DERHEQÊ SEHEBEYAN DE –III-

(Kullîyatê Rîsaleyanê Nurî ra)

 

[meseluhum fîl-încîl, kezer-’în exrece şet-ehû feazerehû festeğleze festewa ‘ela sûqîhî yu’-cîbuz zerra-’e lîyeğîze bîhîmul kuffar][1]

Na fiqraya ke ayeta 29. yê Sûreya Fethi de vîyarena, di cîhetan ra xebera ğeybî ya.

O Yewin: Derheqê wesfanê sehabeyan de xeberdayîşê Încîlî ra xebere dano ke [nê tewir xeberî] pêxamberê ummîyî rê herinda ğeyb de yî.

Êya, Încîl de wesfanê pêxamberê axîr zemanî ra ayetê sey

[me’ehu qedîbûn mîn ḥedîdîn we ummetuhu kezalîk][2] est î. Yanî hezey Hezretê Îsayî bê kalme ney, hatike wayîrê şimşîrî yew pêxamber yeno, cîhad kerdiş de beno wazîfedar û him sehabeyê ey zî wayîrê kalmeyî benî û cîhad de benî wazîfedar.

O wayîrê çuwaya asinên[3], beno reîsê alemî. Çimka yew cayê Încîlî de vano: “Ez ha şona ke wa reîsê alemî bêro.”[4] Yanî, serekê alemî yeno.

Nê di cumleyanê Încîlî ra fam beno ke, sehabeyî, herçiqas destpêk de tayn û zeîf biasî zî; labelê hezay dendikan benî xurt û xişn, ebi berzbîyayîş, qalindbîyayîş, hêzdarbîyayîşê xo ra ğerezê/ rika kafiran danî înan qulitnayîş û înan xeniqnenî, pê kalmeyanê xo însanan fînenî bin emrê xo, him ispat kenî ke serekê înan pêxamber zî reîsê alemî yo. Nê ayetê Încîlî ‘eynen mealê na ayeta sûreya Fethi îfade kenî.

Cîheto Dîyin: No îfade xeberi dano ke: Sehabeyî, herçiqas taynbîyayîşê xo ra û zeîfeya xo ra Aştîya Hudeybîye qebul kerda zî; helbet û her hal de, demêko kilmekî ra pey, ebi surat, go hende yew averşîyayîş û îhtîşam û qewet qezenç bikerî ke -hêgayê rîyê zemîn de, terkeyê ke bi destê qudretî ameyî romitiş, senî şeklêko dahîna berz û hêzdar û meywedar û bereketin de benî vêşî, benî wayîrê qewetî sey/ nîsbetê sumbulanê kirr, bêqewet, kemî, bêbereketan ke hetê însananê ğefletinanê ay demî ra ameyî romitiş- hukûmatê/ dugelê haşmetini go werrekê xo înan bêyarî, go hesudey û qehrîyayîşanê xo ver tetirxan bibî. Heya, îstîqbal na xebera ğeybîyî xeylî aşîkarane mojnaya.

Na xeberi de yewna manaya limita est a ke: Yew het ra xusûsîyetanê muhîman reyra sehabeyan goynena, [kişta bîn ra] goreyê meqamî, wextê waadê mukafatêko tewr girdî ameye bo zî, ebi kelîmaya “meğfîretî” ra îşaret kena ke, îstîqbal de sehabeyan mîyan de, ridê fîtneyan ra, go qusurê muhîmî bêrî meydan. Çimka meğfîret, qewimîyayîşê qusurî rê delalet/ îşaret keno. Û o zeman de çimê sehabeyan de waştişêko tewr muhîm û îhsanêko tewr berz go meğfîret [yanî ameyene efkerdiş] bibo. Û mukafato tewr gird zî, ebi ef, ceza nêdayene yo.

Kelîmaya “meğfîretî” çitur na manaya naziki mojnena; otir zî, sereyê sûre de, cumleya [lîyeğfîre lekellahu mateqeddeme mîn zenbîke wema teexxere][5] reyra munesebatdar a. Sereyê sûreyi, guneyanê raştikênan ra meğfîret nîyo; -çimka îsmet est o [yanî bêgunehey est a], gune çin o- hatiki, yew manaya ke layiqê meqamê pêxamberey a, aye reyra, pêxamberî rê mizgîna meğfîretî dayene û peynîya aye de sehabeyan rê bi meğfîret mizgîney dayene reyra, a mana rê yewna nazikeya şîrine ilave kena. (Lem’aya 7. ra)

[Ti heme tewir kemaneyan ra dûrî, pank û temîz î. Bêke çîyo ke to dayo ma musnayîş hîç yew zanayîşê ma çinî yo. Bêguman ti heme çîyî bîheqîn zanî û heme çîyî hîkmet reyra ankenî. (Sûreya Beqera:32)]

Bedîuzzeman Se’îdê Nursî

Açarnayox: Serdar Bedirxan

Vaynameyeko Kirdkî-Tirkî

fiqra: bir yazının ayrıca bir konu oluşturan, başından ve sonundan ayrılabilen parçası

ğeyb: göz önünde olmayan, gözle görülemeyen, gizli olan şey

ummî: okuyup yazması olmayan, okuma yazma bilmeyen

kalme: kılıç

şimşîr: kılıç

cîhad: İslâm nizâmını yeryüzünde hâkim kılma ve bu nizâmı savunma maksadıyle din uğrunda ve Hak yolunda yapılan savaş, gösterilen gayret ve çaba

reîs: baş, başkan, âmir

qulitnayîş: yutmak

Aştîya Hudeybîye: Hudeybiye barış antlaşması

terke: ekin

tetirxan bîyene: kahrından ölmek, özüntüden ölmek

meğfîret: Allah’ın lutuf ve merhamet ederek kullarının günahlarını affetmesi, bağışlaması

*****

[1] Wesfê înan, oyo ke încil de vîyareno zî wina yo; ê sey terkeyo ke newe zîl dayo û pede-pede (her ke şino) beno qewetin, beno qalind û qirmê xo sero berz beno. No hal weşbê ramitoxan/ citêran şono. Homay înan wina zêdneno, vêşê keno ke wa pê zorê kafirî şîro, wa pê bacan ver biteqî. (Sûreya Fethi:29)

[2] Hetê ey de yew şewta/ çuwaya asinêni est a [yanî wayîrê kalmeyî yo, go pê ey herb bikero] umetê ey zî go hezey ey bo. (Nebhanî, Hucetullâhi ale’l Âlemin: 114)

[3] Qedîbûn ḥedîdî

^[4] Kitabo Muqaddes (tercumeye Tirkî), Ehdo Newe, Yuhanna, Bab: 16 Ayet: 7; el Halebî, es Sîret-ul Halebîyye: 1:214.

[5] Ta ke Homay guneyanê to yê vîyarteyan û ameyoxan ef bikero. (Sûreya Fethii:29)