Zazakî

Weşanxaneyê Vate kitabê ke muhîm vet: Antolojîyê Şîîranê Kirmanckî (Zazakî). Kitab hetê Alî Aydin Çîçek ra hamew hedrekerdin. Çîçek di destpêkê kitabî de xebata xo wina pênase (terîf) kerda: “Edebîyatê kirmanckî êdî reşto yew sewîyêka başe û ma eşkenîme nê edebîyatî ser o teorîyan aver berîme, rexne û açarnayîşan bikerîme. …

Tawo ke merdim biwazo komelê rindêr nas bikero, ey ser o analîzê virazo, ganî tena bi rewşa rojaneye nêmano, peyser şêro qayîtê tarîxî kî bikero. Tradîsyonê miletî yê ke ma rastê ci yenîme, înan ra tayê demkî yê. Bitaybetî kî demo ewroyên de rîyê raverşîyayîşê komunîkasyonî ra komelî zaf rew …

– De vaje, ti kamî ke çîyêko do bêro to sere ra ti nêtersenî?…” – Ez tena yew kurd a. – Nameyê to çi yo? Ez nameyê to persena! – Nûredîn Zaza. Cuya Nûredîn Zazayî ke Maden ra dest pêkena û Lozan de qedîyena, semedê kurdan yew xulasaya tarîxî ya. …

Mi de ziwanê dakila mi, ziwanê baw û kalê mi qesey bike ke ez kî to rê hêkata ziwanê dakila xo, ziwanê baw û kalê xo qesey bikerî. Mi de ziwano ke bêkes û bêwayîr mendo, mi de ê ziwanî qesey bike ke ez kî to rê bêkes û bêwayîrîya …

Hîlmî Beg yan zî Hîlmîyo Sêwregij, serra 1900î de qezaya Sêwregi de ameyo dinya. Bado şîyo Îstanbul, labelê ma nêzanê çi sebeb ra û çi wext şiyo uca. Wexto ke uca de bîyo, têkilîya ey bi teşkîlat û şexsiyetanê welatperwer û roşinvîranê kurdan ra bîya û winî aseno ke o …

Ma bixeyr dî, wendoxê delal û erjayeyî, ez şima bi zerrîgermîye selam kena. Nameyê mi Emre yo, ez kirmanc û dêrsimiz a. Ez serra 1995 Anqara de maya xo ra bîya, nika kî Anqara de ciwîyena û tîya de Şaredarîya Çankayayî de xebitîyena. Kelecanêde girs û weşî ez girewta, çike …

Roje bi roje nufusê şarî zêdîyeno. Nufus ke zêdîyeno, cuya însanan zi têreyde vurîyena. Sey her çîyan, cayê herînayîş û rotişî de zî no vurîyayîş mecburî ra virazîyeno. Ewro heme bajaran de herinda dikanan de “AVM”yê girdî (Merkezê Axsata) abîyê. Heme çîyê ke îhtîyacîya însanan ê, nê “AVM”yan de roşîyenê. …

Verê cû qal/vate bibi, dima nuştiş peyda bi. Merdimî (însanîyet), kamcayê dinya de beno wa bibo reya verêne bi qal/vatiş xo îfade kerdo û tarîxê zaf xorî ra heta nikayî zî yew tradîsyono fekkî (oral, şifahî) awan bîyo. No tradîsyon verê îcadbîyayîşê nuştişî de yew hewceyîyê mecbûrî bî, heto bîn …

Nê çend serrî yê Dîyarbekir û qezayanê ci de şekil û usûlê serweşîye, yanî tradîsyonê serweşîye bedelîyayo. Tîya ra hîrês-çewres serrî verê cû Dîyarbekir de ma kurdan ra gama ke yew însan bimerdêne, merdimê ci û nas û dostê ci huye û qazmeyê/tuwerzînê xo girewtêne û vazdayêne goristan. Wayîrê meyîtî/e …

Kirmanckîya ma heme hetan ra aver şina. Hem heto nuştekî ra hem hetê qiseykerdişî ra hem hetê lenguîstîkî ra. Hem warê edebîyatî ra hem warê muzîkî ra hem warê huneranê bînan ra aver şina û eke no şert nêvurîyo, do aver zî şoro. Nika ez serranê 1970an û nê serranê …