17. yüzyılın en büyük seyyahı olan Evliya Çelebi (1611–1684), yalnızca bir gezgin değil, aynı zamanda Osmanlı coğrafyasının kültürel, etnografik ve tarihsel dokusunu yansıtan bir gözlemcidir. Seyahatnâme adlı eseri, coğrafya, tarih, dilbilim, antropoloji ve folklor bakımından dönemin en kapsamlı kayıtlarından birini oluşturur. Çelebi’nin Kürtler ve Kürdistan üzerine yaptığı gözlemler, yalnızca bir etnografik betimleme değil, aynı zamanda Osmanlı yönetimi altında Kürt toplumunun sosyal …
Read More »Evliya Çelebi’nin Kürt Diyarına Yolculuğu; Diyarbakır
Osmanlı imparatorluğunun ünlü seyyahlarından Evliya Çelebi, 17. yüzyılda Avrupa, Asya ve Afrika’nın yanı sıra Kürtlerin yaşadığı coğrafyayı da ziyaret ederek bu bölgede uzun yıllar kaldı. Evliya Çelebi, “Diyar-ı Kürdistan” olarak adlandırdığı bölgede, Diyarbakır, Bitlis, Van, Malatya, Elazığ, Urfa, Mardin, Erbil, Şengal, Amediye ve Hakkari gibi şehirlerde Osmanlı toprakları içinde Kürtlerin sosyal ve kültürel yaşamına dair …
Read More »Evliya Çelebi’nin Kürt Diyarına Yolculuğu; Diyarbakır
Osmanlı imparatorluğunun ünlü seyyahlarından Evliya Çelebi, 17. yüzyılda Avrupa, Asya ve Afrika’nın yanı sıra Kürtlerin yaşadığı coğrafyayı da ziyaret ederek bu bölgede uzun yıllar kaldı. Evliya Çelebi, “Diyar-ı Kürdistan” olarak adlandırdığı bölgede, Diyarbakır, Bitlis, Van, Malatya, Elazığ, Urfa, Mardin, Erbil, Şengal, Amediye ve Hakkari gibi şehirlerde Osmanlı toprakları içinde Kürtlerin sosyal ve kültürel yaşamına dair …
Read More »Bitlis Rojkili Huma Hatun ve Kürdlere ‘Abbasi’ Denilmesi
1655 yılında Bitlis, Van, Diyarbekir ve Mardin mıntıkaları da dahil olmak üzere, çok geniş bir coğrafyayı gezen Osmanlı’nın ünlü seyyahı Evliya Çelebi, görüp yaşadıklarını Seyahatname adlı eserinde toplamıştır. Bu çok kapsamlı eserinde Bitlis ve Hakkâri Kürd Hükümetlerinden de bahsetmiştir. Seyyah Kürdler için ‘Abbasioğulları soyundan’ tanımlamasını kullanmıştır. Oradaki o adlandırma ile kastedilenler Eyyubilerdir. ‘Al-i Abbasiyan’, yani …
Read More »Kürt Dili Edebiyatı ve Kültürü
Kürt Dili üzerine akademik bazda inceleme ve araştırma yapan bilim dalına verilen isimdir. Kürdoloji Kürt dili edebiyatı Kürdoloji, Kürt dili, edebiyatı, tarihi, etnografyası gibi Kürtlere ve yaşadıkları coğrafyaya dair araştırma ve çalışmaları kapsayan bir bilimdir. Kimi zaman bu terim yerine, “Kürt incelemeleri” ifadesi de kullanılmaktadır. Uluslararası düzeyde ve akademik çalışmalarda Kürdoloji olarak kullanılan bu kavram …
Read More »Kürtlerin kökeni
Kürtlerin kökeni, Orta Doğu tarihi ile ilgili bir konudur. Akademisyenler, Kürt sözcüğünün kökeni için farklı teoriler ortaya atmışlardır. İngiliz Oryantalist Godfrey Rolles Driver’a göre, Kürt terimi, MÖ 3. bin yılda Sümer kil tabletlerinden bulunan Sümerce Karda olarak geçen ulus ile ilişkilendirilmiştir. Bir teoriye göre, Orta Farsçada “göçebe; çadır-satıcısı” terimi olan kwrt- olarak kullanıldığı öne sürülmüştür.[1] …
Read More »Bitlis Kürd Hanı’nın 1655’deki dillere destan kütüphanesi ve akıbeti
‘Ey vilayet halkı, kaçan hanın bu Van kuluna 200 kese borcu vardır ve 40 bin koyun Malazgird Beyi Mehmed beye vereceği vardır. Bu rica ettiğiniz beyiniz bu malları vermeyi üstlenir mi?. Siz de hepiniz üstlenip tahsilatta yardımcı olursanız, bütün sizin yaşlılarınızın istekleriyle rica eylediğiniz beye hil’at-i fahire giydirip, saadetli padişaha da arz edeyim. Yoksa böyle …
Read More »Tarihte Kerkük ve Kürtler
Kerkük tarihine kısaca bir bakalım; Arkeolojik kazılar sonucunda Kerkük’te 28 bin yıl önce Neandertallerin yaşadığı kanıtlanmıştır. Şehir bir çok medeniyet tarafından ele geçirilmiş ve yönetilmiştir. Eski Asur başkenti Arrapha bölgesinde yer alan Kerkük, 5000 yıllık harabeleri üzerinde, Khasa nehri yanında yer alır. Arrapha, MÖ 10 ve 11. yüzyıllarda Asurlular döneminde çok büyük bir öneme kavuşmuştur. Stratejik ve coğrafik önemi nedeniyle şehir, üç imparatorluk …
Read More »
ÇandName Li pey şopa bav û kalan…