Dersên Rastnivîsê I 6

ŞAŞ: HEM TAWANKAR E, HEM JÎ BIHÊZ E. (HEM SUÇLU, HEM GUÇLU.)

RAST: Pîrê tir kirîye, lê hê pîrê newekirî ye.

RAVE: Ger tu biwêja tirkî ya “hem suçlu, hem guçlu”yê bi heman peyvan weka “hem tawankar e, hem jî bihêz” wergerînî kurdî şaşîyek e. Li şûna wê biwêja Kurdî ya “Pîrê tir kirîye, lê hê pîrê newekirî ye.” Ya rast e.

 

ŞAŞ: EZ TÛFÎ KIM/TIF BIKIM JÊR RIH, TÛFÎ KIM/TIF BIKIM JOR SIMBÊL. (AŞAGI TUKURSEM SAKAL, YUKARI TUKURSEM BÎYIK.)

RAST: Ez ho dikim bav dimire, ho dikim dê dimire. / Destê di bin berî da ye, derxênî wê bimerite, di bin da be wê biperçiqe.

RAVE: Biwêja tirkî ya “Aşagi tukursem sakal, yukari tukursem bîyik” weka “Ez tûfî kim/tif bikim jêr rih, tûfî kim/tif bikim jor simbêl” tu maneyê îfade nake. Li şûna wê biwêjên kurdî yên weke: “Ez ho dikim bab dimire, ho dikim dê dimire” û “destê di bin berî da ye, derxênî wê bimerite, di bin da be wê biperçiqe” hene û ji derbirînê wê maneyê da bes in.

 

ŞAŞ: GELO CHP DIDERIZE? (CHP’DE ÇATLAK MI VAR?)

RAVE: “Gelo CHP diderize?..” Ango dixwaze bibêje “CHP’de çatlak mı var?” Gelo kê dîtîye lêkera derizandinê ji bo navdêrên razber hatîye bi kar anîn? Me her dîtîye hatîye gotin ku “dar derizîye”, “dîwar derizîye”, “ranê filankesî derizîye”

 

ŞAŞ: “…ANÎ ZIMAN…”

RAST: Dîyar kir. / Eşkere kir.

RAVE:  “…anî ziman…” Ev jî ji gotina tirkî ya “dile getirdi”yê hatîye kopîkirin. Gelo, mirov nikare bibêje got, “dîyar kir”, “eşkere kir”

 

ŞAŞ: “…DI BIN SIMBÊLAN RA DIKENÎYA…”. (BIYIK ALTINDA GULDU.)

RAST: “…di bin lêva xwe da kenîya…”

RAVE: “…di bin simbêlan ra dikenîya…”. Fermo, ji we ra wergereka ji biwêja tirkî ya “Bıyık altında guldu” yê. Dîyare ku haya wî/wê amadekarî/ê yan jî nivîskarî/ê ji biwêjên kurdî tune ye. Ew kesê ku di nav kurdan da hinkê gerîyabe û di sohbetan da mayîbe dê zanibe ku ew ne “di bin simbêlan ra dikenîya” ye, “di bin lêva xwe da kenîya” ye. Tu bibêjî ne girîng e, ha simbêl ha lêv, çi cudahî heye? Ez ê bêjim gelik cudahî heye. Ya me lêv e, ya tirkan simbêl e.

 

ŞAŞ: “…LI PEY XWE HIŞT…”  (“..GERIDE BIRAKTI…”)

RAST: Eve ewqas roj çûn. / Evqas roj/meh/sal li ser da derbas bûn.

RAVE:  “…li pey xwe hişt…” ma hewce ye em bibêjin ev jî “..geride birakti…”ya tirkî ye. Li tu dera ku kurd lê dijîn da ev biwêj nînin. Li dewsa wê “Eve ewqas roj çûn”, “evqas roj/meh/sal li ser da derbas bûn” tê bikaranîn.

