Kürtçe, kendi içinde farklı lehçelere ayrılan bir dildir. Bu lehçeler arasında belirgin farklılıklar bulunur ve konuşuldukları coğrafyalara göre de çeşitlilik gösterirler. İşte Kürtçenin ana lehçeleri: 1. Kurmançça (Kuzey Kürtçesi) * Yaygınlık: Kürtçenin en yaygın konuşulan lehçesidir. Türkiye, Suriye, Irak’ın bazı bölgeleri, Ermenistan ve Azerbaycan’da konuşulur. * Yazım: Genellikle Latin alfabesiyle yazılır. Bu durum, çeviri ve …
Read More »Yaşlı Kadının Sessiz Çığlığı
Köyün yoksul ama onurlu kadınıydı o. Ömrü boyunca elleriyle çalıştı, başkalarının tarlasında emek verdi, ekmeğini taştan çıkardı. Çocuklarını büyüttü, onları sırtında taşıdı; omuz omuza verdiği bu hayatı bir gün geride bırakmak zorunda kaldı. Zaman geçti, çocukları büyüdü. Ve bir gün kadın, çocuklarını karşısına alıp şöyle dedi: “Evlatlarım, bir fikrim var. Ne dersiniz, kabul eder misiniz? …
Read More Ȃok dil bilen insanlardan tavsiyeler
Nasıl oluyor da bazı insanlar çok sayıda dil konuşabiliyor? Bazılarına bir yabancı dili öğrenmek bile zor gelir. Oysa Berlin’de Çok Dilliler Buluşması’nda çok sayıda farklı dil konuşabilen 350 insan bir araya gelmişti. Kimi en az 10 dil biliyordu, hatta 30 dil bilen biri bile vardı aralarında. Beyin açısından ne kadar sıkıntılı bir iş olduğunu düşününce …
Read More »Hegel Niçin Dil Konusunda Leibniz’i Eleştirir?
“Dil doğrulursa düşünce de doğrulur.” –Oya Baydar Çok sevdiğim bir tanıdığım vardı. Kürt olmasına karşın ailece evde, çarşıda, pazarda Türkçe konuşurlardı. Tanıdığım çok, çok az Kürtçe biliyordu. Zamanla (12 Eylül öncesi) devrimci, sol düşünceye yöneldi ve illegal Kürt örgütlerinden birinde mücadele etmeye başladı. Sonra tutuklandı. Çok kısa bir dönem Ankara Mamak Cezaevi’nde kaldı ve ardından …
Read More »DİLLER NASIL YOK OLUR VE NASIL CANLANDIRILIR?
Dil çok karmaşık ve ilginç bir işaretler sistemidir. Dil üzerine sonsuza dek konuşabiliriz, ama bugün dillerin nasıl yok olmanın eşiğine geldiğinden ve neden bazılarının bu eşiği aşıp öldüğünden, unutulduğundan, bazılarının ise o dili konuşanların çabalarıyla yeniden canlandığından bahsedeceğiz. Rusça gibi bazı diller devlet dilleridir. Sadece günlük yaşamda konuşulmaz, iletişimde, kitap, dergi ve gazete yayınında kullanılır. …
Read More »Bediüzzaman ve anadilde eğitim
“Kürtçe düşünürüm, Türkçe ve Arapça yazıyorum” diyen Bediüzzaman Said Nursi‘nin Kürtlerin anadili ile ilgili erken dönem eserlerinden birinde ifade ettiği bazı düşüncelerini alıntılayacağım. Yer darlığından dolayı önce orijinal paragrafı sonra da kendi açıklamamı ekleyeceğim. Alıntılar ilk baskısı 1911 yılında yayınlanan Divan-ı Harb-ı Örfi isimli eserdendir. (İçtimai Dersler, s.191) “Hem de ‘lisan-ı maderzad’ denilen, eşia-i hissiyat-ı milliyenin mâkesi ve semerat-ı …
Read More »Türkiye’de Kürtçenin Durumu: Gidişat, İmkânlar ve Fırsatlar
