Genel

20. Yüzyılın İlk Çeyreğinde Kürd Dili Üzerine Çalışmalar-3

“Şark” ve Kürd âlimleri, münevverleri, dilbilimcileri  tarafından Kürd dili üzerine yapılmış çalışmalar Geçen haftaki yazımızda Batılı araştırmacıların 1900’lerin başlarına kadar Kürd diline dair çalışmalarından bahsetmiştik. Batılı araştırmacıların haricinde bir de Kürd ve Şark alimleri, münevverleri, edip ve dilbilimcilerinin Kürdçeye dair yaptığı çalışmalar vardır. Bu çalışmaların başında Elîyê Termaxî’nin 1591-1592’de yayımlanan dilbilgisi kuralları gelir. Kürdçe olarak …

Read More »

20. Yüzyılın İlk Çeyreğinde Kürd Dili Üzerine Çalışmalar-2

20. yy. başlarına kadar Batılı araştırmacılar tarafından Kürd dili üzerine yapılmış çalışmalar  20 yy. başlarına kadar Kürd dili üzerine yapılmış çalışmaların önemli bir kısmı genelde Batılı araştırmacılar tarafından yapılmıştır. Diğer bir kısmı da dönemin Kürd münevverleri ve alimlerini de içine alan “Şark”lı âlimler tarafından yapılmış çalışmalar ve üretilmiş eserlerdir. 18. yüzyılın sonları ve 19. yüzyıllarda …

Read More »

20. yüzyılın ilk çeyreğinde Kürd dili üzerine çalışmalar – 1

Temel insan hakkı olarak siyasallaştırılan dil ve Kürdçe Değerli okurlar bir başlangıç mahiyetinde okumakta olduğunuz bu yazıyla birlikte, bundan sonra Rûdaw.net sitesinde her hafta yeni bir yazıyla Kürd dili, kültürü, basın-yayın tarihi ve Kürd şahsiyetlerinin portrelerini vb. konuların işlendiği farklı içerikli yazılarla sizinle hasbıhal edeceğiz. Rûdaw kurumu adına beni arayan editör arkadaş, rudaw.net için Türkçe …

Read More »

1534’DE BİTLİS HÂKİMİ OLAN EMİR ŞEREF’İN BAŞININ KESİLMESİ VE SEPETTEKİ KESİK BAŞ GRAVÜRÜ

Kanuni Sultan Süleyman’ın Safevilere (İran) karşı 1533 (1534) yılında düzenlediği Irakeyn Seferi sırasında adından sıkça bahsedilen Ulama Paşa’nın Bitlis’e saldırdığı ve bu saldırıda Kürd Beyliği’nin başında bulunan Emir Şeref’in de başının kesildiği bir rivayet olarak adlandırılsa da gerçek olduğu birçok tarihi eserde yer almaktadır. Yıllar önce kaleme aldığım ve ilk kitabım olan ‘Seyyahların Anlatımlarıyla Bitlis …

Read More »

Ağrı İsyanında Öldürülen Şêx Tahar’ı 91 Yıl Sonra Hatırlamak!

1927 tarihinde Ağrı dağında yapılan Hoybun (Xoybun) ulusal kongresinden takriben iki yıl evvel Ağrı dağında ulusal bir niteliği olmayan gruplarla askeri güçler arasında sürekli çatışmalar yaşanmaktaydı. Lakin, yaşanan geniş çaplı bu çatışmaların ismi konulmamıştı. İhsan Nuri Paşa, sahip olduğu örgütçü askeri yeteneğinin yanı sıra, edindiği ulusal bilinçle, 1927’den itibaren söz konusu gruplara ulusal bir nitelik …

Read More »

Beluciler Kürd mü?

Belucistan günümüzde İran, Pakistan ve Afganistan sınırları içinde kalıyor. Kurdgalname adında bir tarihi kitap 1659/1660 yıllarında Axwend Mehemed Salih Zengene Beluc tarafından kaleme alınmıştır. Axwend, Kurdgalname’de Belucilerin Kurd asıllı olduğunu söylüyor ve Medler, Haşmetiler, Yunanlılar, Eşkâliler, Sasaniler, Hintliler ve İslami döneme dair Beluci Kurdlerin üzerine duruyor ve çok değerli bilgiler veriyor. 1943 yılında Beluci aydınlarından …

Read More »

İran Seyahat-Namesi (9)

 Kum Kum şehri İsfahan’ın 300 km kuzeyinde, resmi başkent Tahran’ın 150 km güneyinde yer almaktadır. Nüfusu 1 milyon civarında. 120 bin tümen ile otobüsle İsfahan’dan Kum’a gidebiliyorsunuz. Kum eski bir yerleşim yeri. Ancak Kum’u Kum yapan en önemli nokta İran İnkılabının dini ve siyasi kadrolarının yetiştirildiği yerdir. Bundan ötürü bu şehre Mollalar Şehri yahut Ayetullahlar …

Read More »

İran Seyahat-Namesi (8)

İsfahan Kirmanşah terminalinden İsfahan’a gitmek üzere 1 miyon 500 bin tümene ismi Aram olan taksici ile anlaşıyoruz. Mesafe yaklaşık 600 km. Saat 15.30 civarı yola çıkıyoruz. Heybetiyle her yerde yanımızda hazır ve nazır olan Zagrosların bir ucu buraya da dokunuyor. Zira meşhur Bîstûn Dağı (Yirmi Sütunlu Dağ mı yoksa Sütunsuz Dağ mı anlamına geldiğini çözemiyorum) …

Read More »

İran Seyahat-Namesi (7)

Hewraman Bölgesi (Merîwan, Pawe, Silîn, Hecîc ve diğerleri) Birçok kadim yerleşim yerini ve bölgeyi içinde barındıran yere kabaca Hewreman diyebiliriz. Hewreman Kürtçe’de hewr/ewr den türeyen bir kelime. Yani bulutlu anlamına gelir. Birlerce metre yükselikteki sıra dağlarını çepeçevre kuşatan, başı bulutlu bölgeye Hewreman Bölgesi denir. Oryantalistlerin ifadesiyle Kartallar Yuvası. Dağların mekan oluşunun doyumsuz renkliliği. İçerisinde yüzlerce …

Read More »

İran Seyahat-Namesi (6)

Hewraman Bölgesi – Palingan Puya ile 450 bin tümene bizi Hewreman Bölgesi’ndeki Palıngan’a götürmesi noktasında anlaşıyoruz. Puya 32 yaşında master düzeyinde eğitimi olan, İngilizce ve Almanca öğretmenliği yapan genç bir devlet memuru. Hesen Zîrek aşığı (kendi ifadesiyle taparcasına seviyor) hamiyetli, karizmatik bir genç. Palıngan Zagros sıradağlarının -eteklerinde değil- tepesinde ve kalbinde inşa edilmiş binlerce yıllık …

Read More »