 

ŞAŞ: “ŞER LI BER DERÎ YE”. (“SAVAŞ KAPIDA”)

RAST: “Şer haha bê, haha bê, yan jî “şer nêzîk e”

RAVE:  “Şer li ber derî ye”. Fermo! Ev wergera biwêja tirkî ya “Savaş kapida”yê ye. Di kurdî da biwêjeka bi vî rengî nîne. Di herêma Botan te ji bo tişta hatina wê nêzîk be holê tê gotin “haha bê, haha bê”, yan jî “ha bê, ha bê”. Ji dêl wergera biwêja tirkî ya “Şer li ber derî ye”yê dibû ku holê bihata gotin: Şer haha bê, haha bê, yan jî “şer nêzîk e”

 

ŞAŞ: “…JÎYANA XWE JI DESTE DA…” (“HAYATINI KAYEBETTI”)

RAST: “Wefat kir”, “mir”, / “emrê Xwedê kir”, /  “canê xwe da”, “serê xwe danî” / “çavê xwe neqand/dada”.

RAVE:  “…jîyana xwe ji deste da…” Pir eşkere ye ku ev biwêja hanê ji biwêja tirkî ya “hayatini kayebetti”yê hatîye wergerandin. Baş e, gelo di kurdîya me da peyvên şûna wê bigrin nînin? Bê guman hene. “Wefat kir”, “mir”, “emrê Xwedê kir”, “canê xwe da”, “serê xwe danî”, “çavê xwe neqand/dada”, “temam bû”, “cihûmî”, “sekitî”, “kewitî”. Erê her çiqas peyva “wefat”ê bi erebî ye, lê ji hezar salî zêde ye ku di nav kurdî da ye û di derbarê mirina kesayetên ku di nav civakê da navekî wan hene da tê bikaranîn. Hersêkên dawîyê jî yan bo heywanan, yan jî bo kesên ev sifet ji wan ra dîtin tê gotin.

 

ŞAŞ: “…SERÎ LI TERORÊ DA…” (“TERORE BAŞVURDU”.)

RAST: “dest bi terorê kir.”, “rahişte terorê”.

RAVE:  “…serî li terorê da…” Ev jî wergera biwêja “terore başvurdu”yê ye. Qey ji dêl wergera biwêja tirkî mirov nikare bibêje “dest bi terorê kir.”, “rahişte terorê”.

 

ŞAŞ: “…TEVAHÎYA ROJÊ…” (“GUNBOYU”)

RAST: Heta êvarê”, /  “sibehê hetanî êvarê.

RAVE:  “…tevahîya rojê…” Ev jî “gunboyu” ya tirkî ye. Li dewsa wê “heta êvarê”, “sibehê hetanî êvarê” tête gotin.

 

ŞAŞ: “…DERABEYÊN DIKANAN ÎRO NEHATIN VEKIRIN” (“KEPENKLER BUGUN AÇILMADI”)

RAST: “Esnafan îro dikanên xwe venekirin.”

RAVE:  “…derabeyên dikanan îro nehatin vekirin” Gotineka bi vî awayî tune. Lewra ew wergera “kepenkler bugun açilmadi”yê ye. Rastî wê ya bi kurdî “Esnafan îro dikanên xwe venekirin.”

 

ŞAŞ: “…DANÎN SER MASEYÊ…” (“MASAYA YATIRDI”)

RAST: “Danîn ser berikê”, “danîn li ser merşikê, doşekê.”

RAVE:  “…danîn ser maseyê…” Ev jî “masaya yatirdi” ya tirkî ye. Halehale di kurdî da jê ra holê dibêjin: “Danîn ser berikê”, “danîn li ser merşikê, doşekê.”

 

ŞAŞ: “BI SAXÎ RIZGAR BÛ”. (“SAG OLARAK KURTULDU”)

RAST: “Sax filitî”, “Bi saxî filîtî”.

RAVE:  “Bi saxî rizgar bû”. Ji “sag olarak kurtuldu” ya tirkî hatîye wergerandin. Rastîya wê “sax filitî”, “bi saxî filîtî”ye.

 

ŞAŞ: “ŞÊRÊ MIN…” (“..ASLANIM.”)

RAST: “Berxê min.”

RAVE:  “Şêrê min…” wergera “..aslanim.”ê ye. Ya rastîya wê “berxê min.”e.

