Ji Nûbiharê 2 Pirtûkên Nû

Zargotina Çîyayê Sîpanê

Di vê xebatê da ji alîyê îcrayê va sê beş hene ku her sê beş jî derbarê vegêrana gelî da ne. Ev beş weku destan, çîrok û meselok ji hev hatine qetandin. Herçiqas di vegêranên gelî da sînorên cureyan pir ne teqez bin jî, vegêranên di vê xebatê da bêtir nêzî kîjan cureyan bûye di bin wê beşê da cih hatiye dayin. Bo nimûne herçiqas şaxa Rustemê Zal şaxeke destana lehengî ya mîtolojîk be jî di îcraya çîrokbêj da bêtir nêzî vegêrana çîrokî/xeberoşkî bûye. Loma ew di wê beşê da bi cih bûye. Îcar di serê her beşê da piştî malûmatên pênaseyî, keresteyên bi wan sernavan ra peywendîdar bêyî destlêwerdanekê, çawa ji devê çîrokbêj derketibin wisa hatine nivîsandin.

 

Kenan Subaşı (Kenanê Nado), di sala 1989an de li Milazgirê hatiye dinê. Perwerdeya xwe ya lîsansê di sala 2011an da li Zanîngeha Stenbolê li fakûlteya perwerdeyê Hasan Âli Yücel di beşa mamos tatiya Tirkî da temam kir. Di 2014an da li Zanîngeha Mardin Artuk luyê di beşa Çand û Zimanê Kurdî da perwerdeya xwe ya lîsansa bilind kir. Di 2019an da jî li Zanîngeha Dicleyê di beşa Çand û Zi manê Kurdî da perwerdeya xwe ya doktorayê temam kir. Di sala 2023an da jî di vî warî da doçentîya xwe wergirt. Ji sala 2013an û pê ve li Zanîngeha Mardin Artukluyê di beşa Çand û Zimanê Kurdî da weku mamosta kar dike. Xebatên wî bêtir di warê Edebîyata Za rokan û Edebîyata Gelêrî ya Kurdî da ne. Heya niha jî di asta lîsans û xwendina bilind da dersên weku Edebîyata Zarok û Nûciwanan, Vegêranên Gelêrî, Vegêrannasî, Folklor û Mîtolojî dide xwendin.

Di sala 2018an da kitêba wî ya bi navê Girr û Gallî Mindallanî Kurd: Dîrokçeya Çapemenî û Medyaya Kurdî ya Zarokan ji Nûbiharê derket. Di sala 2021an da teza wî ya masterê weku kitêb bi navê Mamik bo Zarokan di Fêrkarîya Ziman da ji Peywendê derket. Heya niha du cildên ewil yên berhema Baba Merdûxê Rûhanî ya bi navê Tarîxî Meşahîrî Kurd bi navê Kürt Meşhurları Tarihi ji Farsî wergerande Tirkî û ji weşanên Hivda İletişimê derketin. Di gel vê berhema Hûşengê Moradîyê Kirmanî ya bi navê Beççehayê Qalîbafxane ku ji du çîrokên zarokan pêk tê, ji Farsî wergerande Kurdî û bi navê Zarokên li ber Tevna Mehfûrê di Nûbiharê da weşand û herweha ji heman weşanxaneyê kitêba Mîkaêlê Reşîd ya bi navê Pişîka Min ku ji helbestên zarokan pêk tê ji aliyê wî ve hat amadekirin û weşandin. Du xebatên wî yên edîtoryal jî hene ku yek jê di gel Shahab Vali di sala 2022yan da bi navê Mîtos û Edebîyat Mîtên Kurdo-Îranî di Edebiyata Kurdî de amade kir û ya din jî di gel Resul Geyik di sala 2017an da bi navê Gotarên Zimannasîyê amade kir û her du jî li Nûbiharê hatin weşandin.

Şeddâdîler Devleti Tarihi – 1

Şeddâdî Devleti kurucusu Muhammed b. Şeddad, 948’de Müsafirîlerden bağımsızlığını elde ederek 951 yılında ele geçirdiği Dvin şehrini devletine başkent yaptı.

Varlığı süresince kuzeyden gelen Rus, Gürcü̈, Ermeni, Abaza vs. gibi Hıristiyan güçlere karşı Kafkasya’nın Müslümanlarla meskûn beldelerini savunan Şeddâdîler Devleti, zamanı gelince de bu saldırgan milletlerin üzerlerine yürüyerek topraklarını fethetti.

