Jiyana Dijîtal

Jiyana dîjîtal di vê serdema nûjen de bûye parçeyekî bingehîn ê jiyana me ya rojane, wekî ku bêyî wê jiyan nîvco xuya bike. Teknolojî, înternet û amûrên dîjîtal ên wekî telefonên zîrek, komputer û medyaya civakî jiyana me hem hêsan kiriye hem jî tevlihevtir kiriye. Jiyana dîjîtal, ji yek alî ve, derfetên bêhempa pêşkêşî me dike: em dikarin di çend saniyeyan de agahiyan bi dest bixin, bi kesên li aliyê din ê cîhanê re têkilî daynin, karên xwe ji dûr ve bikin, an jî bi tenê bi çend tikandinê tiştên ku em dixwazin bikirin. Lêbelê, ev jiyan bi xwe re hin pirsgirêkên nû jî tîne, mîna zêdebûna girêdayîbûna teknolojiyê, windabûna têkiliyên rû-bi-rû, û bandorên neyînî li ser tenduristiya derûnî.

Yek ji aliyên herî diyar ê jiyana dîjîtal ev e ku em her dem bi agahiyan re rû bi rû ne. Înternet wekî pirtûkxaneyeke bêdawî ye; lê ev dewlemendiya agahiyan carinan zêde tê, hişê me têr dike û balê dikişîne ser tiştên nehewce. Medyaya civakî, mînakî, bi yek alî xweş e ji ber ku em dikarin bi heval û malbatê re têkiliyê bidomînin, lê bi aliyê din, dibe sedema berawirdkirinên nebaş ên civakî, ku mirov xwe kêm an bêkêmasî hîs bike. Wekî din, wextê zêde li ser ekranan derbaskirin dikare çavan westîne, xewê xera bike, û tew stres an fikarê zêde bike.

Jiyana dîjîtal bandoreke mezin li ser têkiliyên mirovî jî kiriye. Berê, mirov ji bo hevdîtinê li qehwexaneyan diciviyan, lê niha sohbetên WhatsAppê an peyamên li ser Instagramê cihê wan girtiye. Ev yek hêsaniyê tîne, lê kûrahiya têkiliyên mirovî kêm dike. Carinan em bi sedan “hevalên” xwe yên dîjîtal hene, lê dema em bi rastî hewcedarî piştgiriyê ne, em xwe tenê hîs dikin. Ev paradoksa jiyana dîjîtal e: em herî zêde girêdayî ne, lê dîsa jî tenê ne.

Li aliyê din, jiyana dîjîtal ji bo xwendin, kar, û afirîneriyê derfetan zêde kiriye. Mînakî, platformên mîna YouTube an Tîktok dihêlin ku em tiştên nû fêr bibin, ji zimên heta hunera xwarinçêkirinê hîn bibin. Karên dûr, civînên Zoomê, û amûrên dîjîtal karîgeriyê zêde kirine, nemaze di dema pandemiyê de. Hunermend, nivîskar û afirîner jî bi platformên dîjîtal dikarin berhemên xwe bi mîlyonan kesan re parve bikin, tiştekî ku berê ne mumkin bû.

Lêbelê, ji bo ku jiyana dîjîtal bi rengekî tendurist bidome, hevsengî pir girîng e. Ger em bi temamî di nav cîhana dîjîtal de winda bibin, em dikarin ji xwezayê, ji têkiliyên rû-bi-rû, û ji xwe bi xwe qut bibin. Ji ber vê yekê, girîng e ku em wextê xwe bi aqilane birêve bibin: çend saetan ji telefonê dûr bin, li xwezayê bimeşin, an pirtûkekê ya fizîkî bixwînin. Her wiha, ji bo parastina tenduristiya derûnî, em dikarin ji nûçeyên neyînî yên medyaya civakî dûr bikevin û li şûna wê wextê xwe bi çalakiyên ku ruhê me bilind dikin derbas bikin.

Jiyana dîjîtal wekî şûrekî du-devî ye: hem derfetên mezin dide, hem jî metirsiyên xwe hene. Girîng e ku em teknolojiyê wekî amûrekê bikar bînin, ne ku ew me bi rêve bibe. Bi plansaziyeke baş û hişmendiyê, em dikarin ji jiyana dîjîtal sûdê wergirin bêyî ku em xwe di nav wê de winda bikin, û bi vî awayî jiyaneke bi hevseng û bextewar bijîn.

Gernas Elîbol