 

ŞAŞ: “QÎREK DITEQ E…” (“ÇIGLIK KOPTU”)

RAST: “Qîrînek hat”, “Qîrînek tê.”

RAVE:  “Qîrek diteq e…” Ji “çiglik koptu”ya tirkî hatîye wergirtin Di kurdî da jê ra “qîrînek hat”, “qîrînek tê” tê gotin.

 

ŞAŞ: “DEMÎRTAŞ: “EV ŞER NÎNE ÇI YE?” (“BU SAVAŞ DEGILDIR DA NEDIR?”)

RAST: “Gelo ma ev ne şer bixwe ye?”  /  “Hek ev jî ne şer be nexwe şer çî ye?”

RAVE:  “Demîrtaş: “Ev şer nîne çi ye?” Ev jî ji tirkî hatîye wergerandin û eslê wê jî eve: “Bu savaş degildir da nedir?” Halehale li gorî gîyanê zimanê kurdî hatiba nivîsîn dê holêba “Gelo ma ev ne şer bixwe ye?” yan jî “hek ev jî ne şer be nexwe şer çî ye?”

 

ŞAŞ: “…DI AXAFTINA XWE DA CIHEK MEZIN DA BÛYERA DESTDIRÊJÎYÊ…”. “CIHEKA MEZIN DA…” (“BUYUK YER VERDI”)

RAST: “Di nav axaftina xwe da gelik zêde behsa destdirêjîyê kir.”

RAVE:  “…di axaftina xwe da cihek mezin da bûyera destdirêjîyê…”. “Ciheka mezin da…” yanê “buyuk yer verdi” Holê gotiba çênedibô gelo: “Di nav axaftina xwe da gelik zêde behsa destdirêjîyê kir.”

 

 

ŞAŞ: “…PARTÎYÊN SÎYASÎ “DI PERDEYA HERÎ BILIND DE” DIAXIVIN. “DI PERDEYA HERÎ BILIND DE” (“YUKSEK PERDEDEN”)

RAST: “Partîyên sîyasî “xeberên ji xwe mezintir dibêjin.”“

RAVE:  “…partîyên sîyasî di perdeya herî bilind da diaxivin. “Di perdeya herî bilind de” ango “yuksek perdeden” Rastîya wê holêba ne çêtir bû gelo! “Xeberên ji xwe mezintir dibêjin”

 

ŞAŞ: “HEMA HER ROJ EZ CILÊN XWE YÊN “CUDA CUDA” LI XWE DIKIM.” (“HER GUN AYRI AYRI ELBISE GÎYÎYORUM.”)

RAST: “Ez her roj texlîteka cil li xwe dikim.”

RAVE:  “Hema her roj ez cilên xwe yên cuda cuda li xwe dikim.” Bêguman ev ji wergera tirkî ya “Her gun ayri ayri elbise gîyîyorum.”ê tê. Hek te kurdîya wê divê fermo: “Ez her roj “texlîteke” cil li xwe dikim”

 

ŞAŞ: DERBASBÛYÎ BE!

RAST: Xwedê selametê bişîne. / Xwedê şîfayê bişîne! / Şîfa be!

RAVE: Kürtçe’de “Derbasbûyî be” dîye bir ifade yok. Malum bu, “Geçmiş olsun”un motamot Kürtçe çevirisidir.  Onun yerine “Xwedê şîfayê bike” veya “Xwedê selametê bişîne” veya “Xwedê şîfayê bişîne” demek daha doğrudur. “Xwedê”yi işin içine katmak istemeyenler “şîfa be” dîyebilir.

ŞAŞ: EZ MALA WE NIZANIM. (EVINIZI BILMÎYORUM.)

RAST: Ez mala we nasnakim.

RAVE: Kürtçe’de bir yeri bilmemek için mesela “evinizi bilmîyorum” demek için “Ez mala we nizanim” demek yerine “Ez mala we nasnakim” demek daha doğrudur. Türkçe’nin etkisi ile her ne kadar “mala we nizanim” sanki doğru imiş gibi görünüyorsa da doğrusu “mala we nasnakim”dır.

