Bandorên medyaya civakî

Medyaya civakî di jiyana me ya rojane de bûye parçeyekî girîng, û bandorên wê hem erênî hem jî neyînî hene. Ev platform, wekî Instagram, Twitter, TikTok û Facebook, awayê têkiliyê, agahîstandinê û xwe-îfadekirinê guhertiye. Bi zimanekî zelal û hêsan, em ê bandorên medyaya civakî yên erênî û neyînî bi berfirehî vebêjin, bêyî ku madde madde be, da ku wêneyekî giştî derkeve holê.

Ji aliyekî ve, medyaya civakî derfetên bêhempa diafirîne. Mirov dikarin bi çend tikandinan bi dost, malbat an jî kesên li aliyê din ê cîhanê re têkilî daynin. Ev yek têkiliyên dûr hêsan dike, nemaze ji bo kesên ku li welatên cuda dijîn an di dema pandemiyê de ji hevdîtinên fizîkî bêpar man. Medyaya civakî her wiha bûye amûrekî bihêz ji bo parvekirina agahiyan. Mînakî, nûçeyên lezgîn, zanyariyên perwerdehiyê, an jî kampanyayên civakî dikarin di çend saniyeyan de bigihêjin mîlyonan. Ji bo ciwanan û afirîneran, platformên wekî YouTube û TikTok derfetan didin ku huner, muzîk, an jî ramanên xwe bi cîhanê re parve bikin, bêyî ku hewcedariya wan bi saziyên kevneşopî hebe. Karsazên piçûk jî bi reklama dîjîtal dikarin xerîdarên nû bibînin, tiştekî ku berê zehmet bû.

Lêbelê, bandorên neyînî yên medyaya civakî jî ne kêm in. Yek ji pirsgirêkên herî mezin ev e ku ew dikare bandorê li tenduristiya derûnî bike. Wextê zêde li ser medyaya civakî derbaskirin, bi taybetî dema mirov jiyana xwe bi yên kesên din re berawird dike, dikare bibe sedema hîsên kêmxwebûnê, depresyonê, an fikarê. Wêneyên “kamil” ên li ser Instagramê, ku bi gelemperî bi fîlteran hatine guhertin, dikarin biçûkxistinê çêbikin, nemaze di nav ciwanan de. Her wiha, medyaya civakî dikare girêdayîbûnê çêbike. Mirov carinan bêyî ku haya wan jê hebe, saetan li ser telefonên xwe derbas dikin, û ev yek wextê ji bo têkiliyên rû-bi-rû, xwendin, an hobiyên din kêm dike. Nûçeyên sexte an agahiyên şaş ên li ser medyaya civakî jî pirsgirêkek din e, ji ber ku ew dikarin mirovên bêyî lêkolîn bi hêsanî bixapînin.

Bandora medyaya civakî li ser têkiliyên mirovî jî dubendî ye. Ji yek alî ve, ew dihêle ku em bi hêsanî bi kesên din re têkilî daynin, lê ji aliyê din ve, têkiliyên dîjîtal kêm kûr in. Peyamên nivîskî an “lîke”kirina wêneyan nikarin germahiya hevdîtinên rû-bi-rû bigirin cih. Hin kes xwe tenê hîs dikin, tevî ku bi sedan “hevalên” wan ên dîjîtal hene. Wekî din, medyaya civakî carinan dibe sedema pevçûnan, ji ber ku nîqaşên li ser înternetê bi hêsanî dikarin bibin êrîşên kesane an gengeşiyên nehewce.

Li ser civakê, medyaya civakî hem yekitiyê diafirîne hem jî cudahiyan zêde dike. Kampanyayên wekî #MeToo an yên ji bo hişmendiya jîngehê nîşan didin ku medyaya civakî dikare mirovan li dora armancekê bîne cem hev. Lê di heman demê de, ew dikare nêrînên tundrew belav bike û civakê perçe bike, nemaze dema ku algorîtmayên platforman tenê agahiyên li gorî nêrînên kesan nîşan didin.

Ji bo ku bandorên neyînî yên medyaya civakî kêm bibin, girîng e ku mirov wextê xwe bi hişmendî birêve bibe. Mînakî, sînordarkirina wextê li ser telefonê, dûrketina ji nûçeyên neyînî, an tevlîbûna çalakiyên fizîkî dikarin hevsengiyê çêbikin. Her wiha, girîng e ku mirov agahiyên li ser medyaya civakî bi çavekî rexneyî binirxîne û ji çavkaniyên bawerbar agahî bigire.

Medyaya civakî amûrekî bihêz e ku dikare jiyana me dewlemend bike, lê bêyî hişmendî û sînor, ew dikare tenduristiya me ya derûnî, têkiliyên me, û wextê me xera bike. Ji bo jiyaneke bi hevseng, divê em medyaya civakî wekî alîkarekê bikar bînin, ne ku wê jiyana me kontrol bike. Bi vî awayî, em dikarin ji feydeyên wê sûd wergirin bêyî ku bikevin bin bandorên wê yên neyînî.

Sînem Çetînkaya