Faydeyê Zebeş Xwarinê

Zebeş yek ji sebzeyên herî xweş û bi feyde ye ku bi zimanê xwezayî wekî “dermanê sifrê” tê binavkirin. Ew ne tenê di xwarinan de tama xweş dide, lê di heman demê de ji bo tenduristiya laş, çerm û giyanê gelek feydeyên wê hene. Bi zimanekî zelal û herikbar, li jêr em ê li ser feydeyên zebeşê biaxivin, bêyî ku madde madde be, da ku wekî çîrokekê xweş xuya bike.

Zebeş, bi naveroka xwe ya ku nêzîkî 95% av e, mîna çavkaniyeke hîdrasyonê ya xwezayî ye. Dema ku tu zebeşekî dixwî, laşê te ne tenê avê digire, lê di heman demê de elektrolîtên wekî potasyûm û magnezyûm jî distîne, ku ev yek ji bo hevsengiya avê di laş de pir girîng e. Bi taybetî di rojên havînê yên germ de, çend pariyên zebeşê dikarin te ji tîbûnê rizgar bikin û laşê te nûjen bikin. Ev taybetmendî zebeşê ji bo kesên ku dixwazin bêyî kaloriyên zêde xwe hîdrokirî bihêlin dike vebijarkeke bêhempa.

Ji bo tenduristiya çerm, zebeş wekî stêrkekê ye. Vîtamînên C û K yên tê de, ligel antîoksîdanan, çermê te diparêzin û dibe alîkar ku şopên pizrikan an lekeyên tarî kêm bibin. Carinan, dema tu pariyên zebeşê li ser çavên xwe datînî, ev ne tenê ji bo rehetbûnê ye; zebeş bi xwezayî çavên werimî kêm dike û çermê te nermtir dike. Di gelek maskeyên bedewiyê de zebeş tê bikaranîn, ji ber ku asîdên wê yên xwezayî çerm paqij dikin û hevsengiya rûnê wê diparêzin. Ji bo kesên ku bi pizrik an çermê rûnî re mijûl in, vexwarina zebeşê an jî bikaranîna wê wekî maske dikare bibe çareseriyeke hêsan û bi bandor.

Zebeş di heman demê de ji bo pergala hestûnê dostekî baş e. Fibra wê ya xwezayî, her çend ne zêde be jî, dibe alîkar ku mîde bi rêkûpêk bixebite û pêşî li qebîzbûnê bigire. Herwiha, enzîmên di zebeşê de, wekî erepsîn, di hazmkirina proteînan de alîkariyê dikin, ku ev yek ji bo kesên ku xwarinên giran dixwin feydeyek mezin e. Bi kaloriya xwe ya kêm, zebeş ji bo kesên ku dixwazin kîloya xwe kontrol bikin vebijarkeke îdeal e; tu dikarî bi dilxweşî salateke zebeşê bixwî bêyî ku xema kaloriyan bikî.

Ji aliyê tenduristiya dil ve, zebeş bi potasyûma xwe piştgirî dide fonksiyonên dil û damaran. Potasyûm tansiyona xwînê hevseng dike, û antîoksîdanên di zebeşê de, wekî beta-karoten, xetereya nexweşiyên dil kêm dikin. Herwiha, zebeş di nav xwe de madeyên curbecur hene, ku lêkolîn nîşan didin dibe ku xwedî taybetmendiyên li dijî şaneyên penceşêrê bin. Ev nayê wateya ku zebeş dermanekî mucîzeyî ye, lê tevlîkirina wê di parêza te de dikare bibe piştgiriyek ji bo tenduristiya giştî.

Zebeş ne tenê di salatan de, lê di xwarinên wekî cacik an mastê bi zebeş de jî cîhekî taybet digire. Ev xwarinên hêsan, ku bi sîr, nêvîşk an mastê têne amadekirin, ne tenê xweş in, lê di heman demê de laşê te sar dikin û enerjiyê didinê. Zebeş di heman demê de dikare bibe parçeyek ji rîtuelekê xweş; mînak, li dora sifreyê bi malbatê re rûniştin û pariyên zebeşê bi nanê teze xwarin, bişîrîniyeke xweş li wê kêliyê zêde dike.

Ji aliyê derûnî ve jî, zebeş dikare bibe alîkar. Vexwarina xwarinên dewlemend bi avê, wekî zebeş, mêjî bi oksîjenê dewlemend dike û westîna derûnî kêm dike. Dema ku tu xwe streskirî hîs dikî, çend pariyên zebeşê dikarin wekî dermanekî piçûk te aram bikin. Ev yek bi taybetî ji bo kesên ku di jiyana rojane de zêde mijûl in xweş e, ji ber ku zebeş ne hewceyê amadekariyeke mezin e û bi hêsanî tê vexwarin.

Fatma Demîr