 

ŞAŞ: MALA ME HEYE YA? (FALANCA YER VAR YA?  BIZIM EV VAR YA?)

RAST: Mala me tuneye?”

RAVE: Türkçe’de “falanca yer var ya” kalıbı, örneğin “bizim ev var ya” şeklindeki bir ifade, Kürtçe’de “mala me tuneye?” dîye sorularak ifade edilir. “Mala me heye ya?” ifadesi Türkçe tercümeli Kürtçe’dir.

 

ŞAŞ: ELÎ, “HETTA” EHMED JÎ DÊ WERE. (“ALI, HATTA AHMET DA GELECEK”)

RAST: Eli, “tenavê” Ehmed jî dê were.

Kürtçe’de, Türkçe’deki kullanımı ile aynı olan “hatta” dîye bir ifade yok.

Mesela, “Ali, hatta Ahmet da gelecek” şeklindeki bir ifade “Elî, hetta Ehmed jî dê were” dediğimizde Türkçe üzerinden kendimizi ifade etmiş oluyoruz. Kürtçe’de “hatta”nın yerine gelen ifade “tenavê”dir.. (Bu ifade pek çok yörede unutulmuş olabilir) Böylece o cümleyi şöyle ifade edeceğiz: “Eli, tenavê Ehmed jî dê were”

 

ŞAŞ: XWEDÊ BIBEXŞÎNE.  (ALLAH BAĞIŞLASIN.)

RAST: Xwedê bihêle.

RAST: Xwedê te bihêle. (Ji bo zarokan.)

RAVE: “Allah bağışlasın” ifadesini, “Xwedê bibexşîne” olarak iade etmek Türkçe’nin etkisi ile olmuştur. Onun kadim Kürdî ifadesi “Xwedê bihêle”dir. Bir çocuk için “Xwedê te bihêle” deriz. Beddua nîyetîyle olunca “Xwedê nehêle” olur. Öbür taraftan “bexşîn” fiilinin Kürtçe’ye geçip geçmediği konusunda karara verecek yetkinliğim yok ama mesela 50 yaşın üstündeki herhangi bir Kürd’ün “Xwedê bibexşîne” demediğini bilîyoruz.

 

ŞAŞ: TE BIZANEBÛN WISA KIR.

RAST: Te ji qastî wisa kir.

RAVE: “Sen bunu bilerek yaptın” ifadesi için “te bizanebûn wisa kir” demek yerine “te ji qastî wisa kir” dememiz daha doğru olur.  Ilki Türkçe’ye uyarlanmış çünkü.

 

ŞAŞ: EV DAHA BAŞ E. (BU DAHA ÎYIDIR.)

RAST: Ev baştir e.

RAVE: “Bu daha îyidir” şeklindeki bir ifadeyi “ev daha baş e” biçiminde kullananlar hiç da az değil. Doğrusu “ev baştir e” olacak.. Kıyaslarda, sıfatın sonunda “tir” eki getirilerek yapılır: Dûrtir, delaltir, bilindtir vs.. Kürtçe’de “daha” dîye bir kelime yok.

 

ŞAŞ: DAYÎKÊN KU ZAROKÊN XWE DI ŞER DA WENDA KIRINE. (SAVAŞTA OĞLUNU KAYBEDEN ANNELER.)

RAST: Dayîkên ku zarokên wan di şer da hatine kuştin.

RAVE: “Savaşta oğlunu kaybeden anneler” biçimindeki bir ifadeyi Kürtçe’ye çevirirken “oğlunun kaybetme” kısmını olduğu gibi çeviremeyiz. Yani şu yanlıştır: “Dayîkên ku zarokên xwe di şer da wenda kirine”. Türkçe bilmeyen bir Kürde bu ifadeyi kullanırsak aklına savaşta kaybolmuş askerlerin annesi gelir… Kısacası “hayatını kaybetme” dîye bir ifade biçimi yok Kürtçe’de.

 

ŞAŞ: ZIMANÊ DAYIKÊ.

RAST: Zimanê zikmakî.

