Mektubo Vîst û Newinî ra Parçeyêk

                                                 Bi nameyê Homayî ke rehman û rehîm o.

“Ey rarê mayo raşt mojnayo ma, hînî se bîyo ma ke, ma Homay rê tewekkul nêkerî? Ezêto ke şima bi ma kenî, ma vera ey sebir kenîme. Ê ke wazenî tewekkul bikerî wa tenya hêvîya xo Homay bîyarî.”                                                                                                                                           (Sûreya Îbrahîmi:12)

Nê demanê peyînan de, êriş û zulmê dînbetalan ke bin perdeyan de [nimitkî] kenî, semedo ke yew şeklo gelek pîsî girewto, tecawuzê înano zalîmane û dînbetalane ke ehlê îmano bêçareyanê zafînan rê kenî, [‘eynen] o tewir, têkilê mi zî benî, yew îbadetxaneyo mino xusûsî û ğeyrê resmîyo ke mi bi xo o tamîr kerdo, mi tede, di biraranê xonê xusûsîyan reyde, xusûsî îbadet kerdinî, ezan û qametê mayo nimitkî rê mudaxale bi. Va: “Çi rê şima Erebkî qameti kenî û nimitkî ezan danî?” Hînî bêveng vindertiş de sebrê mi nêmend. Ê alçaxê bêwijdanî ke nêerjenî merdim cawabê înan bido, înan ra ney, la ez serekanê qomîteya fîrawunmeşreban ra vana, ke aqûbetê millet reyra îstîbdato keyfî reyra kay kenî.

Hey ehlê bîd’a û ehlê îlhad! Ez şeş persanê xo rê cewab wazena.

A YEWINI: Her qewmo ke dunya sero hukmê xo est o, hukûmdar o, hetta yamyamê ke goştê însanan wenî, hetta wehşî, cinawir, yew serekê keleşan/ heydutan zî, wayîrê yew osilî yo, pê yew qayde hukm keno. Şima kamcû osil reyra no tecawuzo ecîbî kenî? Qanûnî xo nîşan bidînî. Nêkela, şima keyfê tayn memuranê alçağan, qanûn qebul kenî? Çimke wina îbadetanê xusûsîyan rê qanûn nêvirazêno û qanûn nêbeno.

A DIYÎNI: Mîyanê însanan de, taybetî, na seserra hurrîyetî de û îllahes dayreyê medenîyetî de, qaydeyê serbestîya wijdanî ke qebul bîya, pirde/ desinde, ebi umûmî aye peygoş kerdene de û aye bêqîmet hesibnayene de û [wina fikirîyayîş reyra] însanan bêqîmey vînayene û îtîrazanê înan hîç hesibnayene de şima peşta xo kamcû qewetî şanenî? Kamcû qewetê şima est o ke, şima nameyê “bêdînîye” xo ra nenî, şima îlan kenî vanî ke; ma ne têkilê dînî ne bêdîney benî, la seke şima çimandê xo de bêdîney xo rê sey yew dîn weçînayo û dîn rê û ehlê dîndaran rê wina tewcawuz kenî, helbet no nêt û têgerê şima limite nêmaneno, go şima ra bêro persayîş. Şima go çi cewab bidî? Vîst hukûmatan ra, vera îtîrazê tewr şenikanê înan, şima besenêkerd xo ver ro bidî, çitur, seke şima îtîrazê vîst hukûmatan pêro yewrayî peygoş bikerî, şima kenî ke serbestîya wijdanî, şeklêko zorakî de, bixeripnî?

A HîRÊNI: Şeklêko ‘eksê xurtey û pakîya Mezhebê Henîfîyey de, tay alimê xirabê ke wijdanê xo roto dunya, fetwayanê înanê ğeleten reyra, sey mi merdimanê Şafîyan ra, şima kamcû osil reyra wazenî? Merdim şîno vajo ke sey şima osilê dînbetalan o ke, eke şima Mezhebê Şafîyey orte ra wedarî, ke mîlyonan ra tabîyê ey est î, heme Şafîyan Henefî bikerî, tira pey, seba ke mi rê bibo zilm, bi zorkanî mi ra biwazî. Nêke yew alçağeya keyfî/ zerrwaştişî ya. Ma tabîyê zerrwaştişê otir merdiman nîyî û ma înan nêşinasnenîme!

