Çend Cudahiyê Zazakî û Kurmancî I Zazakî

Zazakî û Kurmancî her di ziwanê Kurdî yê, la zaf cudayî estê înan ra. No serrî ra, nê di ziwanî zaf ferqê yewbînan estê:

1. Ziwan û Gramatîk: Zazakî de struktura gramatîkî bi hîrê cinsî (mêrde, mayîde û nêramî) ya, la Kurmancî de tena di cinsî (mêrde û mayîde) estê. Mesela, Zazakî de fiîlê “beno” yan “bîyeno” sey “ew bîyena” (ew bû) yeno qiseykerdiş, la Kurmancî de “ew bû” yeno vatene. Zazakî de zî zafêkê “ergatîvîte” est a, yanî fiîlê transîtîfî bi subjekto cida yeno çarnayene, la Kurmancî de nê zî muhtemelen nêmîno.

2. Vateyan: Zaf vateyê Zazakî û Kurmancî cudayî yê. Mesela, Zazakî de “awe” (av), la Kurmancî de “av”; Zazakî de “pî” (baba), la Kurmancî de “bav”. Hîna zaf, Zazakî de “ez şina” (ez diçim), la Kurmancî de “ez diçim”. La hîna zî vateyêkê ke yewbînan ra zaf dûrî yê, sey Zazakî de “kerdene” (kirin), Kurmancî de “kirin”.

3. Aksan û Telafuz: Zazakî de aksan û şêweyê qiseykerdişî zafêkê nerm û muxtelîf o. Mesela, herêma Dêrsimî, Çewlîgî yan Varto de lehçeyê cîya-cîyayî estê Zazakî. Kurmancî de zî lehçeyî estê, la zafêkê zelal û yekbînan ra nêzdî yê.

4. Herêm û Qiseykerdoxî: Zazakî zafêkê herêma Dêrsim, Çewlîg, Sêwreg, Palu û Xarpêt de yeno qiseykerdiş, la Kurmancî zafêkê herêmê Bakurê Kurdistanî, Rojavayê Kurdistanî û Tirkîya de belav o. No zî yew sebeb o ke nê ziwanî cuda bîyê.

5. Taybetmendîya Kulturî: Zazakî de zafêkê folklor, çîrok û muqamê Alevîyan ra ziwanêkê muhtemelen nêzdî yeno dîtene. Kurmancî zî zafêkê epîk û destanan ra zengîn o, sey Mem û Zîn.

Hîna zî, zafêkê ziwannasî vanê Zazakî ziwanêkê serbixwe yo yan zî lehçeyêkê ziwanê Kurdî yo. La tiştê muhîm, her di ziwanî zî parçeyê kulturê Kurdî yê û zaf dewlemendîya ma rê zêde kenê.

Ji grok hat standin