Tag Archives: kürtçe

Kürtçede (Kurmancî) fiiller, nesne alıp alamamalarına göre iki ana gruba ayrılır: Lêkerên Têper (Geçişli Fiiller) ve Lêkerên Netêper (Negerguhêz) (Geçişsiz Fiiller). Bu ayrım Kürtçe için hayati bir öneme sahiptir; çünkü daha önce bahsettiğimiz ergatif (bükümlü) yapı nedeniyle, bir fiilin geçişli mi yoksa geçişsiz mi olduğu onun geçmiş zamandaki cümle yapısını …

Kürdçe’nin birçok lehçeye ayrıldığı ve bu lehçelerin isimlerinin bulunduğu bilgisi 1597 tarihli “Şerefnâme” isimli Kürd Tarihi kitabında bulunmaktadır. Temelde dört ana lehçeyle yapılan bu ilk ayrım zamansal süreçte değişim göstermiştir. Şimdi bu lehçelere ve edebî birikimlerine kısaca bakalım. 1) Lûrî/Lorî: Lurî edebiyatının ilk yazılı metni, Baba Tahir Hemedanî’nin (930-1010) şiirleridir. Baba Tahir’den sonra Lûr Kürdçesi …

Dokuzuncu asra kadar geriye giden birçok Arapça kaynakta Kürt aşiretlerinin farklı şekillerde konuştuğu bilgisi yer almıştır. Arap tarihçi Mesudi (?-956) onuncu asırda (10.yy) kaleme aldığı ‘Murûcü’z Zeheb (Altın Çayırlar)’ isimli eserinde her bir Kürd aşiretinin ayrı bir lehçeyle konuştuğunu yazmıştır. İbn Battuta’nın (1304-1368) yirmi sekiz yılda tamamladığı ‘Tuhfetun-Nuzzar fî Xeraîbîl-Emsar we Ecaîbîl-Esfar’ isimli on dördüncü …

Teknoloji devi Google, yapay zeka alanında Kürtçe için önemli bir adım atarak “Google AI Studio” ve “Google Gemini” platformlarında Kürtçe sesli metin ve metinden sese yönlendirmeyle çalıştırıldı. Bu gelişme, Kürtçe dilinin dijitalleşmesini hızlandırırken, dilin dijitalleşmeye büyük katkı sağlayacak.   Google Crowdsource Kürdistan Bölgesi Grubu’nun kurucusu Bokan Al-Jaf, bugün Rûdaw’a yaptığı açıklamada, “Google AI Studio’daki Kürtçe ses …

Köyün yoksul ama onurlu kadınıydı o. Ömrü boyunca elleriyle çalıştı, başkalarının tarlasında emek verdi, ekmeğini taştan çıkardı. Çocuklarını büyüttü, onları sırtında taşıdı; omuz omuza verdiği bu hayatı bir gün geride bırakmak zorunda kaldı. Zaman geçti, çocukları büyüdü. Ve bir gün kadın, çocuklarını karşısına alıp şöyle dedi: “Evlatlarım, bir fikrim var. Ne dersiniz, kabul eder misiniz? …

Nasıl oluyor da bazı insanlar çok sayıda dil konuşabiliyor? Bazılarına bir yabancı dili öğrenmek bile zor gelir. Oysa Berlin’de Çok Dilliler Buluşması’nda çok sayıda farklı dil konuşabilen 350 insan bir araya gelmişti. Kimi en az 10 dil biliyordu, hatta 30 dil bilen biri bile vardı aralarında. Beyin açısından ne kadar sıkıntılı bir iş olduğunu düşününce …

“Dil doğrulursa düşünce de doğrulur.” –Oya Baydar Çok sevdiğim bir tanıdığım vardı. Kürt olmasına karşın ailece evde, çarşıda, pazarda Türkçe konuşurlardı. Tanıdığım çok, çok az Kürtçe biliyordu. Zamanla (12 Eylül öncesi) devrimci, sol düşünceye yöneldi ve illegal Kürt örgütlerinden birinde mücadele etmeye başladı. Sonra tutuklandı. Çok kısa bir dönem Ankara Mamak Cezaevi’nde kaldı ve ardından …

2025 yılında TBMM kürsüsünde konuşma yapan İYİ Parti’li bir milletvekili, “Kürt dediğimiz insanlarımızın ayrı ayrı konuştukları dil, 3 dilden 8 bin 200 kelimeden oluşmaktadır” ifadelerini kullandı. Peki, tarihsel veriler ve günümüz araştırmaları, bu ifadeyi haklı çıkartacak imkanlar veriyor mu? Bir dilin zengin veya fakir olduğu nasıl ortaya koyulabilir? İdeolojik ve retorik söylemler, gerçekliğin eşiğinden geçebilir mi? Bir …

“Kürtçe düşünürüm, Türkçe ve Arapça yazıyorum” diyen Bediüzzaman Said Nursi‘nin Kürtlerin anadili ile ilgili erken dönem eserlerinden birinde ifade ettiği bazı düşüncelerini alıntılayacağım. Yer darlığından dolayı önce orijinal paragrafı sonra da kendi açıklamamı ekleyeceğim. Alıntılar ilk baskısı 1911 yılında yayınlanan Divan-ı Harb-ı Örfi isimli eserdendir. (İçtimai Dersler, s.191) “Hem de ‘lisan-ı maderzad’ denilen, eşia-i hissiyat-ı milliyenin mâkesi ve semerat-ı …

2001 tarihinde Diyarbakır’ın Silvan ilçesinde hayata gözlerini açan ve Dicle Üniversitesi’nde İngilizce Öğretmenliği’nden mezun olan genç yazar şair Hamza Tokmak’ın yeni kitabı raflardaki yerini aldı. 5 DİL BİLİYOR, 3 KİTABI ÇIKTI Dil, edebiyat ve kültürel çalışmalara önem veren Tokmak, şimdiye kadar bir şiir, bir tercüme ve bir de İngilizce-Kürtçe konuşma kılavuzu olmak üzere üç kitap yayımladı. “Ba”, “Nûbihara Biçûkan” …