Mirovên Asosyal

Mirovên asosyal kesên ku bi gelemperî ji têkiliyên civakî dûr dikevin, kêm bi kesên din re têkilî datînin û pir caran wextê xwe bi tenê derbas dikin. Ev taybetmendî dikare ji xwezaya kesayetiyê, şertên jiyanê, an jî rewşên psîkolojîk derkeve holê. 

Mirovên Asosyal Kî Ne?

• Taybetmendî: Mirovên asosyal bi gelemperî ji qerebalixê, civînên mezin, an axaftinên bi kesên nenas re ne rehet in. Ew tercîh dikin ku di nav xwe de bin, bi hobiyên kesane (mîna xwendin, lîstikên vîdyoyê, an nivîsandin) mijûl bibin.

• Cudahiya ji şermokbûnê: Asosyalbûn ne heman tiştê şermokbûnê ye. Kesekî şermok dibe ku bixwaze têkiliyên civakî çêbike lê ji tirsa rexneyê an şermê nikaribe. Lê mirovên asosyal bi xwe tercîh dikin ku kêm têkilî çêkin, ji ber ku ew bi tenêbûnê re xweş in.

• Mînak: Kesekî asosyal dibe ku dawetekê red bike ji ber ku tercîh dike şevê li malê fîlmekê temaşe bike, ne ji ber tirsê, lê ji ber ku bi tenê rehet e.

Sedemên Asosyalbûnê

1. Kesayetî (Introversion): Hin kes bi xwezayî hundirgirtî (introvert) ne, ango enerjiya xwe ji wextê bi tenê derbas dikin, ne ji têkiliyên civakî. Ev yek wan asosyal xuya dike.

2. Ezmûnên Nebaş: Têkiliyên civakî yên neyînî (mîna bêhurmetî an redkirin) dikarin mirov ber bi asosyalbûnê ve bibin.

3. Rewşên Psîkolojîk: Nexweşiyên wekî depresyon, fikar (anxiety), an tevlîheviya asosyal a kesayetiyê (antisocial personality disorder, lê ev cuda ye) dikarin têkiliyên civakî kêm bikin.

4. Jîngeha Modern: Teknolojî, medyaya civakî, û jiyana bajarî carinan mirov ji têkiliyên rû-bi-rû dûr dixe, û ev yek asosyalbûnê zêde dike.

5. Kêmbûna Baldariyê: Hin kes ji ber hobî an karê xwe ewçend mijûl in ku wextê wan ji bo têkiliyên civakî namîne.

Bandorên Asosyalbûnê

• Bandorên Erênî:

  • Xwe-hişmendî: Mirovên asosyal bi gelemperî wextê xwe ji bo refleksîyonê bikar tînin, ev jî xwe-nasînê zêde dike.

  • Hilberînerî: Wextê bi tenê dikare bibe sedema afirîneriyê, mîna nivîsandin an projeyên kesane.

  • Rehetî: Ji bo hin kesan, tenêbûn stresê kêm dike û aramiyê dide.

• Bandorên Neyînî:

  • Tenêbûn: Asosyalbûna zêde dibe sedema hîsê tenêbûnê, nemaze ger têkiliyên nêzîk tune bin.

  • Kêmbûna Piştgiriyê: Têkiliyên civakî kêm bin, piştgiriya hestyarî jî kêm dibe, ev jî dikare depresyonê zêde bike.

  • Zehmetiyên Karî: Di karên ku têkiliyên civakî hewce dikin de, asosyalbûn dikare astengiyan derxe.

Çawa Mijûl Bibin?

Asosyalbûn ne tiştekî “xelet” e, lê ger tu dixwazî têkiliyên civakî zêde bikî an jî hevsengiyekê çêbikî, van gavên hêsan dikarin alîkar bin:

1. Gavên Piçûk: Bi têkiliyên kurt dest pê bike, mîna axaftina bi hevkar an cîranekî re. Ne hewce ye yekser civînên mezin bin.

2. Hobiyên Komelî: Tevlî çalakiyên ku tu jê hez dikî bibî, mîna klûbên pirtûkan, dersên sporê, an atolyeyên hunerî. Ev yek têkiliyên xwezayî çêdike.

3. Teknolojiyê Bi Sînor Bikar Bîne: Medyaya civakî kêm bikar bîne û hewl bide têkiliyên rû-bi-rû zêde bikî.

4. Xwe Bişopîne: Ger tu hîs dikî ku asosyalbûna te ji depresyon an fikarê tê, bi psîkologekî re şêwir bike.

5. Tenêbûnê Bipejirîne: Ger tu bi tenêbûnê re xweş î, vê yekê wekî hêzekê bibîne. Lê hewl bide çend têkiliyên nêzîk biparêzî ji bo piştgiriyê.

Asosyalbûn û Civak

Di civakên cuda de, asosyalbûn cuda tê dîtin. Mînakî, di çandên Rojhilatî de têkiliyên civakî û malbatî girîng in, ji ber vê yekê asosyalbûn dibe ku wekî “xeletî” bê dîtin. Lê di çandên Rojava de, kesayetî û serxwebûn zêdetir tê qebûlkirin, ev jî asosyalbûnê normaltir dike.

Mirovên asosyal ne “nebaş” in; ew tenê awayekî cuda yê jiyanê tercîh dikin. Girîng e ku her kes hevsengiyekê di navbera tenêbûn û têkiliyên civakî de bibîne. Ger asosyalbûn te bextewar dike, ev yek ne pirsgirêk e. Lê ger tu hîs dikî ku ev rewş te sînordar dike, bi gavên piçûk dikarî têkiliyên xwe zêde bikî. 

Kevser Kabataş