Felsefe

Îdeolojî sîstemên ramanê ne ku rêberiya civakê dikin û hin nirxên siyasî, civakî, aborî an çandî nîşan didin. Îdeolojî li dora bawerî, nirx û armancên komeke mirovan çêdibin û armanc dikin ku bandorê li nîzama civakî bikin. Her îdeolojiyek xwedî nêrînek taybet, bingehek felsefî û stratejiyek siyasî ye. Li jêr …

Mirov ti carî neçûbe bajarê Dublînê jî tenê pirtûkên nivîskarê îrlandî James Joyce (1882–1941) bixwîne dê kolane, avahî, dikan û sîmayên xelkê wekî wêneyekî xwezayî bêt ber çavên mirovî, wekî ko mirov jiyana xwe hemiyê li wî bajarî bihurandibe. Joyce bajarê xwe baş nas dike, ew dikare bi çavên girtî …

Felsefe, bi awayê xwe yê herî berbiçav jî razber e û felsefe, ji bo her gotinên ku bên gotin, avahiyên ramanî yên bêne lêkirin, ji bo her tiştî hilweşînere. Hildiweşîne û berdide. Helbet hin kesên ku bi saya felsefeyê avakirina hin pergalan weke armanc didin berxwe hene, lê tiştên ku …

1- Pirsgirêka Têkiliya Spehîtî û Xweşiyê Hinek feraset û ekolên hunerî, têgiha ‘spehî’ û ‘xweş’ ê, wekîhev dibînin. Ji vê nêrînê re ‘Hedonîzma Estetîk’ (Coşîparêzîya Estetîk) dihê gotin. Li gor vê nêrînê, spehî ew tişt e ku xweş e û xweşiyê dide mirovan. Lêbelê, hemû tiştên xweş, ew dizanin ku …

Felsefeya ku bingeha xwe dispêre ‘reşbînî’yê, bi hişmendiya ‘dîstopya’yê, di sedsala bîstemîn de belavê her derê dinyayê bûye. Ev reşbînî bi encam û rûxîneriya herdu şerên cîhanê, bi awayekî eşkeretir, li ser fikra ‘wê pêşeroj ji doh xerabtir be’ xwe bi cih dike û reşbînî wekî ekola felsefeyeke birêkûpêk derdikeve …

Welatê Yewnanê navend û destpêka şanoyê ye. BÎ (Berîya Îsa) 550PÎ (Piştî Îsa) 220 de dema zêrîn a Şanoya Antîk bû. Payîtext Atîna bi şano û şanogehên we cihê herî navdar bû Helbestvan Thespîs şanogerê yekemîn e. (Koro-Bersiv) Lîstîna şanoyê ji jinan re qedexe bû. Karekterên jin ji alîyê zilamên …

“Rêberên ku soza afirandina çîna karker a azad dabûn ji karkeran çi dizanîn?” Şoreşger û fîlozof Simone Weil, di jiyana xwe ya kurt a 34 salan de gelek çalakî û xebatên siyasî û rewşenbîrî berhev kir. Min Weil bi Dersên Felsefeyê ku di mehên borî de ji hêla Weşanên Pinhan ve hatî …

Sosyologa (sociologist, civaknas) amerîkayî, ku di dawîya sedsala 19an û destpêka sedsala 20an de, di xebatên Dibistana Chicagoyê (Şîkago) de, karekî baş kiriye. Li ser ramanên Charlotte Perkins Gilman û Emily Greene Balchê ku di warê civaknasîyê de dixebitîyan, tesîra wê heye. Di sala 1889an de li Chicagoyê, avahîya Hull …

Modernîzm, di sedsala 19an de li Fransayê wekî tevgereke ramanî derketiye holê û di gelek warên mîna felsefe, aborî, avahîsazî, huner û hwd. de pirsiyarkirinekê nû diparêze. Di şûna Xwedê de, mirovan wekî navendê dibîne û dinirxîne. Di zanistê (science, bilim) de toklînê (deney, experiment) diparêze û rasyonalîst e. Xwestiye …

Ji roja ku jiyan ji awayê devkî veguheziye qada nivîskî ve mirov tim li rê û dirbên nû yên xwevegotinê geriyaye Sîdar Jîr Ji roja ku jiyan ji awayê devkî veguheziye qada nivîskî ve mirov tim li rê û dirbên nû yên xwevegotinê geriyaye. Ev lêgerîn hinekî jî bi armanca …