Yekşem , 25 Cotmeh 2020

Kurd Araştırmaları e-Dergisi – 3

Kovara Kurd Araştirmalari bi arîkariya gelek lêkolîner, nivîskar û akademîsyenan û bi naverokek dewlemend, li ser înternetê bi awayekî .pdf dewamî weşana xwe dike.

Kovar bi zimanên Kurdî, Tirkî û Îngîlîzî weşana xwe dike û bi awayekî akademîk bal dikişêne ser meseleyên kurdîstanî. Koma Kurd Araştirmalari bi sermijara “Îslama Kurda” jimara xwe ya sêyem belav kir.

Kovar ji xeynî ser mijara xwe bal dikişîne ser gelek mijarên kurd û kurdîstanî.

Di vê jimarê de navên wek Fırat Aydınkaya, Mehmet Mim Kurt, Cuma Çiçek, Yaşar Kaplan, Mucahit Bilici, Fulya Atacan, Hayal Hanoglu, Orhan Örs, Gülsüm Gürbüz Küçüksarı, Agirî Îsmaîlnijad, Zozan Goyi û Erkan Karabay cih digirin.

Kovara ku ji ser malpera http://kurdarastirmalari.com/ karê bê dabarkirin di jimara 3yem de bi 13 nîvîsên hêja derdikevê pêşberî şopînerên xwe.

Naveroka wê Jimarê ya e-Kovara Kurd Araştirmalari

İsmail Beşikçi ile Söyleşi
Söyleşi: Fırat Aydınkaya 6-11

“Müslüman Kürt Kardeşim”: İç Sömürge ve İslamcı İktidar
Mehmet Mim Kurt 12-33

İslam-Referanslı Kürt Siyasetlerinin İnşası ve Dönüşümü
Cuma Çiçek 34-69

Êzidi ve Müslüman Kürtlerin Ortak Geçmişi
Yaşar Kaplan 70-90

Kurds between Ethnicity and Universalisms
Mucahit Bilici 91-103

Modern Türkiye’de İslamcı bir Kürt Grubu: Değişen kimlikler
Fulya Atacan 104-137

Alevis under the shadow of the Turkish Islamic Ethos
Hayal Hanoglu 138-154

İslamcılık/Panislamizm Penceresinden Osmanlı Devleti’nin Kürt Şeyhleriyle İlişkisi
Orhan Örs 155-182

Milliyetçilik, İslamcılık ve Nurculuk Arasında bir Kürt Mollası: Molla Ali Zile
Gülsüm Gürbüz Küçüksarı 183-194

Ji Dîndarîyê Heta Çekdarîyê
Agirî Îsmaîlnijad 195-203

Kolektif Kültürel Eğlencenin Antropolojisi: Kürdistan’da Kolektif Kültürel Eğlence, Modernizm ve İslamla Çatışmalar
Zozan Goyi 204-253

Kürt Hareketinde Din ve Siyaset: “2000 Sonrası Dönüşümün Seyri”
Erkan Karabay 254-270

İslam, Sosyalizm ve Eşitlik: Kürt İslamı ‘Sol İslam Teorisi’ne Ne Verebilir?
Fırat Aydınkaya 271-298

Nivîsa Edîtoryaya vê Jimarê ya e-Kovara Kurd Araştirmalari

Merhabalar,

Bir rivayete göre meşhur tarihçi ve sosyolog Faslı İbn-i Haldun uzun yıllar süren gezi ve gözlemlerini kağıda dökmeyi planlar. İsmi ‘Kitabul İlber’ olarak düşündüğü ve birkaç ciltten oluşacak eserine, mukaddime(giriş) olarak din ve toplum arasındaki ilişkiye değinmek ister. Bu giriş yazısı kendi sınırlarını fazlasıyla aşar ve bugün bildiğimiz iki ciltlik Mukaddime adlı eseri vücuda gelir. Planlı bir metni kontrolden çıkmış bir mukaddimeye eviren nokta konunun kendisiydi aslında: Bireydeki inancın toplumsal tezahürleri.

Sosyal bilimler literatüründe din sosyolojisi başlığı altında çalışılan bu  alanın daha spesifik ve daha karmaşık olan kısmı ise şüphesiz dinin(inancın) kimlik ile olan ilişkisidir. Dinin, bir toplum içerisindeki salt dini işlevlerinin ötesinde önemli tamamlayıcı toplumsal fonksiyonlarının da bulunduğuna ve bu çerçevede onun kişisel ve toplumsal kimlik belirlenmesindeki ve özellikle de, hızlı değişim süreçlerine maruz bulunan toplumların karşı karşıya kaldıkları kimlik sorunlarının çözümündeki tamamlayıcı fonksiyonlarının da olduğunun altı çizilmelidir. Bu zaviyeden baktığımızda kimlik konusunun çok çeşitli yönlerinin olduğu ve bu yüzden disiplinler arası bir çözümlemeyi gerektiren girift ve hassas bir yönünün olduğu dikkatten kaçmamalıdır.  Öte yandan kimlik konusuna baktığımızda tek başına oldukça dinamik bir konudur.  En başta kimliğin kişi için ne anlama geldiği sorusunun cevabı neredeyse herkeste farklıdır. Bu sorunun daha zor kısmı ise toplumsal veya kültürel bir fenomen olan kimliğin belirlenmesinde din ne kadarlık bir yer kapladığıdır.

