ÇandName Li pey şopa bav û kalan…
(Kullîyatê Rîsaleyanê Nurî ra)
Cewab: Heyat yew fealîyet û têgeyrayîş o. Şevk zî [yanî wecibîyayîş, coş û waştiş zî] matîyyeyê ey o [yanî heywan yan zî çîyo ke kê bider wenîşenî o yo]. Hayo, hîmmetê şima [yanî ğîretê şimayo ke wazeno çîyêk biankero] gama ke şevkî wenîşeno û vejîno meydanê mubarezeyê heyatî, [yanî tawo ke wazeno,qandê kerdişê çîyêkî, dest bi mucadeleyî bikero], verê verkan:
Dişmeno tewr ğidar; yeîs [yanî bêomidîye û bêhêvîtîye] raştê ey yeno. Qewetê eyê manewîyî şikneno [yanî moralê ey xeripneno]. Şima, vera ê dişmenî, kalmeyê “lateqnetû” [yanî bêomid/ bêhêvî mebi] bişuxulnî.
Dima, îstîbdadê [yanî tahda û zulm û dîktatorîya] meyluttefewwukî [yanîsewbînan ser ro hukûm kerdiş, waştişê serfîrazey] dest bi hêrişî keno ke wazeno bêzehmet û bêezêt cayê xizmetkerdoxan zeft bikero/ fîno xo dest. Dano sereyê hîmmetî/ ğeyretî ro, ey mahîna ey ser ro ra fîneno war. Şima, heqîqetê “kûnû lîllah” [yanî qandê Ellahî bibînî, (kerde û ‘emelanê şima de wa rizaya Homay bibo)] vera ey dişmenî birusnî.
Dima zî, aculîyet [yanî bêsebrey, aceleyîye, bi lezkanîya gure kerdiş] vejîno vernî, poxtê lezey ra, sebebê ke sey rêzile pêra beste yî û dewm kenî, ebi rîayetê ê tertîbanê pêdimayan nêkerdene ra, xo înan ser ro ra çeng kerdiş reyra, ê sebaban têmîyan fîneno, linga ğîretî şuş keno (sermitneno). Şima vera nê aculîyetî “wesbîro wesabîrû werabîtû” [yanî Îbadet de, musîbet de û guneyan ra remayîş de sebir bikerînî; pêvazdayişê/mucadeleyê sebir de dişmenanê xo, xo ra pey verdî; her game cîhad rê amade bibîn] xo rê bikerînî meteris. [yanî vera talukeyan, hezey tirsî, na ayeti xo vera nî]
Dima zî, însan semedo ke fitrat û xîlqatê xo de medenî yo, coka mecbur û mukelef o ke heq û huqûqê hemcînsanê xo bipawo û heqê xo zî mîyanê înan de bigeyro, labelê fikrê înfîradî [yanî fikrê xo ser tenya bîyayîş, fikro şexsî, fikranê bînan ra cîya bîyayîş] û tesawuro şexsî [xeyalo arizî, xodgamîye, ğayeyo şexsî]vejînî, ke emelanê/ xeyelanê merdimî vila kenî, raşanenî. Şima zî, qandê mucadelekerdişî, mucahîdê tewr pîlî “xeyrênnasî enfe’uhûm lînnas” [yanî, Tewr xeyrinê însanan, oyo ke xeyrê xo (nafê xo) înan rê est o.] vejînî vera ey.
Dima, firsat keweno destê orf û adetî, paşta xo dano tembelîye û bêğîretîye, hêriş keno, mîyaneyê ey qerifneno. Şima zî diza tewr qasidî (qel’aya tewr zixme) “’elellahî –la ğeyrîhî- fel yetewekkelîl mutewekkîlûn” [yanî, Ê ke wazenî tewekkul bikerî –sewbînî rê ney- bawerîya xo wa tenya bi Homay bîyarî.] ğîretîrê setar bikerî.
Dima zî, semedê ‘eciz û bêîtîmadîya nefsî ra, dişmeno ğeddar (bêrehm);gure pabeyê yewbînan verdayene, yeno. Destê ğîretî tepîşeno, dano roniştiş. Şima zî heqîqatê tewr berzî “la yedûrrûkûm men delle îzeh tedeytûm” [yanî,Heta ke şima rayîro raşt ser ro bibî, xoverawedartoxî nêeşkenî yew zirar bidî şima ro] sereyê ey ser ronî. Ta destê ê dişmenî nêreso nizd û pêsirê ğîretî.
Dima, dişmeno bêdîn, têkilê wezîfeyê Homayî bîyayene, yeno; rîyê ğîretî lekmatî/ lapatî keno, çimê ey kor keno. Şima zî heqîqeto karâşîna û wezîfeşinasî“wela tetamûr ‘ela seyyîdîne” [yanî, wina yew lebati mîyan de mebi mevaji ez efendîyê xo rê bena efendî] û “îsteqîm kema umîrtû” [yanî, Hawayo ke ti pê emir bîyî o tewir raşt bibi] birusnî. Ta ke heddê ey bido ey zanayîş.
Dima, maya gureyanê heme zehmet û ezîtan, û halênê heme rezaletan, meylurrehet [yanî, hêginî rehetîye bîyayîş] yeno. Ğîretî besteno, ey fîneno zîndanê sefaletîye. Şima zî, mucahîdê qedr û qîmetinî “leyse lîl însanî îlla ma se’a” [yanî, Însan rê tenya netîceyê keda ey est o.] ey celladê sîhrinî rê bierşawîn.
Belê, zehmetîye de, şima rê, rehetîyêka girdi est a. Çimka, yewdo ke fitratê xo de nêşno cayê xo de vindero, rehetîya ey tenya cehd û mucadelekerdiş de ya. (*Munazarat)
Serdar Bedirxan
Vajnameyeko Kirdkî-Tirkî
terralîye: tembellîk
matîyye: binek hayvanı
hayo: işte
hîmmet: ciddi çaba ve gayret
mubarezeyê heyat: hayat mücadelesi
yeîs: ümitsizlik
kalme: kılıç
îstîbdad: baskı ve zulüm
meyluttefewwuk: üstünlük elde etme arzu ve isteği
aculîyet: acelecilik, sabırsızlık
meteris: siper
mukelef: yükümlü
înfîrad: ayrılıp tek ve yalnız kalma
tesawur: zihinde şekillendirme, canlandırma, hayal etme, tasarlama
qasidî: sağlam
karâşîna: işbilen, işten anlayan
wezîfeşinas: işine bağlı, işini dikkatle yapan
gird: büyük
cehd: çalışıp çabalama, uğraşma
xoverawedartox: yoldan çıkıp aşırıya kaçan, ahlak kurallarının dışında hareketler sergileyen
