Êzidi, Kürt Tartışması Üzerine

Bir kısım Êzidi’ye göre, bugün kendilerine Kürt diyenler esasen Êzidi’dir. Bugün Kürtçe diye anılan dil esasen Êzîdîce’dir. Bugün Kürdistan ülkesi de esasen Êzîdxan ülkesidir.

Dolayısıyla Kürtler, Müslümanlık üzerinden asimile olmuş Êzîdîlerdir. Bir insan Müslümanlıktan çıkmadan Êzîdî olamaz, dolayısıyla Kürtlükten çıkmadan Êzîdî olamaz.

Son zamanlarda bu iddiaları sosyal medyada, bu tezleri üretmek için açılmış birçok sosyal medya hesabından duydum, okudum.

Bu tezi işleyen yüzlerce sosyal medya içeriği var. Bilhassa Tiktok ve Instagram’da..

***
Peşinen ifade edeyim ki elimden geldikçe gerçek ortaya çıktığında teslim olma gayreti içinde olan bir insanım. Bunu yüzde yüz başladığını ifade edemem ama bu konuda yetenekli insanlardan olduğumu iddia edebilirim..

Belki tamamen objektif olamam ama düşünce açısından dürüst davrandığımi düşünüyorum..

Yukarıdaki iddiaları besleyecek tek bir tane tarihsel kayıt ve gerçeklik yok. Ama aksini ispat eden yüzlerce kayıt ve gerçeklik var.

En başta, Kürtlerin İslam’dan önce Kürt olarak anıldığını gösteren onlarca tarihsel kayıt var. İlla birini göster diyorsaniz, 240 yılında Sasani hükümdarı olan Erdeşer-i Babekan’ın menkıbelerine bakabilirsiniz: Kârnâme-i Erdeşîr-i Bâbekân..

Veya İslam daha Kürt coğrafyasına gelmeden Kürtlerin Araplarda Kürt olarak anıldığını gösteren birçok kayıt var.

Öbür taraftan Kürtlerin Êzîdî ve Kürt ülkesinin de Êzîdîxan olarak anıldığını gösteren tek bir tane tarihsel kayıt yok.

Kürtlük, Kürtler Müslüman olmadan önce de Kürtlerin ismi idi. Olduktan sonra da öyle kaldı.

Êzîdîlîk bir inanç ismidir, bir dindir. 12. Yüzyıldan öncesine dair hiçbir kaydı yoktur. Êzîdîlîk Kürtlerin İslam öncesi dini olduğuna dair hiçbir belge yoktur. Öbür taraftan Êzîdîlîğin 12, 13. Yüzyılda ortaya çıkan eklektik bir din olduğuna dair bir çok kayıt vardır.

Êzîdîlîk, Kürtlerin eski veya antik inancı değildir. Kürtlerin antik inancı Zerdüştlüktür. Zerdüştlüğün yanında bir de irili ufaklı başka inançlar..

Êzîdîlîk, İslami/Batıni bir İslami tarikat olan Adeviyye’nin Şeyh Ady tarafından Şengal bölgesine götürülmesi (12. yy) ile temel kazanmıştır. Sonraları da biçim ve içerik değiştirerek, İslam’ın dışına cikarak biçim ve içerik değiştirmiştir.

Kürterin İslam’dan önce “Yezdanizm” isimli bir inançlarının olduğu iddiası tamamen bir yorumdur. Bu kavram da (Yezdanizm) yanlış değilsem Izady’nin icadıdır.

Êzîdîlîğin 12. yy’dan önce var olduğuna dair tek bir kanıt yoktur.

Mishafê Reş ve Kitabê Cîlwe’nin bundan önce bir tarihi yoktur ve bu tarihlerde yazılmışlardır..

Kürtlerin Tanrı ismini Xwedê ile birlikte Êzdan olarak ifade etmesi bunun referansı olamaz. Êzdan, Yezdan Tanrı’dır.

Öbür taraftan Êzidiler, tarih boyunca Müslüman Kürtlerden zulüm görmüş mü, görmüş..

Haksızlığa uğramışlar mı, uğramışlar..

Bu tarihsel baskılama ve düşmanlaştırma gerçekliği, Êzidilerin sadece Müslümanlığa karşı değil, Kürtlüğe karşı da bir tepkiyle yol açmış mı, açmış..

Bunların hepsine eyvalah.

Velakin bu gerçeklik, hiçbir şekilde bu kavmin ve bu ülkenin gerçekliğini, ismini de değiştirmez. Buna ne tarih ne toplum ne hakikat ne hakkaniyet el verir.

Bütünüyle tepkisel ve köksüz bir savrulmadır.

Çocukca iddialardır.

Sanki Müslüman Kürtler zulüm görmedi mi? Sadede Enfal’da katledilen 182 bin masum insanın tamamı Müslüman Kürt değil miydi.

Ben kendi adıma, Kürtlüğüne de Müslümanlığına da can koymuş düzeyde biri olarak, tarih boyunca Müslümanlık adına Êzidilere yapılan zulümlerin tamamı için özür diliyorum.. Hepsinin kabul ediyorum, inkar etmiyorum, yanlış olduğunu söylüyorum.

Bir Müslüman olarak, bu topraklarda bir Êzîdî’nin de en az benim kadar inancını rahat yaşamasını istiyor ve talep ediyorum..

Lokal güç savaşları üzerinden, Êzidi topluluklara zulüm yapmış ve bu zulmüne da Din maskesi giydirmiş tüm mir, ağa ve şeyhlerin yaptıklarını ret ediyorum..

Hepsini aynı zamanda İslam dışı görüyorum..

İbadet dili bile Kürtçe olan bu inancın, bu özelliğinden bile olsa Kürt milletinin özel hassasiyet göstermesi gerektiğini düşünüyorum..

Adnan Fırat Bayar