Bu soruyu Kürt özelinde tekrar sorduğumuzda cevabını bulmak bir parça daha zorlaşıyor. Zira genelde din, özelde ise İslam inancı Kürtler‘de daha eski ve daha stabil iken, etnik anlamda kimlik ise daha yeni ve daha dinamik duruyor. Osmanlı’nın 1800’ler sonrası merkezileşme politikasının Kürtler’de tetiklediği etnik huzursuzluk, görece uzun yıllar stabil-dindar olarak yaşayan Kürtlerin profilini, dinamik bir milliyetçi olarak tekrar güncelledi.  Devletin merkezileşme politikalarına  ilk ciddi başkaldırı Nakşibendi Tarikatına mensup Nehri ailesinden geldi. Hareketin başında olan Şeyh Ubeydullah o dönem için en büyük iki Müslüman devlet olan Osmanlı ve İran’a karşı ayaklanırken milli gerekçeleri kadar dini gerekçeleri de vardı. Şeyhe göre bu devletler Kürtleri sömürüyor ve buna inancı bir gereği olarak karşı çıkıyordu. Bu isyan maddi olarak Kürtler için somut getirisi olmasa da, zihinlerindeki ‘halife dokunulmazdır’ düşüncesini önemli oranda sarstı.

Şeyh Ubeydullah’tan sonra Kürtler Bruinessen’in ifadesi ile uzun bir süre ağa-şeyh-devlet üçgenine sıkıştılar. Kürtler bu süreçte İslami ufuk açısından şeyhin ferasetine hapsolurken, sosyal açıdan da ağanın insafına kaldılar.  20 yy. başında bir kısım Kürtler nispeten daha entelektüel bir tarzda siyaset sahnesine çıksalar da halkın çoğunluğundaki uhrevi bariyerleri esnetip daha dünyevi denilebilecek bir hürriyet mücadelesine yollar açmayı başaramadılar. Mesela o dönemde sıkça öne atılan Bediüzzaman Saidê Kurdi hürriyeti imanın bir gerekliliği olarak görürken hemşehrisi olan Mele Selim hürriyeti ateşin bir parçası olarak yorumlamaktaydı. Nursi ve Mele Selim örneğindeki bu yorum farkı o zaman has kalmadı ve günümüze kadar yaşamayı başardı. Devlet merkezli yoğun islamcılık propagandasına rağmen, Kürdün din üzerinden sahip olduğu sosyal itikad onu sömürgeci bir ulasa dönüşmesine engel olduysa da, anti kolonyal bir bağışıklık kazanması noktasında da yetersiz kaldı.

Kürt Araştırmaları dergisi olarak bu konuya akademik bir neşter atma niyeti ile üçüncü sayımızın dosya konusunu ‘Kürt İslamı’ olarak belirledik. Bu konuda fikri anlamda mesai harcamış değerli isimlerin katkıları ile hazırlamış olduğumuz dosyamızı ilgilerinize sunuyoruz.

İstifadeli olması temennisi ile yeni sayımızda tekrar buluşana dek sağlıcakla kalın.

Takdim bizden, takdir sizden. Hürmet ve muhabbetle.

Ekrem Malbat
Sayı Editörü

Kunyeya vê Jimarê ya e-Kovara Kurd Araştirmalari

Kürd Araştırmaları e-Dergi
Sayı: 2 • 2020 Şubat

Yayın Kurulu

  1. Cemal Ozkahraman
  2. Deniz Çifçi
  3. Derya Bayır
  4. Dr. Shahin Ranaie
  5. Ekrem Malbat
  6. Eyüp Kerimi
  7. Fırat Aydınkaya
  8. Hatice Kılıç
  9. İbrahim Melezade
  10. İrfan A. Azeez
  11. İsmet Yüce
  12. Janroj Yılmaz
  13. Kemal Soleimani
  14. Mesut Yeğen
  15. Mukadder Bana
  16. Mustafa Zengin
  17. Mücahit Bilici
  18. Ömer Paçal
  19. Ramazan Kaya
  20. Tahir Baykuşak
  21. Tuncay Şur

Mizanpaj ve Kapak Tasarım
Ridwan Xelîl
ridwanxelil@gmail.com

Yayın Türü
Süreli Yayın e-Dergi

İletişim
www.kurdarastirmalari.com
kurdarastirmalari@gmail.com

e-Kovara Temaşe Derket

e-Kovara Çandnameyê Jimar 2

e-Kovara Çandnameyê Jimar 1

Derbar Rêvebirê Çandnameyê

Rêvebirê Çandnameyê

Dikarê vê jî bixwênê

e-Kovara Kurdiyatê Derket

Enstîtuya Zimanên Zindî ya Zanîngeha Wanê di qada akademiyê da ji bo pêşketin û belavbûna …

Bersivekê Binivîsêne

Epeyama we nayê weşandin. Qadên pêwist bi * hatine nîşandan.