Anksîyete rewşeke tengezariyê ye ku gelek kes pê re dijîn. Ev rewş bi tirseke zêde û fikarên berdewam dest pê dike û bandorê li jiyana rojane dike. Mirov di vê rewşê de tim di nav stresê de ye û nikare xwe rehet hîs bike.
Di rewşa anksîyeteyê de, laş û mejî bi hev re tevdigerin û nîşanên cuda derdikevin holê. Dema ku rewşa anksîyeteyê dest pê dike, dilê mirov bi lez lê dide, bêhnkişandin zehmet dibe, dest û pê dilerizin, xwêdan zêde dibe û mirov xwe westiyayî hîs dike.
Di heman demê de, di mejî de jî guhertin çêdibin. Mirov dest bi fikirên neyînî dike û tim li bendî tiştên xirab e ku dê biqewimin. Ev fikir dibin sedema ku mirov nekare baş raze, nekare xwe bide ser karekî û di nav têkiliyên civakî de pirsgirêkan bijî.
Ev nexweşî dikare ji gelek sedeman çêbibe. Carinan ji ber bûyerên dijwar ên di jiyanê de qewimîne peyda dibe, carinan ji ber pirsgirêkên malbatî yan jî karî dest pê dike. Her wiha, carinan jî dikare genetîkî be û ji dê û bavan derbas bibe.
Ji bo tedawiya anksîyeteyê rê û rêbazên cuda hene. Yek ji wan dermanên ku dikarin alîkariya mirov bikin e. Lê belê, divê ev derman bi şêwirmendiya bijîşkekî bên bikaranîn. Ji bilî dermanan, terapî jî rêbazeke girîng e. Di terapiyê de, mirov hîn dibe ka çawa bi rewşa xwe re serî derxe û çawa fikirên neyînî biguherîne.
Her wiha, guhertina hinek tiştan di jiyana rojane de jî dikare alîkar be. Bo nimûne, sporê kirin, xwarina baş, razana têr û dûrketina ji tiştên ku stresê zêde dikin dikarin rewşê baştir bikin. Axaftina bi malbat û hevalên nêzîk re jî dikare bibe alîkar.
Divê were zanîn ku anksîyete ne şermeke û gelek kes pê re dijîn. Giring e ku mirov di demeke zû de alîkariyê bixwaze û li çareseriyê bigere. Bi alîkariya pisporên tenduristiya derûnî û piştgiriya kesên derdora xwe, mirov dikare bi vê rewşê re baştir serî derxe û jiyaneke rehetir bijî.
Anksîyete dikare were kontrolkirin û baştir kirin, lê divê mirov sebir bike û berdewam be di tedawiya xwe de. Her wiha, divê were zanîn ku her kes cuda ye û dibe ku tiştên ku ji yekî re baş in ji yekî din re ne baş bin. Ji ber vê yekê, divê her kes rêya xwe ya taybet bibîne û li gorî wê tevbigere.
ANKSÎYETE BI ÇI TÊ TEDAWÎ KIRIN
Ji bo tedawiya anksîyeteyê gelek rê hene û divê mirov bizanibe ku her kesî re rêyeke taybet heye.
Destpêkê, gelek caran psîkolog û derûnnas rêbaza têrapiyê bi kar tînin. Di vê rêbazê de mirov hîn dibe ka çawa bi rewşên dijwar re rû bi rû bibe û çawa fikirên xwe yên neyînî biguherîne bi yên erênî. Di têrapiyê de mirov digel pisporekî li ser pirsgirêkên xwe diaxive û hêdî hêdî fêr dibe ka çawa van pirsgirêkan çareser bike.
Di hin rewşan de, dema ku anksîyete pir giran dibe, bijîşk derman jî dinivîsin. Ev derman alîkariyê didin mejî da ku rehet bibe û fikirên neyînî kêm bibin. Lê divê ev derman tenê bi şêwira bijîşkekî bên bikaranîn û mirov bi serê xwe biryara bikaranîn yan rawestandina wan nede.
Hinek rêbazên xwezayî jî hene ku dikarin alîkariya mirov bikin. Wek mînak, nefeskişandina kûr û meditasyon dikarin laş û mejî rehet bikin. Her wiha sporê kirin jî pir girîng e ji ber ku di dema sporê de laş hormonên baş derdixe û ev jî dibe sedem ku mirov xwe baştir hîs bike.
Guherandina xwarin û vexwarinê jî dikare bibe alîkar. Divê mirov ji kafeyîn û şekirê dûr bikeve û bêtir xwarina xwezayî bixwe. Her wiha vexwarina avê jî pir girîng e ji bo tenduristiya laş û mejî.
Divê mirov bizanibe ku xewa baş jî beşeke girîng a tedawiyê ye. Razana di saetên rast de û bi qasî têr dikare bibe alîkar ku mejî xwe nû bike û hêza xwe bistîne.
Têkiliyên civakî jî pir girîng in. Axaftina bi malbat û hevalên nêzîk re, derbirina hestan û parvekirina fikaran dikare barê mirov sivik bike. Ji ber vê yekê divê mirov xwe ji civakê dûr nexe û têkiliyên xwe biparêze.
Hinek kes ji rêbazên wek yoga û meditasyonê sûd werdigirin. Ev rêbaz dikarin alîkariya mirov bikin ku bêtir li ser dema niha bisekine û xwe ji fikirên neyînî dûr bixe.
Di dawiyê de, divê were zanîn ku tedawiya anksîyeteyê demeke dirêj dixwaze û divê mirov sebir bike. Carinan dibe ku mirov pêşve here, carinan paşve here, lê ya giring ev e ku mirov dev ji hewldanên xwe bernede û berdewam be di tedawiya xwe de.
Her wiha, divê mirov fêm bike ka kîjan tişt rewşa wî giran dikin û ji wan dûr bikeve. Bo nimûne, eger kar yan jî rewşeke taybet dibe sedema anksîyeteyê, divê mirov li çareseriyekê bigere û hewl bide ku wan rewşan biguherîne.
Çandname
ÇandName Li pey şopa bav û kalan…