Tag Archives: peyv

Hûn jî dizanin di kurdî de gelek peyvên me hatine bîrkirin an jî cihê wan tirkiya wan tên bikaranîn. Bi saya vê xebatê hûn ê êdî peyvên kurdî (zazakî/kurmancî) bikarbînin. E-Pirtûk derheqê peyvên kurmancî û zazakî de hatiye amadekirin. Ji bo bi hêsanî peyvên kurdî (kurmancî-zazakî) werne hînkirin bi helbestkî …

Di salên 1760an de, aşpêjekî fransî li dikana xwe ya li nêzî Muzeya Louvreyê şorbeyên ava goşt amade dike. Ev şorbeyên ku wî di dikana xwe ya bi navê “Boulanger”ê de bi biharatên taybet dewlemend kiribûn, ew qas xweş in ku navûdengê aşpêj û xwarinên wî hêdî hêdî belav dibe. …

Aqil, ne bi sala ye, bi fikra ye. Lêbelê êqil, sal tînin serî mirov. Ê ku naxwazin bixapin, tu aqil nikarin bixapînin. Tevgerê me yê herî mafdar; nazikîye. Pir-hindik herkes qeşmerê xwe ye. Esaleta herî mezin, giredayiya fikrên bilind e. Serê hîkmetê, tirsa Xwedê, dawîya hîkmetê, tirsa mirovan e. Devê …

Cergê wê tije bibû, ji axîn û janên sedsalî. Hesret û hizora xwe ji nava xwîna keliyayî a bedena westiyay çirçirand. Here kîjan birîna bedena vê axê derman bike , kîjan rupela dîrokê bigoherîne, kîjan sinorên mirinê pak bike ji çîrokên veşartî, kîjan helbest u romanê ji dilê welatê rojê …

‘‘-Mîrê min tu çi dixwinî -Peyv, peyv, tenê peyvan…’’ (Shakespeare) Erê. Peyv, peyv, tenê peyvan… Heke meriv dixwîne, dinivîse, diaxive, dikene, diqêre, dipelîne, direve, ser dikeve, berze dike, dixapîne, hez dike, maçî dike, bêdeng dimîne yanê ew zerf û etîketên ku em her demekê û her derekî bikar tînin peyv …

Peyv û paşgira “alû”yê yek ji wan peyv û paşgiran e ku winda bûye û di kûnc û goşeya çend peyvekê de maye û hew. Di demekê û zimanê berê de gelek roldar û hêzdar bûye. Bo zêdetir nasîn û rol û wateya wê di zimên de em ê di …

Peyva “dûş” yan jî “Diş”ê yek ji wan peyvên Pehlewanî ye ku ta niha jî di zimên de roldar e, lê bi çend reng û wateyên cur bi cur. Dûş tê wateya “xêrnexwar, neyar, a hember, li hember sekinîn, nexwaz, bed, xerab” hwd.. lê em dibînin di zimanê Sumerî de …

Gelek caran ereban û bi taybetî jî tirkan hem zilm û neheqî û hem jî qerf û tinaziyên xwe bi zimanê kurdî kiriye. Heta vê dawiyê, gelek ji zimannasên (yan zimannenasên) tirk û bi taybetî jî siyasetvanên wan heta itiraf jî bi hebûna zimanê kurdî nekiriye. Ji aliyê tirkan ve …

Di Kurdî de bikaranîna du peyvan û nêzikiya wan peyvan: Peyva: “Dîk û Dik” Dîk navê ajalekî ye. Ev ajal radibe li ser derê bilind bang dike. Ji bo ku dengê xwe biçe gelek kesan, cihên bilind ji xwe re hildibijêre. Dik jî navê cihekî piçekî li der dora xwe …

Peyva “sînor” îhtîmaleka mezin koka xwe yûnankî ye, “hed” jî -dîsa îhtîmalen- erebkî ye. Her du jî bi eynî manayê di hemî dîyalektên kurdî de her ji qedîmî ve hene. Peyva “sînor” di manaya şênber de jî di manaya razber de jî tê manaya ew xêza xeyalî ku cihekî/derekî yan …