RAVE: Anadil ifadesini Kürtçe’ye “Zimanê Dayikê” olarak çevirmek iki şeyden ötürü yanlıştır. Evvela “Zimanê Dayîkê” Türkçe’den çevrilmiştir. Ikincisi yanlış çevrilmiştir. Çünkü Türkçe’deki “Anadil”, “Annenin dili” anlamından çok “esas/ana dil” anlamına daha yakındır. Bunun yerine “Zimanê Zikmakî” daha doğrudur. Çünkü bu ifade uydurulmuş değildir. Kürtçe’de “zikmakî” ifadesi vardır. Daha çok “doğuştan/küçüklükten” gibi bir anlamı vardır. Mesela küçüklüğünden beri bir alışkanlığı olan bir kişi için “ew ji zikmakîya xwe ve wisa ye”(küçüklüğünden beri böyledir) denir.. Veya “ez ji zikmakîya xwe ve li vir im(Ben doğduğumdan beri burdayım)” denilir.

 

ŞAŞ: HÛN ÇAWA NE?

RAST: Tu çawa yî?

 

ŞAŞ: NAVÊ WE ÇI YE?

RAST: Navê te çi ye?

RAVE: Türkçe’de saygı gereği olarak karşıdaki kişîye “siz” olarak hitap etme formu Kürtçe’de yoktur. Örneğin Türkçe’de karşımızdaki kişîye “nasılsınız” dediğimiz için, bunu Kürtçe’ye taşıyıp “hûn çawa ne” dîyenler giderek artıyor. Kürtçe’de böyle bir formun olmadığını görmek istîyorsanız, hiç Türkçe bilmeyen bir Kürd’e, yanında birkaç kişi varken “navê we çi ye?”(adınız nedir?) dîye sorun, o kişinin oradakilerin hepsinin adını size söylediğini görebilirsiniz 🙂

 

ŞAŞ: HERHELDE DÊ BARAN BIBARE. (HERHALDE YAĞMUR YAĞACAK.)

RAST: Qêminê/ qey dê baran bibare.

RAVE: “Türkçe’de kullanılan “herhalde” ifadesi Kürtçe’de o kadar özümsendi ki neredeyse Kürtçe bir kelime imiş gibi kullanılıyor.. “Herhelde dê baran bibare”(Herhalde yağmur yağacak) gibi.. Halbuki Kürtçe’de onun yerine gelen “qêminê” ifadesi var. Aynı anlamda kullanılır. “Qêminê dê baran bibare”… Bu ifade pek çok yörede yoktur. Muhtemelen “Qey min”den büzüşmüştür. Fakat kullanışı tamamen “herhalde”yi karşılıyor. Not: Eğer derseniz ki Kürtçe’de da “di her halî de” ifadesi vardır; doğru ama Türkçe’deki “herhalde” ile aynı anlamda değil, tam tersi anlamdadır.

 

ŞAŞ: TU JI ÇAVÊ MIN KETÎ. (GÖZÜMDEN DÜŞTÜN.)

RAST: Tu ji ber çavê min derketî.

RAVE: “Gözümden düştün” için “tu ji çavê min ketî” değil, “tu ji ber çavê min derketî” denir. Ilki, Türkçe’den uyarlanmış.

 

ŞAŞ: EGER HEBE “SE”.

RAST: Eger “ku” hebe.

RAVE: Türkçe’deki “se” şart ekini bol bol Kürtçe’de kullananlar var. Yapacaklar iş çok basit: Sonuna “se” getirdikleri kelimenin başına “ku” getirecekler. “Eger ku hebe”

 

ŞAŞ: EZ TÊLEFÛNÊ BI KAR TÎNIM. (TELEFON KULLANIYORUM.

RAST: Ez têlefûnê diemilînim.

 

ŞAŞ: EZ WINDOWS XP’YÊ BI KAR TÎNIM. (WINDOWS XP’YI KULLANIYORUM).

RAST: Ez Windows XP’yê diemilînim.

 

ŞAŞ: HÛN MIN BI KAR TÎNIN. (SIZ BENI KULLANIYORSUNUZ).

RAST: Hûn min diemilînin.