A ÇARINI: Raşta zî dîndar û dînê xo de samîmî û hurmetkâr, millîyeta Tirkey ke rewna bisilmaney reyra têmîyan bîya û pêra bestîyaya, tastamam ziddê aye de, manaya ewropayî de, namebê tirkîtîye, ebi fetwayêka texrîbkarane û bîdakarane, merdimanê sey mi sewbîna milletan ra, şima ebi kamcû osil reyra vanî; “Tirkî qameti bîyari.” Heya, herçiqas Tirkanê raştikênan reyra têkilêya mina gelek heqîqîye, dostane û uxûwwetkarane bibo zî, wina sey şima tirkitîya frenkmeşreban reyra qethene yew têkilêya mi çin a. Şima senî qewet kenî ke mi rê teklîf bikerî? Ebi kamcû qanûn reyra?

Kurdê ke ebi mîlyonan ferde xo [amorê xo] est î û hinzar serran o ke millîyetê xo û ziwanê xo xo vîrî nêkerdo û hemwelatîyê raştikên yê Tirkan î û rewna embazê înan yê cîhadî yî, eke şima mîllîyetê înan orte ra wedarî û ziwanê înan înan bidî vîrîkerdiş, hatiki, sey ma sewbîna mîlletan rê teklîfê şima, [o wext] beno yew bêj osilo wahşîyane. Nêkela tenya keyfî yo. Tabîyê keyfê şexsan bîyayîş ğelet o û ma tabî zî nêbenî.

A PANCINI: Yew hukûmat, şarê xo rê û ê merdiman rê ke înan sey şarê xo qebûl keno, [herçiqas] heme qanûnanê xo tetbîq bikero zî, [la] ê merdiman rê ke înan sey şarê xo qebûl nêkeno, nêşno qanûnanê xo tetbîqê înan bikero. Çimke ê [merdimi] eşkenî vajî: “Madema ke ma şarê şima [ra] nîyî; şima zî hukûmatê ma nîyî.”

Him, hîç yew hukûmat nêşno di cezayan têreyde bido. Yew qetilkarî, ya fîneno heps yanxo îdam keno. Hem hepis reyra ceza hem cezaya îdamî yew ca de dayene qet yew osil de çin o.

Hayo, madem hiç yew zirarê ma welat û milleti nêresayo, heşt serrî yo şima ez girewta bindê yew esîrîye ke, merdimêko tewr yabanî û sewbîna milletan ra qetilkar yew merdimî rê zî nîno kerdiş. Him şima qetilkarî serbest verraday, şima serbestîya mi orte ra wedarti, şima ez huqûqo medenî ra meheyr verdaya. Şima nêva “No zî ewladê welatî yo.” Nika şima kamcû osil reyra, kamcû qanûn reyra, no osilê xoyê ğeyrî hurrîyetî, ke şima ğeyrê rizaya milleta xo tetbîqê înan kenî, sey mi yew merdimi rê, ke her het ra şima rê ğerîb o, teklîf kenî?

Madem, Herbo Umûmî de ebi şehadeteya qumandananê ordîyan reyra, zaf fedekareya ke pê wasiteyê ma anbîyî, û qandê welatî, mucadeleyanê cansîperaneyan[ê ma], şima cînayet hesibnayî. Û xebatanê gelek ciddî û tesîrinan, ke seba mehfizekerdişê exlaqo rind yê milleta bêçareyî û seba temînkerdişê seadetê dunyewî û uxrewî yê înan anbîyî, şima xîyanet hesibnayî. Û osilanê ewropayijan ke manen bênaf, zirarin, xetayin, keyfî, kufrî yî, seba ke yew merdim inî qebul nêkerdo şima heşt serrî ceza dayo bider. (nika ceza bîya vîst û heşt serrî). Ceza yew [bêj û yew ray] bena. Mi aye qebûl nêkerdi; şima ceza day mi antiş. Bi zorakî yewna cezaya dîyini tetbîq kerdene ebi kamcû osil reyra yo?

