DERHEQÊ HEŞR, CENET Û CAHNIMÎ DE

(Kullîyatê Rîsaleyanê Nurî Ra)

Persa xo ya siftekêni de, ke panc-şeş persan xo mîyan de hewîna, şima vanî: “Meydanê Heşrî de pêserbîyayîş û halê ucay senî beno; û merdim uca de bane beno? Û pêvînayîşê dostan senî beno û semedê şefaetê ci, ma resûlê Ekrem ‘eleyhîsselat û wesselamî senî ca kenî? Tek yew zat însananê bêhed û bêhesaban reyra senî dîdarîye virazeno? Cilê Ehlê Cenet û Cahnimî çi tewir benî? Û kam rayîr ma mojneno?

Elcewab: Cewabê na persi, gelek mukemmel û eşkera, kitabanê hedîsan de est o. Ê ke aîdê metod û meslegê ma yî, ma înan ra tena yew-di nukteyan vanîme. Wina yo ke:

Sifte: Yew mektub de ameyo vatiş û îzah bîyo ke, meydanê Heşrî, rotaya serrane yê Guda Erdî de yo, ke dormareyê Tînci de geyrena, û Guda Erdi, nika ra mehsulanê xoyê manewîyan, lewheyanê ê meydanî rê erşawena, hereketê xoyê serrane reyra, tede yew dayreyê wucûdî aseno, yew warê estbîyayîşî nawnena, û pê mehsulê ay dayreyê estbîyayîşî dir, teşkîlbîyayîşê yew meydanê heşrî rê bena yew destpêk û çime, na keştîya Rebbanîya ke tira Guda Erzî vajîyeno, senî Cahnimo qijeko ke merkezê xo de yo, ey veng kena Cahnimê girdî mîyan, otir zî wenîşteyanê xo zî meydanê Heşrî de rokena.

Dîyin: Sere de Vateyo Desin û Vîst Û Newin û sewbîna Vateyan de, şeklêko gelekî qet’î de, pa meydanê ci ra, wucûdê ay heşrî îspat bîyo.

Hîrêyin: Dîdarîye zî, Vateyo Şîyêsin de û Hîris Û Yew û Hîris Û Di de qet’îyen îspat bîyo ke, yew zat, pê sirrê nuranîyetî, mîyanê yew deqîqe de eşkeno hezar cayan de hezaran merdiman dir dîdarîye virazo.

Çarin: Cenabê Heqî, însanan ra teber, senî yew cila fitrî mexlûqandê xoyê ruhdaran ra daya, [otir] meydanê heşir de, cilanê viraşteyan ra cêdevete, labelê [seke têbeste bibî], yew cila fitrî însanan ra dayîş, îcabê îsmê Hakîmî yo. Dinya de ğayeyê cila viraşta, tena merdimî serd û germ ra hemet kerdiş û zînet û setrê ‘ewret nîyo. Hatiki, yew ğayeyê aye yo muhîm, herinda yew fîhrîst û lîste de ya ke sewbîna cinsan de îşaretê tasarruf û têkilîya însanan û qumandanîya înan kena. Nêkela, eşkaynî yew cila asan û erjan, yew cila fitrî înan ra bido. Çunke, eke no ğaye çin bibîynî, eke însan bêj bi bêj pertalî xo ra bipiştinî û xo ra bidaynî, çimê heywananê hêşmendan de û qîyasê înan de kewtinî herinda qeşmerêk, manen înan huwînaynî. Meydanê heşr de, o ğaye û a têkiley çin a; coka lazim o ke a lîste zî çin bo.

Pancin: Rayber zî, sey to yewdo ke kewto bin nurê Quranî, [înan rê rehber] Quran o. Bewni destpêkê “elîf-lam-mîm” an ra, “elîf-lam-ra” yan ra, “hâ-mîm” an ra, fehm biki ke, Quran şefaetkarêko çiqas meqbûl, rayberêko çiqas raşt, nurêko çiqas bimbarek o, bivîn.

