Çand Name

Edîtorê malperê - 1 (Nivîsa bar dike, sererast dike û diweşîne)

Harpagos’un Medlere İhaneti

Occo Mahabad M.Ö. 484 yılında Halikarnassos’da (Bodrum) doğan Herodot,  dünyanın ilk araştırmacı tarihçisi ve yazarıdır. Onu ünlü yapan Historia adlı eserini düzyazı olarak kaleme almasıdır. Romalı deneyimli devlet adamı, bilgin ve yazar Cicero onu Tarihin Babası olarak adlandırmıştır. Herodot, M.Ö. 425 yılına kadar yaşamıştır. Herodot Historia adlı eserinde Yunan, Med, …

Read More »

Kürdistan Teali Cemiyeti’nin Lideri Seyyid Abdülkadir

Nivîskar: Occo Mahabad Hakkâri’nin Şemdinli ilçesinde bulunan Nehrî Tekkesi, bölgenin dini ve siyasi tarihinde önemli bir yer edinmiştir. Tekkenin kurumsallaşmasını sağlayan Seyyid Taha Nehrî (v. 1853) Kürt coğrafyasına gönderdiği halifeler ile bölgede Nakşbendî-Halidîliği yaymada öncülük etmiştir. Seyyid Salih’ten sonra tekkeye postnîşîn olan Seyyid Taha’nın oğlu Şeyh Ubeydullah Nehrî (v. 1883) döneminde, tekke siyasi bir hüviyet …

Read More »

Kurmancî Geçişli ve Geçişsiz Fiiler (Kurmanci ve Türkçe)

Kürtçede (Kurmancî) fiiller, nesne alıp alamamalarına göre iki ana gruba ayrılır: Lêkerên Têper (Geçişli Fiiller) ve Lêkerên Netêper (Negerguhêz) (Geçişsiz Fiiller). Bu ayrım Kürtçe için hayati bir öneme sahiptir; çünkü daha önce bahsettiğimiz ergatif (bükümlü) yapı nedeniyle, bir fiilin geçişli mi yoksa geçişsiz mi olduğu onun geçmiş zamandaki cümle yapısını …

Read More »

Çalınan Kürt Tarihi: Medler

✍️Nurullah Alkaç Yakılan, saklanılan, yasaklanan, tahrif edilen kaynaklardaki Kürdlerin tarihi gerçekten var mı? Media Coğrafyası: Strabon (M.Ö. 64- M.S.23), Medya’nın sınırlarını kuzeyde Matiane ve Kadusilerin/Elbruz dağlık bölgesiyle; doğuda Part ve Kosae ile; güneyde Sittacene, Zagros ve Elimailer ile; batıda Matiane ve Ermenistan ile sınırlamaktadır. Gaius Plinius Secundus/Yaşlı Pliny (M.S.23-79) ise ‘Naturalis Histoire’sinde, buranın doğusunda Partların …

Read More »

Çalınan Kürt Tarihi: Medler

✍️Nurullah Alkaç Yakılan, saklanılan, yasaklanan, tahrif edilen kaynaklardaki Kürdlerin tarihi gerçekten var mı? Media Coğrafyası: Strabon (M.Ö. 64- M.S.23), Medya’nın sınırlarını kuzeyde Matiane ve Kadusilerin/Elbruz dağlık bölgesiyle; doğuda Part ve Kosae ile; güneyde Sittacene, Zagros ve Elimailer ile; batıda Matiane ve Ermenistan ile sınırlamaktadır. Gaius Plinius Secundus/Yaşlı Pliny (M.S.23-79) ise ‘Naturalis Histoire’sinde, buranın doğusunda Partların …

Read More »

Kürdçe Var Mı? – 2

Kürdçe’nin birçok lehçeye ayrıldığı ve bu lehçelerin isimlerinin bulunduğu bilgisi 1597 tarihli “Şerefnâme” isimli Kürd Tarihi kitabında bulunmaktadır. Temelde dört ana lehçeyle yapılan bu ilk ayrım zamansal süreçte değişim göstermiştir. Şimdi bu lehçelere ve edebî birikimlerine kısaca bakalım. 1) Lûrî/Lorî: Lurî edebiyatının ilk yazılı metni, Baba Tahir Hemedanî’nin (930-1010) şiirleridir. Baba Tahir’den sonra Lûr Kürdçesi …

Read More »

Kürdçe Var Mı? – 2

Kürdçe’nin birçok lehçeye ayrıldığı ve bu lehçelerin isimlerinin bulunduğu bilgisi 1597 tarihli “Şerefnâme” isimli Kürd Tarihi kitabında bulunmaktadır. Temelde dört ana lehçeyle yapılan bu ilk ayrım zamansal süreçte değişim göstermiştir. Şimdi bu lehçelere ve edebî birikimlerine kısaca bakalım. 1) Lûrî/Lorî: Lurî edebiyatının ilk yazılı metni, Baba Tahir Hemedanî’nin (930-1010) şiirleridir. Baba Tahir’den sonra Lûr Kürdçesi …

Read More »

Kürdçe Var Mı? – 1

Dokuzuncu asra kadar geriye giden birçok Arapça kaynakta Kürt aşiretlerinin farklı şekillerde konuştuğu bilgisi yer almıştır. Arap tarihçi Mesudi (?-956) onuncu asırda (10.yy) kaleme aldığı ‘Murûcü’z Zeheb (Altın Çayırlar)’ isimli eserinde her bir Kürd aşiretinin ayrı bir lehçeyle konuştuğunu yazmıştır. İbn Battuta’nın (1304-1368) yirmi sekiz yılda tamamladığı ‘Tuhfetun-Nuzzar fî Xeraîbîl-Emsar we Ecaîbîl-Esfar’ isimli on dördüncü …

Read More »

Türkçe Sözlüklerde Kürdler (900-2025)

900-2025 yılları arasında gerek Türkler gerekse başka milletler tarafından Türkçeye yönelik  tek dilli veya çok dilli manzum mensur 400 civarında sözlük hazırlanmıştır. Bu sözlüklerde Kürd/Ekrâd/Kürdistan maddelerine yer verilmiş kimi zaman da bazı kavramların Kürdlerce kullanıldığı belirtilmiştir. Kaşgarlı Mahmud tarafından 1072’lerde yazılan “Divan-ı Lügatit’t-Türk”ün iç kısımlarında her ne kadar Kürdlere yer verilmese de, eserin sonunda yer …

Read More »

Komünizme Adanmış Bir Yaşam: Erebê Şemo

✍️ Occo Mahabad Erebê Şemo, 23 Ekim 1897’de Kars’ın o dönemde Rus egemenliğinde olan Susuz köyünde doğdu. Demiryolu işçiliği yaptığı sırada 1916 senesinde Erzurum şehrinde Bolşeviklerle tanıştı. Komünist ideolojiye inandı. 1918 senesinde Lenin önderliğindeki Rusya Komünist Partisi’ne üye oldu. Rusya’daki İç Savaş’a katıldı. Askerler arasında ideolojik politik propaganda yaptığı gerekçesiyle Rus Polisi tarafından gözaltına alındı, …

Read More »