A ŞEŞINI: Madem mabêno min û şima de, goreyê îtîqadê şima û goreyê muameleyo ke bi mi yeno kerdiş, yew muxalefetê mayo umûmî est o. Şima dînê xo û axîretê xo qandê dunyaya xo feda kenî. Helbet, goreyê sirrê muxalefetî, ke texmînê şima gore beyntarê ma de est o, hem ma zî ‘eksê şima, qandê dînê xo û axîretê xo, her wext, dunyaya xo fedakerdişî rê amade yîme. Binê hukmê şimayo zalîmane û wehşîyane de heyatê mayo ke yew di serrî zelîlane vêro, seba destvistişê yew şehadeto bimbarekî feda kerdiş, ma rê herinda Awka Kewserî de yo. Labelê, piştekê feyz û îşaretê Quranê Hekîmî ra, seba ke şima birecifî, ez qet’î heber dana ke:

Ez ke merda mi ra pey şima nêşnî biciwîyî. Ebi destêko Qehhar, şima dunya ra, ke Cennetê şima û sînayeyê şima ya, şima tira yenî qewirnayîş, şima bi lez erzîyenî tarîtîya ebedî. Mi ra pey, reîsê şimayê ke bîyî hezey Nemrûdan, ebi lezabez geber benî, erşawîyenî mi het. Ez zî huzurê Îlahî de girneyê înan gêna. ‘Edaleto îlahî înan erzeno esfelê safîlînî, inawa reyra ez heyfê xo gêna.

Hey bedbextê ke dîn û axîretê xo roto dunya! Eke şima ciwîyayîşê xo wazenî têkilê mi mebînî. Eke şima têkil bibî, bizanî ke heyfê mi ebi qat bi qat şima ra gêrêno (yeno girotiş), birecifînî! Ez rehmetê Îlahî ra hêvîdar a ke, mergê mi go cuya mi ra vêşêr dîn rê xizmet bikero û mergê mi sereyê şima de go sey bomba biteqo, go sereyê şima vila bikero! Eke cesaretê şima est o têkil bibî! Eke çîyo ke şima bikerî est bo, çîyo ke şima bivînî zî est o, ez vera heme tehdîdanê şima, heme qewetê xo reyra na ayeti wanena:

Ê merdimî winayin î ke, gama şar înan ra va: “Duşmenan vera şima qewetêko xişn anto pêser, înan ra bitersînî”, no vate îmanê înan zêdna û va: “Homa ma rê bes o, O çi wekîlêko rind o.” (Sûreya Alî Îmrani:173)

 

Se’îdê Nursî

Açarnaye: Serdar Bedirxan

 

Vaynameyeko Kirdkî-Tirkî

nimitkî: gizli

îstîbdat: baskı, zulüm

bîd’a: dinin aslında olmadığı halde, sonradan çıkarılan zararlı âdet ve uygulamalar

ehlê bîd’a: zararlı âdet ve uygulamaları dine mal etmeye çalışanlar ve inkârcılar

îlhad: gerçek inançtan dönme

osil: kural, kaide

têger: hareket, davraniş

yewrayî: tümüyle, birden, bütünüyle

uxûwwetkarane: kardeşcesine

frenkmeşreb:  batıya özenen, yaşam tarzını Avrupalılara benzeten

ferd: birey, ferd, efrad

amor: sayı

him: üstelik, buna ek olarak

meheyr: yoksun, mahrum

Herbo Umûmî: 1. Dünya savaşı

şehadetey: şahitlik

Awka Kewserî: Cennetteki Kevser Irmağının suyu

piştek: destek

Qehhar: 1-kahreden, ezen, mahveden, yok eden 2- herşeye her zaman mutlak galip olan ve zalimleri cezalandırmaya gücü yeten Allah

esfelê safîlîn: aşağıların en aşağısı

tewekkul: Her türlü gerekli sebebe baş vurduktan sonra kadere râzı olup sonucu Allah’a bırakma, yeis ve kederden kurtulma, Allah’a güvenme

hêvî: umut