Divê em diranên zarokan çawa biparêzin?

Ji bo parastina diranên zarokan bi awayekî dirêjtir û berfirehtir ev şîretên girîng hene.

1. Zû dest bi firçe kirinê bike
   Gava dirana yekem derket (bi gelemperî 6-10 mehî), rojê 2 caran (sibehê û şevê berî xewê) firçe bikin. Ji bo zarokên piçûk macûna diranan a bi florîd (1000-1450 ppm) bi mîqdara genimekê (an jî bi qasî xalek piçûk) bi kar bînin. Divê heta 3 saliyê dêûbav bi temamî firçe bike, zarok tenê “alîkar” be.
2. Teknîka firçekirinê ya rast
   Firçeya nerm û bi serê piçûk hilbijêrin. Bi awayekî dorhêl (bi zivirandinên piçûk) an jî bi nermî ji jor ber bi jêr ve firçe bikin. Hemû rûyên diranan (pêş, paş, jorîn) û biriyan jî paqij bikin. Her firçekirinê divê 2 deqîqe bidome – dikarin bi stranekê an jî bi saetê demê bidin destpêkirin.
3. Şûşe û sîngê di xewê de qedexe ye
   Zarok bi şûşeya şîr, ava bi şekir an bi şîrê dayikê nekeve xewê. Şîrê şevê yê dirêj diranan diqewisîne û “kariesa şûşeyê” (diranên qelişî) çêdike. Piştî şîrê dawî, bi avê bişon an firçe bikin.
4. Xwarin û vexwarinên şekirî kontrol bikin
   • Şîrînî, çikolata, vexwarinên bi gaz û ava fêkiyan a pakêtî kêm bikin.
   • Şekir tenê bi xwarinên sereke re bide (ne di navbera xwarinan de).
   • Piştî xwarinên şekirî tavilê firçe bikin an bi avê bişon.
   • Fêkî û sebzeyên teze, penêr, mast, gûz zêde bixwin – ew ji bo diranan baş in.
5. Florîd û av
   Ava henefê ya bi florîd (ger hebe) baş e ji bo parastinê. Ger ava we florîdê kêm hebe, doktorê diranan dikare florîdê zêde pêşniyar bike (tabletan an jel).
6. Ser ziyaretên doktorê diranan
   Yekem serdana diranan divê di 1 saliya zarok de be (an jî gava dirana yekem derket). Piştî wê her 6 mehan carekê biçin kontrolê. Doktor dikare:
   • Firçekirina rast nîşan bide
   • Florîdê zêde bike ( varnish )
   • Fîsûran (qulikên piçûk li ser diranan) bigire da ku bakterî nekevin hundir
   • Pirsgirêkên zû bibîne û pêşî lê bigire.
7. Divê heta kengê dêûbav alîkarîyê bike?
   Heta 7-8 saliyê dêûbav divê firçekirina zarok kontrol bike an bi xwe bike, ji ber ku zarok bi temamî nikarin bigihîjin hemû deveran. Zarok dikare bi xwe firçe bike, lê divê dêûbav “paqijkirina dawî” bike.
8. Pirsgirêkên hevpar û nîşaneyên hişyarî
   • Diranên qelişî / reşbûyî / êş
   • Goştê diranan sor / xwîn diherike
   • Bêhna xerab a domdar
   • Zarok dema firçe dike an dixwe digirî
     

Ev hemû nîşaneyên karies an nexweşiya diranan in – zû biçin ba doktor.

Bi van adetên rojane, diranên zarokî (ku heta 12-13 salîne) saxlem dimînin û diranên mayînde jî bi hêsanî derdikevin cihê wan.

Diranên saxlem = xwarina baş, axaftina zelal, bişirîneke xweş û tenduristiya giştî ya baştir!