Musa Anter’in anılarında Diyarbakır Ulu Camii önünde dilenen bir çocukla diyaloğu var: Anter çocuğun Kürtçe sadaka istediğini vurguladıktan sonra çocuğa Türkçe bilip bilmediğini sorduğunu söylüyor. Çocuk kırık bir Türkçeyle “Anliyem ama çeviremiyem” diyor Anter’e. Bu hatıra bugün Kürtçenin durumuyla çarpıcı bir karşıtlık gösteriyor. Çünkü bugün de Kürtlere Kürtçe bilip bilmediği sorulduğunda en çok yankılanan cevap …
Read More »Ana dil, ana dili ve bendeji
Günün anlam ve önemini anlatmadan önce uzunca bir itirazımı belirteceğim. Siyasal ve sosyal alanda yeterli araştırma yapmadan çağdaş bilimsel tartışmaları ve görüşlere bakmadan bazı kavramları kullanmak bizi hataya düşürebiliyor. Toplumsal iletişim düzeyimizin, yazılı kültürü tam hazmedemeden, matbaa dönemini tam oturtamadan televizyon toplumuna sıçramanın getirdiği sorunlarla zarara uğradığını düşünüyorum. Okumadan; dinleyen, izleyen bir toplum olduk. Bugün …
Read More »Dil Ölümü – Kültürel Erozyon
“Benim kültürümün ve dilimin yaşayamaya hakkı vardır ve hiç kimsenin bunu görmezden gelmeye yetkisi yoktur. Benim dilimin insan tarafından artık konuşulmayacağını düşündüğümde; kendi ölümümü düşünmekten bile daha derin olan soğuk bir ürpertiyle baştan aşağıya sarsılırım, çünkü bu benim soyumun toplu ölümü demektir” (İskoç yazar James Kelman’ın 1994 senesinde bir ödül töreninde yapmış olduğu konuşmadan) Giriş …
Read More »Türkçenin Yerel Bir Varyasyonu Olarak Kürtçe Türkçe İki Dillilerin Türkçesi: Bazı Temel Fonolojik Özelliklerin Analizi
Türkiye’de büyük bir Kürtçe-Türkçe iki dilli topluluk vardır. İkinci dil edinimi sürecinde Kürtçe konuşurları ikinci dil (D2) olan Türkçe bilgilerindeki boşlukları doldurmak için birinci dilin (D1) olan Kürtçenin dil bilgisel, leksikal ve pragmatik özelliklerini kullanırlar. Kürtçe-Türkçe İki Dillilerin Türkçesi adı ile adlandırabileceğimiz Türkçenin yerel (indigenious) varyasyonu Kürtçenin etkisiyle ve aynı iki dilli toplumun ara dil süreçleriyle fosilleşmiş yeni bir varyasyondur. Bu çalışma, Kürtçe-Türkçe iki dilliler arasında konuşulan Kürtçenin (D1) Türkçeye (D2) fonolojik müdahalelerini ve Kürtçe Türkçe iki dillilerin ara dil süreçlerinin benzer olmasından kaynaklanan ortak dilsel kullanımlarını incelemektedir. Giriş bölümünde genel bir literatür taraması yapılmıştır. Daha sonra Kürtçe Türkçe iki dillilerin tasnifi yapılmıştır. Temel bir yerel varyasyon tanımından sonra, makale ikinci dil edinimi (İDE) teorilerini tartışmaktadır. Ardından aktarım, ara dil, fosilleşme gibi yerel varyasyonlarının temel süreçleri ele alınmıştır. Ardından Kürtçe Türkçe iki dillilerin Türkçesinin bazı temel fonolojik özellikleri ele alınmıştır. Son olarak, bahsi geçen Türkçe varyasyonunun Türkçenin yerel bir varyasyonu olarak kabul edilip edilmeyeceği değerlendirilmiştir.
Read More »
ÇandName Li pey şopa bav û kalan…