Şeddâdîler Hanedanı, 955 yılında Müsafirîlerce Dvin’den çıkarılmalarından sonra 970-971 yılında Gence’yi ele geçirerek tekrar bağımsız oldular. Şeddâdî hükümdarlarından I. Fadl b. Muhammed, 47 yıl süren hükümdarlık döneminde Müsâfirîlerden sonra Arrân, Azerbaycan ve Ermenistan’da oluşan siyasî boşluğu başarılı bir şekilde değerlendirerek devleti lehine bu bölgelerden birçok vilayet ele geçirdi.

Sadece bölgedeki Gürcü̈, Ermeni gibi Hıristiyan devletler değil, batıdaki Bizans İmparatorluğu ve kuzeydeki Rus Knezliği gibi devletler de Müslümanların Kafkasya’daki toprakları üzerinde emeller besliyorlardı. Şeddâdîler Devleti bütün güçleriyle bu Hıristiyan devletlerin saldırılarına mukabele etmiş̧ bölgeye yerleşmelerine müsaade etmemiştir.

Şeddâdî hükümdarlarından Ebü’l Feth Musa b. Fadl, 1031 yılında ordusuyla Bakû’ye giren Rus yağmacılarına karşı saldırıya geçip onları şehirden çıkarması ile Şeddâdîlere en parlak dönemi yaşatan Ebü’l Esvâr Şavûr’un Bizans ordularını 1045 ve 1046 yıllarında Dvin önlerinde birkaç defa bozguna uğratması, bu bağlamda ifade edilmesi gereken örneklerdendir.

 

Ahmet Demir 1966 yılında Hilvan/Şanlıurfa’da doğdu; ilk ve ortaöğrenimini burada tamamladı. 1987 yılında girdiği Ankara Üniversitesi, Hukuk Fakültesinden 1989 yılında ayrılarak Dicle Üniversitesi Eğitim Fakültesi Tarih Bölümüne girdi; burayı 1993’te Eyyubilerin Sosyal ve İktisat Tarihi teziyle bitirdi. Yüksek lisansını, 2009-2011 arasında Yüzüncüyıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslam Tarihi alanında Ahlât ve Çevresinde Eyyûbî Hâkimiyeti teziyle tamamladı.

1993-1999 yılları arasında özel öğretim kurumlarında öğretmenlik ve idarecilik yaptı. 1999 yılından 2008 yılına kadar MEB’e geçerek aynı görevlerde bulundu.

Kültür hayatıyla da yakından ilgilenen Demir, Türkçe ve Kürtçe olarak birçok dergide tarih ve edebiyat içerikli yazılar yazdı. Ulusal yayın yapan TV kanalarında tarih ve kültür ağırlıklı programlara katıldı. Çoğunluğu Eyyûbîler üzerine olmak üzere ulusal ve uluslararası Sempozyumlarda 50 civarında bildiri sundu.

Şu ana kadar kitap olarak yedi çalışması yayınlanmıştır:

İslam’ın Anadolu’ya Gelişi, (Tarih, Kent Yayınları, İstanbul, 1. Baskı 2004, II. Baskı 2008; İslamiyetin el- Cezire’ye Gelişi adıyla 3. Baskı 2019.).

Zaman ve Zemini Tahlil, (Edebiyat, Ahmed Said Pakyürek mahlasıyla. Şanlıurfa 2005).

Urfa ve Çevresi Eyyûbîler Tarihi, (Tarih, Kent Yayınları, İstanbul 2008).

Dem û Zemîn, (Kürtçe, edebiyat, AqîlMihacir mahlasıyla. Lorya Yayınları, Van 2014).

QewlêNewalaSîsebanê, (Kürtçe, edebiyat, Nûbihar Yayınları, İstanbul, I. Baskı 2012, 2. Baskı 2017). Ahlât Eyyûbîleri Tarihi, (Tarih, Nûbihar Yayınları, İstanbul, 2. Baskı 2024).

CeribînekLi Ser BÊJENASIYA KURDÎ, (Kürtçe-Kurmancî, Etimoloji, Peywend Yayınları, Van, 2022)

Evli, -biri kız olmak üzere- dört çocuk babası olan Demir, hâlen bir kamu kurumunda Denetmen olarak çalışmakta olup tarih, edebiyat ve televizyonculuk alanlarında çalışmalarını sürdürmektedir