Em Çawa Kanin Vîna Xwe Xurt Bikin?

Îradeya (Vîn, Viyan, îrade) xwe xurtkirin yek ji wan şiyanên bingehîn e ku dikare jiyana me ya kesane, pîşeyî û hestyarî baştir bike. Îrade wekî masûlkeyekê ye; bi temrîn û dîsîplînê bihêz dibe, lê bêyî lênêrînê jî dikare qels bibe. Di vê nivîsê de, bi zimanekî zelal û hêsan, em ê rave bikin ka çawa dikarin îradeya xwe bi awayekî pratîk xurt bikin, bêyî ku madde madde be, da ku nêrînek bi tevahî û xwezayî derkeve holê.

Pêşî, girîng e ku em fam bikin ku îrade ne tenê tê wateya “xwe ragirtin” ji tiştên ku em dixwazin bikin, lê di heman demê de tê wateya biryargirtina bi hişmendî, armancên demdirêj di ser xwestekên kurt-dem re girtin, û bi dîsîplîn tevgerîn. Ji bo xurtkirina îradeyê, divê em hem li ser hişê xwe hem jî li ser laşê xwe bixebitin, ji ber ku ev her du bi hev ve girêdayî ne.

Yek ji rêyên herî bi bandor ji bo xurtkirina îradeyê ev e ku em bi gavên piçûk dest pê bikin. Heke em yekser armancên mezin danîn, mîna “ez ê ji niha û şûnde her roj saetekê werzîş bikim” an “ez ê şekir qet nexwim,” dibe ku em zû westiyayî bibin û dev jê berdin. Li şûna vê, em dikarin bi guhertinên piçûk dest pê bikin, mîna her roj 10 deqeyan meşîn an rojekê di hefteyê de xwarineke bê şekir xwarin. Ev gavên piçûk baweriya me bi xwe zêde dikin û hêdî hêdî îradeyê xurt dikin, ji ber ku em dibînin ku em dikarin bigihêjin armancên xwe.

Tenduristiya laşî di xurtkirina îradeyê de roleke mezin dilîze. Xew, xwarin û werzîş rasterast bandorê li şiyana me ya biryargirtinê dikin. Mînakî, dema em kêm radin, mêjiyê me westiyayî dibe û em bi hêsanî dikevin bin bandora xwestekên demkî, mîna xwarina xwarineke ne tendurist an paşxistina karên xwe. Xwarina hevseng, ku tê de proteîn, sebze û rûnên tendurist hene, mêjiyê me bi enerjiyê tije dike û dihêle ku em baştir biryar bidin. Werzîş jî, tew bi çend deqeyan rojane, stresê kêm dike û hişê me zelal dike, ev jî îradeyê bihêz dike. Vexwarina têr avê jî neyê jibîrkirin, ji ber ku dehîdratasyon dikare balê bişkîne û îradeyê qels bike.

Rêyeke din a girîng ev e ku em xwe ji bo biryarên bi hişmendî amade bikin. Mînakî, heke em zanin ku em ê di êvarê de li ber televizyonê xwarinên ne tendurist bixwazin, em dikarin berê xwarinên tendurist amade bikin da ku alternatîfên hêsan hebin. Plansazî rê li ber biryarên bêyî hişmendî digire. Her wiha, em dikarin jîngeha xwe biguherînin da ku îradeya xwe piştgirî bikin. Mesela, ger em dixwazin wextê li ser medyaya civakî kêm bikin, em dikarin telefonê xwe ji xwe dûr bixin an sepanên sînordar bikar bînin. Ev guhertinên piçûk dihêlin ku em kêm bi ceribandinê re rû bi rû bimînin.

Fêrbûna rêvebirina stresê jî ji bo îradeyê pir girîng e. Stres îradeyê qels dike, ji ber ku mêjiyê me enerjiya xwe ya bo biryargirtinê winda dike. Teknîkên mîna medîtasyon, nefesgirtina kûr, an jî nivîsandina rojnameyê dikarin stresê kêm bikin û hişê me zelaltir bikin. Her wiha, em dikarin bi xwe re nerm bin. Carinan em xeletiyan dikin an nikarin xwe ragirin; ev nayê wateya têkçûnê. Li şûna ku xwe sûcdar bikin, em dikarin ji xeletiyên xwe fêr bibin û ji nû ve dest pê bikin. Ev nêzîkatî baweriya me bi xwe zêde dike û dihêle ku em bi domdarî li ser îradeya xwe bixebitin.

Motîvasyon jî roleke mezin dilîze. Ji bo xurtkirina îradeyê, divê em armancên xwe yên demdirêj di bîra xwe de bihêlin. Mînakî, heke armanca te tenduristbûn be, xeyala xwe bike ku tu bi enerjiyê, bi hêz û bi tendurist î. Ev wêne dikare te teşwîq bike ku tu li hember xwestekên wekî xwarina zêde an paşxistina werzîşê bisekinî. Her wiha, xelatkirina xwe piştî serkeftinên piçûk, mîna temaşekirina fîlmeke xweş piştî temamkirina karekî, dikare motîvasyonê zêde bike.

Di heman demê de, girîng e ku em hêdî hêdî xwe bişopînin û guhertinên xwe binirxînin. Mesela, em dikarin rojnameyekê binivîsin da ku em bibînin ka kîjan adetên me îradeya me bihêz dikin an qels dikin. Ev refleksîyon alîkariya me dike ku em bi awayekî hişmendî xwe baştir bikin. Her wiha, em dikarin ji kesên din piştgirî bigirin; mînakî, hevalekî ku bi te re werzîşê bike an malbatekî ku te teşwîq bike dikare îradeya te xurt bike.

Xurtkirina îradeyê pêvajoyek e ku bi gavên piçûk, tenduristiya laşî û derûnî, plansaziya baş û motîvasyonê pêk tê. Ne hewce ye ku em yekser bêkêmasî bin; girîng e ku em bi domdarî bixebitin û bi xwe re sebir bin. Bi temrînên rojane û hişmendiyê, îradeya me hêdî hêdî wekî masûlkeyekê bihêz dibe, û ev yek rê li ber jiyaneke birêkûpêk û serkeftî vedike. 

Cemîle Halxweş