Di Raperîna Baba Îshaq a Mehmet Oncu De Çarînên Baba Îshaq

Di romanan de li gor armanc û mebesta xwe, li gor mîqdar û pêwîstiya xwe bikaranîna helbestê ne hêsan e.

Di roman xwe ya Raperîna Baba Îshaq de Mehmet Oncu çarînên xwe bikaranîne.

Em-xwîner dibînin ku ev çarîn him felsefeya Baba Îshaq rave dike him jî ekl û tamekê cûda didin romanê.

Min li jêr ji romanê de ji devê Baba Îshaq neh çarînên Mehmet Oncu danîne.

Di van çarînan de jî xuya dibe:

1-Di her çarînan de em rûyekî, rastîyekê Baba Îshaq dibînin.

2-Baba Îshaq însanekî kamile, di riya heq de meşiyayê.

3-Baba Îshaq felsefeya wahdetî wucûd parastîye.

4-Di her çarînê de çar derî hene: Eşq, edalet, merhamet, însanîyet.

5-Ne aqil bêdil dibe ne jî dil bêaqil dibe. Aqilê bêdil pûçe, dilê bêaqil hîçe.

6-Her çarîn peyamekê îfade dike.

7-Di çarînan de aheng û muzîkalîte heye. Her çarînek bi şêweza a+a+a+a û yanzdeh (11) kiteyan hatiye honandin.

8-Çarîn ji kanîyên dil derketine.

9-Ev çarînên birêz Mehmet Oncu li gor cûreya helbestê bi qîmet û hêja ne.

 

*”Efsûna ku dil dike dil evîn e,

Dilê evîn ne tê de goşt û xwîn e,

Çendî doş bibî jî li rûzemîn e,

Bê wate ye jîna dildar tê nîn e…” (Rûpel; 45).

 

*”Can û canan tevlîhev bû xizanim,

Em kî can in, kî canan in nizanim,

Vexwarina şerabê ez xweşhal im,

Ji wê ye ku li hişyarî bêzar im.” (Rûpel; 95).

 

*“Çilhezar sal ‘eware mam li dinê,

Min tu tişt fêm nekir j’ çerxa gerdûnê,

Bi Zerwanê demê dike gerane,

Min xem ji xwe revand b’ ol û îmanê…” (Rûpel; 96).

 

*”Geriyam ez liser hemû parzemîn,

Geh zeryayê geh li kuriya esmîn,

Bêwate û bêreng e yar ew gerdûn,

Ger bi çavên dilê Adem nebînin…” (Rûpel; 96).

 

*“Gelek nobran, xwînrij hatin vê dinê,

Tacîdar û xwedî hêz bûn li jînê,

Bi lê hatin, ber bê ketin, ka’l ku ne,

Kî payîdar maye li rû zemînê…” (Rûpel; 153).

 

*“Tu agir bî ez jî agirperest im,

Wek gûstêrkê li dora te vebestim,

Bisotînî goştêm, bimîne hestî’m,

Sed sal doş bim, wele dîsa nawestim…” (Rûpel; 188).

 

*“Dilêm jar û pir hejar û bêkes e,

Çîptazî ye ew bi tena kiras e,

Li kolanan wek parsekek pêxwas e,

Aşiqe lê maşûq wî hîç nasnak e…” (Rûpel; 188).

 

*“Neh dewrêşên dîwane li sematê

Geh serxoş û geh hişyar bi libatê,

Dizivirin dor pêtê re b’ sebatê,

Bi newa û bi ritim û b’ sohbetê…(189).

 

*“Jîn wek ava çemekî boş herikbar,

Mirov wek pifdanka l’ ser wê ava sar,

Tîrêj didê rengemîne dibe har,

Ba lê dide ditefe û diçe xwar…” (189).

 

Faik Öcal