Şeşin: Cilê ehlê Cenet û ehlê Cahniman zî; quralo ke Vateyo Vîst Û Heştin de, derheqê hewtay cilî xoradayîşê hurîyan de vajîyayo, wîta/ tîya de zî ravîreno. Wina yo ke:

Yewdo ke bibo ehlê Cenet, helbet qayîl o ke her bêjê Cenetî ra her wext îstîfade bikero. Cenet xeylî bêj bi bêj tewirê rindîya xo est a; her wext heme tewiranê Cenetî reyra temas keno, xejilîno. Seba ke hal in hawa yo, bi peymeyêndo qijekîya, nimûneyanê rindekîya Cenetî xo ra û hurîyandê xo ra dano; o bi xo û hurîyê xo [her yewî înan] dekwenî herinda Cenetêko qijekî. Çitur ke yew merdim, yew memleket de, tewirê vilikanê vilabîyayan, nimûneca yew bexçeyê xoyê qijek de anceno pêser; û yew dikandar, nimûneyanê heme malanê xo yew lîste de ano pêser; û yew merdim, nimûneyanê heme tewir mexlûqato ke înan de teserruf keno û înan sero hukim keno û înan dir têkildar o, înan xo rê keno yew cili û keydê xo rê keno lewazimat. Ay hawa zî, merdimo ke ehlê Cenetî yo, îllahes eke ebi heme hîssanê xo reyra û ebi heme cîhazanê xoyê manewîyan reyra ‘evditîye kerda û lezzetanê Cenetî heq kerdo, şeklêko weşbê her yew hîssanê ey şîro, her yew cîhazê ey tira razî bo, her yew letaîfê ey tira zewq bigêro, her yew tewirê Cenetî ra, yew rindîye biwîno, hetê rehmetê îlahîye ra yew cinsê cili, ey ra û hurîyandê ey ra yena pira dayîş. Û ê lîbasî bêj bi bêjî yew cins ra, yew tewir nîyî, delîlê ey zî na hedîs a ke:

Hurîyî, hewtay lîbasî piragirote yî la hewna zî mezgê esteyan o ke çaqanê înan de yo aseno, nênimîyeno.[1]^(BINNOT)

Demeg, lîbaso tewr corênî ra, heta lîbaso tewr cêrênî, cîya-cîya rindekîye reyra, terzêko cîya-cîya de mertebeyî est î ke zewq danî hîsan, înan zerrşad kenî.

Ehlê Cahnim zî, dinya de senî pê çimanê xo, pê goşanê xo, pê zerrîya xo, pê destanê xo, pê aqlê xo û sey nînan pê heme cîhazanê xo guneyî kerdî; Cahnim de semedo ke goreyê înan elem bido înan, azab bido înan û herinda yew cahnimo qijekî de bibo, bêj bi bêj tewiranê qûmaşan ra virazîyaya yew cili înan ra dîyayene helbet ziddê hîkmet û ‘edaletî de nîyo.

 

(Mektubê 28.î ra, Nukteyo Çarin yê Meseleyo Heştin)

Bedîuzzeman Se’îdê Nursî

Açarnayoxî: Komîsyon

  

Vajname: Kirdkî-Tirkî

bane: çıplak, giyinik olmama

pêvînayîş: birbirini görme

dîdarîye: görüşme

Guda Erdî: Dünya, Yerküre

cêdevete: soyunuk, giyinik olmama hali

têbeste: giyinik

îsmê Hakîm: Allah’ın herşeyi hikmetle yaptığını bildiren ismi

nêkela: yoksa

nimûneca: örnek yeri, örneklerin bulunduğu mekan

 

[1] ^(BINNOT) Buxarî, Bed’-ul Xalq: 8; Tirmizî, Qîyamet: 60; Cennet: 5; Darîmî, Rikak: 108; Musned, 2:345, 3:16.