ziman

Edîtorê malperê - 2 (Nivîs sererastkirin û weşandinê dike)

Osmanlı İmparatorluğu’nun Son Döneminde Kürt Basını

Öz: Osmanlı İmparatorluğu’nda 19. yüzyılın ortalarına doğru devlet dışı çevreler ile imparatorluk bünyesindeki ulusların süreli yayın macerasından söz edilebilir. Söz konusu yüzyılın sonlarına doğru ise, Kürt süreli yayıncılığının başladığı gözlemlenmektedir. İlk sayısı 1898’de çıkan Kurdistan gazetesi ile başlayan bu etkinlik, 1922’ye, yani Osmanlı’nın yıkılışına kadar devam eder. Yaklaşık çeyrek asırlık bu süreçte Elazığ’dan İstanbul’a, Kahire’den Londra’ya kadarki coğrafyada …

Read More »

Kürtler -3 (Osmanlı Sonrası. Türkiye)

3. Osmanlı Sonrası. Türkiye. I. Dünya Savaşı’nın Osmanlı Devleti açısından mağlûbiyetle sonuçlanması ve devletin dağılma ihtimalinin ortaya çıkması Kürtler arasında da gelecek kaygısı yaşanmasına yol açtı. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Wilson tarafından 1918 başında ilân edilen ve barış görüşmelerinde etkileri olan Wilson Prensipleri’nin “Osmanlı Devleti tebaasından Türk olmayan milliyetlere (nationalities) muhtar gelişme imkânları verilmesini” öngören 12. …

Read More »

Ey bağlı arslanlar gibi efrad-ı Ekrad/Kürtler!

Şimdiye kadar iki cihetle esir idiniz. Biri, hükümet-i müstebidenin tekâlif-i zalimanesiyle, diğeri, bazı zalimlerin gasb ve garet-i tecavüzatıyla. Şimdi bu inkılâb-ı azimden sonra azadesiniz. Her biriniz âleminizde hükümet-i meşruta-i meşruanın tekâlif-i âdilanesine itaat ve hukuk-u gayra men-i tecavüz şartıyla birer padişah gibisiniz. Bu saltanat-ı şahsiyeyi muhafaza, teşebbüs-ü şahsî ile ellerinizden geldiği kadar bu ittihad-ı millete …

Read More »

Sovyet Kürdolojisi ve Kürt Oryantalizmi

Giriş Hem Çarlık hem de Sovyet dönemi bilim insanları tarafından Kürtler hakkında yapılan Rusça araştırmalar muhtemelen Kürdolojiye yapılan en önemli katkılardandır. XIX. ve XX. yüzyılın büyük bir bölümünde, Çarlık ve Sovyet bilim insanlarının Kürtlerle ilgili yayınları hem niteliksel hem de niceliksel olarak da baskın olmuştur. Aşağıda, Rus bilginlerce ele alınan Kürdoloji tarihinin izini kısaca sürmek …

Read More »

Nûbihar Derneği: 22 Nisan Kürt Gazeteciliği günü

22 Nisan Kürt Gazeteciliği günü” münasebetiyle Nûbihar Derneği Batman şubesinin basın açıklamasıdır. Kürdistan Gazetesi, 22 Nisan 1898’de, Mısır’ın başkenti Kahire’de yayın hayatına başlamıştır. Gazete Mikdat Bedirxan tarafından hazırlanıp yayınlanmıştır. Bu gazete, ilk Kürtçe gazete olduğundan sahibi ve yayıncısı Mikdat Bedirxan ilk Kürt gazetecisi olarak kabul edilmiştir. Gazetenin ilk beş sayısı Kahire’de Mikdat Bedirxan tarafından, Mikdat …

Read More »

Kürtler-III. DİL ve EDEBİYAT

1. Dil. Kürtçe Hint-Avrupa dil ailesinin İranî diller kolunun kuzeybatı grubuna girer. İranî dillerin genelde üç aşaması olduğu kabul edilir. Son aşama İslâmî dönemle başlamış olup orta aşama milâttan önce III. yüzyıla, kadîm aşama ise milâttan önce 2000 yıllarına kadar gider. Orta dönem İran dillerine ait belgeler kadîm döneme göre daha çoktur. Bu dillerin en önemlileri …

Read More »

Milliyetperverliğin panoraması

Serwet Ornek, “Uyanmış prenses ve prenslere armağandır” diye başlıyor millet ve milliyetçilik konulu kitabına. ‘Netewe ü Neteweperweri’ adıyla yayımlanan kitap J&J Yayınları tarafından yayımlandı.   Milliyetçilik gibi oylumlu bir meseleyi kavramsal genişliği içinde onlarca büyük düşünürün sosyal, siyasal, antropolojik ve iktisadi analizleriyle ele alan yazar, millet ve milliyetçilik kavramlarını yalın bir Kürtçeyle ve panoramik bir …

Read More »

Kürtler -2 (Osmanlı Dönemi)

Kürtler’in Osmanlı hâkimiyetine girmesi Yavuz Sultan Selim döneminde Safevîler’e karşı yapılan seferler sonrasında gerçekleşti. Safevîler’e yönelik bu seferler Osmanlı Devleti ve Kürt aşiretleri arasında bir ittifakın oluşmasını ve ardından bölgenin Osmanlı hâkimiyetine girmesini sağladı. XVI. yüzyılın hemen başında şahlığını ilân ederek bölgedeki hâkimiyet mücadelesine katılan Şah İsmâil Akkoyunlular’ın bölgedeki hâkimiyetine son verince Akkoyunlu baskısından kurtulan …

Read More »

Kürdistan İstiklal ve İstihlas Komitesi Başkanı Cibranlı Halit Bey 98 Yıl Önce, 14 Nisan 1925’te Bitlis’te İnfaz Edildi

Cuma günü yani 14 Nisan, Cibranlı Halit Bey ve Yusuf Ziya Bey’in idamı üzerinden 98 yıl geçmesine rağmen henüz idam gerekçesi, idamlarına dair mahkeme kararı ve savunmaları açıklanmamış. Cumhuriyet’in yüzüncü yılında ve yeni bir seçim arifesinde, özellikle kuruluş dönemi ve daha sonrasında Cumhuriyet muktedirleri tarafından Kürdlere karşı gerçekleştirilen katliamları, sürgünleri, haksızlığı ve hukuksuzluğu sorgulamayı, faillerini …

Read More »

ZAZALAR KİMDİR?

Tarihsel olarak “Kırd, Kırmanc, Dunbul, Dımıli ve Zaza” olarak anılagelen toplulukla ilgili aşağıdaki kaynaklara bakmak ve Mela Ahmedê Xasî, Kürdizade Ahmed Ramiz, Honigli Halife Selim, Mela Selim Dimilî, Nureddin Zaza ve Şeyh Said ailesi gibi belli başlı önde gelen kimselerin tanımlamalarını okumak yeterlidir. 1- Firuzabadi, Kamus-ul Muhit: “Dunbul qunful gibidir… Kürdler’den bir kabiledir. İbrahim b. …

Read More »