RAVE: Kürtçe’deki “bi kar anîn” fiilini her durumda “kullanma” yerine kullanmak yanlıştır. Türkçe düşünüldüğü için böyle yapılıyor. Kürtçe’de somut bir varlığın işlevinden yararlanmak için “emilandin/emelkirin” fiilini kullanmak daha doğrudur. Örnekler: – “Ez têlefûnê diemilînim”(Telefon kullanıyorum) “Ez telefon bi kar tînim” değil. – “Ez Windows XP’yê diemilînim”(Windowa XP’yi kullanıyorum). “Ez Windows XP’yê bi kar tînim” değil.  -“Hûn min diemilînin (Siz beni kullanıyorsunuz). “Hûn min bi kar tînin” değil. Peki somut olmayan varlıklar için? Burada da “bi kar anîn” “kullanma” anlamı ile birlikte “gerçekleştirme/yapma” anlamlarını da içerîyor. Örnekler: – We tiştekî baş bi kar anî (Iyi bir şey gerçekleştirdiniz) – We ji bo çi şiddetê bi kar anî? (Niçin şiddet kullandınız, şiddete başvurdunuz?) – Ez benî, îşê me bi kar hat (Efendim, işimiz tamamlandı, hal oldu) Sonuç: Türkçe düşünüldüğü için Türkçe’de “kullanma” fiilinin geçtiği her yere “bi kar anîn” filini yapıştırmak doğru değil. Buna “dili kullanmak” da dahil.

 

ŞAŞ: “XWE AMADE BIKIN” EM DIÇIN MÊRDÎNÊ. (HAZIRLANIN MARDIN’E GIDÎYORUZ.)

RAST: “Karê xwe bikin” em diçin Mêrdînê. (Hazırlık süreci için.)

 

ŞAŞ: EM “XWE AMADE DIKIN” KU HERIN.

RAST: “Em karê xwe dikin” ku herin. (Hazırlık süreci için.)

RAST: “Ez karkirî me” (ben hazırım) Hazırlanmış durumu.

RAST: “Ez amade me” (ben hazırım) Hazırlanmış durumu.

RAVE: Kürtçe’de amade (hazır) daha çok “hazır olma” pozisyonuna uygun düşer. Hazırlık süreci için değil. Hazırlık süreci için örnekler: -Karê xwe bikin em diçin Mêrdînê. (Hazırlanın Mardin’e gidîyoruz) – Em karê xwe dikin ku herin (gitmeye hazırlanıyoruz). Bu yüzden işi zorlayıp “em amadekarîye xwe dikin” demek gerekmîyor. Hazır olma durumunu da “amade” ve “karkirî” ile karşılayabiliriz. – Ez karkirî me (ben hazırım)  – Ez amade me (ben hazırım) Kısaca: Daha oturmuş alternatifleri “amade”ye hapsetmeyelim. Üstelik “hazır” zaten Kürtçe’ye mal olmuş (aslen Arapça’dır) bir ifade iken.

 

ŞAŞ: PEVÇÛNÊN LI SÛRÎYEYÊ DEWAM DIKIN.

RAST: Şerê li Sûrîyeyê dewam dike. (Li Sûrîyeyê “şer” heye, ne “pevçûn”.)

RAVE: Di van rojan da gotina “pevçûnê” gelekî tê bi karanîn, lê mixabin şaş tê bi karanîn. Her kesê bi kurdî mezinbûyî baş zane ku “pevçûn” bi maneya “bi hev ketin”ê ye. Tu li nûçeyan temaşe dike, dibêjin, “pevçûnên li Sûrîyeyê dewam dikin” hey malneket ma li Sûrîyeyê şer heye yan jî pevçûn. Hinekî zehmet bike û ji dîya xwe bipirse. 

 

ŞAŞ: HINEK PREFESORÊN NÊTXERAB “LI SER TELEVÎZYONAN” DIAXIFIN Û DEREWAN DIKIN. KESÊN KU LI WAN TEMAŞE DIKIN WUSA BAWER DIKIN KU EW DEREW RAST IN, “JI BER KU” EW  ”PREFESOR” IN Û JI ZANÎNGEHAN DERÇÛNE.

