Fêrkirina pereyan ji zarokan re pêvajoyeke girîng e ku dikare bi awayekî hêsan, pratîk û bi çalakî dest pê bike. Divê ev fêrbûn li gorî temenê zarokê û rewşa wî ya hestyarî-zêhnî bê adaptekirin. Li jêr çend rêbazên bingehîn hene ku zarok çawa dikarin pereyan hîn bibin:
1. Destpêka Bi Têgihiştina Bingehîn
-
Pere çi ye?: Ji zarokan re bi hêsanî rave bike ku pere amûrek e ji bo kirîn û firotina tiştan. Mînak: “Bi pereyan em dikarin xwarinê bikirin.”
-
Cûdahiya pereyan: Nasandina pereyên kaxezî û metalî (mîna lîre, qurûş) û nîşandana cudahiya nirxê wan.
2. Bi Lîstikan Fêrbûn
-
Dikanê lîstin: Bi zarokan re lîstikeke “dikanê” saz bike. Tiştên biçûk (mîna lîstok an xwarin) bikar bîne û pereyên lîstikê (an pereyên rastî) bidî wan da ku kirîn û firotinê biceribînin.
-
Qutiya pereyan: Qutiyeke piçûk bide wan û bihêle ku pereyên biçûk tê de kom bikin, da ku têgeha “hilgirtinê” fêm bikin.
3. Girêdana Pere bi Xebatê ve
-
Karên piçûk: Ji bo karên hêsan ên malê (wekî alîkarî di paqijkirinê de), mîqdareke piçûk pere bidî wan. Ev yek têkiliya di navbera xebat û qezencê de nîşan dide.
-
Armanc: Bihêle ku zarok ji bo tiştekî (mîna lîstokekê) pere kom bikin, da ku têgeha “armanc û teserûfê” hîn bibin.
4. Fêrkirina Teserûf û Xerckirinê
-
Teserûf: Ji wan re qutiyekê an bankeke piçûk çêke û teşwîq bike ku beşek ji pereyên xwe hilînin ji bo tiştekî mezintir di pêşerojê de.
-
Xercê bi plan: Bi wan re li ser tiştên ku dixwazin bikirin biaxive û wan hîn bike ku pereyên xwe bi aqilmendî xerc bikin (mînak: “Tu dikarî vî lîstokî bikirî, lê wê demê pereyên te ji bo şîraniyê namîne”).
5. Nimûneya Rast
-
Bi hev re kirîn: Dema biçin dikanê, zarokan bi xwe re bibin û bihêlin ku ew bi pereyên piçûk tiştekî bikirin. Piştre ji wan bipirse ka çiqas pere dane û çiqas vegeriyaye (hesabê hêsan).
-
Mînakên rojane: Dema fatûreyekê didî, bi hêsanî ji wan re rave bike ku ev pere ji bo çi têne bikaranîn (mînak: av, elektrîk).
6. Li Gorî Temenê
-
3-5 sal: Nasîna pereyan û têgeha bingehîn.
-
6-9 sal: Hesabên hêsan (zêdekirin, kêmkirin) û teserûfa piçûk.
-
10-12 sal: Fêmkirina budceyê, pereyên dîjîtal (kart) û girîngiya birêvebirina pereyan.
Şîretên Girîng
-
Zorê neke: Fêrbûn divê bi kêf û bê stres be.
-
Bersivan bide: Eger zarok pirsan bikin (mînak: “Pere ji ku tên?”), bi awayekî hêsan û rast bersiv bide.
-
Bersivgerî: Dema xeletiyan dikin (mînak: pereyên xwe zû xerc dikin), bi nermî rêberiyê bike bêyî ku şermezar bikî.
Bi vî awayî, zarok hêdî hêdî têgihiştineke saxlem li ser pereyan pêş dixin û di jiyana xwe ya mezinan de jî bi awayekî berpirsiyar pereyên xwe bi rê ve dibin.
Çandname
