS dibêje ku di …
Read More »Xewa Îdeal Çend Saet in?
Xewa têrker yek ji hêmanên bingehîn ên parastina tenduristiya jiyanî tê hesibandin. Lêkolînên nû destnîşan dikin ku dema xewa îdeal di navbera 6.4 û 7.8 demjimêran de ye, û kêmtir an jî zêdetir razana ji vê yekê dibe ku bi pîrbûna biyolojîkî ya bilez ve girêdayî be. Lêkolîn çi nîşan …
Read More »
ÇandName Li pey şopa bav û kalan…