RAST: Hinek prefesorên nêtxerab “li televîzyonan” diaxifin û derewan dikin. Kesên ku li wan temaşe dikin wusa bawer dikin ku ew derew rast in, “bela ku” ew  ”prefesor” in û ji zanîngehan derçûne.

Ez bixwe:  Ben kendim.

Xweqedxenî:  Öz özsavunma.

Hila mijarê:  Meselenin özü.

Pûxteya qiseyê:  Sozûn kısası.

Hilîlka vî karî:  Işin pûf noktası.

Hilava hinarê:  Nar suyu.

Birayê min ê hur:  Öz kardeşim.

Birayê min ê zir:  Üvey kardeşim.

Penêrê safî:  Saf/öz peynir.

Bi dil û mêjîyekî zelal û arî: 

Rih û derûnîya min terbende ye:

Nefs bixwe:  Öz nefis.

Xweparastin:  Self-protection, özkorunma.

Xweqedxenî:  Self-defence, özsavunma.

Xwevebuhtin:  Self-determination, özbelirleme.

Xwedolivî:  Self-governance, özyönetim.

Xweserwerî:  Self-sovereignty, özegemenlik.

Xwedebarî:  Self-saficiency, özyeterlik.

Xweserî: Autonomy, özerklik.

Xweperiştin:  Self-control, özdenetim.

Xwegêrî:  Self-management, özyönetim.

Xweaborî:  Self-economy, özekonomi.

Lê em lê dinêrin hîç tiştek wisa nîne, herkes ji hûrê xwe dinefilîne. Tu kes kesê din di ser xwe ra nabîne.

 

ŞAŞ: MIN “REXNE KIR”. (ELEŞTIRDIM)

RAST: Min “rexne lê girt”.

 

ŞAŞ: BERSIVAND.

RAST: Bersivê daye.

 

ŞAŞ: NAVÊ WÎ JI BER ÇAVÊN MIN REVÎYAYE.

RAST: Navê wî bi ber çavên min neketîye.

 

ŞAŞ: JÎYAN KIR.

RAST: Jîya.

 

ŞAŞ: EZ DÊ TÊLEFONÊ VEKIM.

RAST: Ez dê têlefon bikim.

 

ŞAŞ: EZ DÊ LI TE BIGERIM. (SENI ARAYACAĞIM)

RAST: Ez dê ji te ra têlefon bikim.

 

ŞAŞ: JÊ RA MEYDAN XWEND. (ONA MEYDAN OKUDU)

RAST: Wî bê minet kir.

 

ŞAŞ: LI XWEŞA MIN NEÇÛ, LI XWEŞA MIN NEHAT. (HOŞUMA GITMEDI)

RAST: Bi min xweş nehat.

 

ŞAŞ: WERE KÊFA MIN WERE! (GEL KEYFÎM GEL!)

RAST: Min kêfa gurê pîr dikir!

 

ŞAŞ: NABÊJIM XWEDÊ DAYE! (“ALLAH YARATMIŞTIR DEMEM!” A TIRKI.)

RAST: Dilê min bi te ve namîne ha! / Hêvîya dilovanîyê ji min neke! / Ez ê qet rehmê li ten ekim. / Ez ê bi çavê rehmê li te nenêrim ha!

RAVE: Dîyar e ku ev biwêj wergera biwêja tirkî ya “Allah yaratmıştır demem!”ê ye. Bawerim ji roja ku sifetê Xwedê Teala yê kelamê li ser mirovan tecellî kirî û kurdî bûyî nesîbe me kurdan û vir ve yekem car e ku ev gotina holê ecêb di kurdî da tê bikaranîn. Lewra tu mane jê dernakevin. Bes eger meriv tirkîya wê bibîr bîne. Ê baş e, yên tirkî-nezan dê çi bikin? Li dewsa wê biwêja şaş dikare holê were gotin: “Dilê min bi te ve namîne ha!!!”, “Hêvîya dilovanîyê ji min neke!”,  “Ez ê qet rehmê li ten ekim.”, “Ez ê bi çavê rehmê li te nenêrim ha!”

Nivîskar: Mazda Pola