Tarihte ilk yazıyı bulan Gutilerle Sümerlerdir . Bu iki toplum da çivi yazısı kullanıyorlardı. Gutilerin çivi yazısını kullandıkları tarih, M.Ö.3000 yıllarna tekabül ediyor.
Gutilerle Kassitler tarihte ilk kez atı ehlileştirip binek aracı olarak kullandılar. Gutilerin uygarlık tarihine en önemli katkılarından biri, yazının icadı ile atı ehlileştirilmesidir.
Gutiler, Mezopotamya’da hüküm sürdükleri dönemlerde bir çok sanat eseri bırakmışlardır. Bu bölgedeki sanat eserleri tamamen bunların etkinliğinde gelişmiş ve bunların geliştirdikleri mimari tarz etkin olmuştur. Gutiler, siyasi ve dini alanlarda saraylar ve tapınaklar yapmışlardır. Bunlar, bakır ve diğer madenlerden tarım araçları ve ev eşyaları yaptılar kılıç, kalkan, mızrak ve ok gibi savaş ve av malzemelerini de yapıp ustalıkla süslüyorlardı.
Gutiler , gerek Mezopotamya’da yaşadıkları dönemde olsun gerekse Zağros dağlarında yaşadıkları dönemde olsun, bunların tarımla uğraştıklarını ve araziyi sulamak için su kemerleri , kanallar ve bentler yaptıkları anlaşılmıştır.
Gutiler, yüzük, bilezik ve gerdanlık gibi kadım süs eşyaları yanı sıra altın ve gümüşten sürahi, kase gibi eşyalarda yapmışlardır. Bunlar, aynı zamanda kaya resimleri ve heykeller de ustalıkla yapmışlardır.
O dönemlerin çoğu toplumlarında olduğu gibi Gutiler de de çok tanrılı din hakimdi. Sümerlerin yazılı belgelerinde Gutilerin ülkesini, “şeytanlar üIkesi” olarak adlandırdıkları görünmektedir. Bazı bilim adamları tarafından da o dönemler, söz konusu bölgelerde yaşayanların iyiliklerle kötülükleri
yönetenleri birbirinden ayırt ettikleri belirtiliyor. Gutilerin de, kötülükleri yapan şeytanın tarafını tuttukları şeklinde yorumlanıyor. Bu anlayışla şeytanın kendilerine kötülük yapmıyacağına inanılıyor. Günümüzde de Kürt halkı arasında şeytana tapanların, eskiden gelme bir durumun sonucu olarak
ortaya çıkıyor.
ÇandName Li pey şopa bav û kalan…