ÇandName Li pey şopa bav û kalan…
Kürtce parcaların Türkceleştirilmesi ile ilgili bir kaç önemli bilgi vereyim – Hüseyin Siyabend Aytemur
1926 yılında yeni Türkiyenin inşası için Daru’l Elhan müdürü Yusuf Ziya tüm Türkiye ve Kurdistan da geziler düzenler, bu gezilerdeki amaç tüm “Türküleri” “Şark-ı -Kürdüleri” kayıt altına alıp dönemin siyasi konjonktürünün diline çevrilmesiydi. 1926 da Samsun’dan hareket eden Daru’l Elhan heyetinde Rauf Yekta , Dürü Turan ve Ekrem Besin gibi isimler de bulunmaktadır.
Gezininin ilk duragı Adana oldu. Oradan Antep , oradan Urfa’ya yapıldı. Bu gezi sonucunda 250 Türkü/Kürdü derlenip kayıt altına alındı!
İkinci gezi, M.E.B. Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü’ne bağlı , Ankara Devlet Konservatuarı öğretmenleri tarafından 1938 yılında yapıldı. iki ay süren bu gezi Ulvi Cemal Erkin başkanlığında. iki de yardımcısı vardır. Biri aslen Diyarbakırlı olan Muzaffer Sarısözen diğeri de Arif Atikan’dır. Atikan daha çok kayıt işleriyle uğraşırken, Sarısözen Kürtçe olan parçaları alıp yeniden yorumlar. yapılan bu gezide Malatya,Diyarbakır,Urfa ,Antep,Maraş ve Seyhan’dan toplamda 491 Türkü/Kürd halk şark-ı’sı derlenir
Üçüncü gezi TRT tarafından 1967’da yapılır. Tüm Türkiye’den 1788 parça derlenir.
Dördüncü gezi , Kültür Bakanlığı Milli Folklor Araştırma Dairesi tarafından 1976 yılında gerçekleşir. Bu gezi, bütünüyle Urfa’yı kapsar. Urfa’dan toplam 300 Kürt ezgisi derlenip,yine toparlanır. Derlenen Türkülerin/Kürdülerin tümü notaya da aktarılmamıştır. Derlemeler sonucu elde edilen Kürtçe parçaların çoğuna “Urfa ağzı”, “Diyarbakır ağzı”, “Antep ağzı” gibi tanımlamalar getirilmiştir.
Toparlanan bu Türkü/Kürdü ezgilerinin ilk icraları Ankara Radyosu müdürü Mesut Cemil Beyin önerisi üzerine bir heyet tarafından yapılması öngörülmüştür. 1948’de adı geçen heyet oluşturulup “Yurttan Sesler” adıyla halk müziği yayınları başlatılır.
Bu geziler sonucunda derlenen toplanan eserler Kürtçe den Türkçe ye çevrilmekteydi. İşin en can alıcı tarafı da derlenen Kürtçe eserlerin Türkçe’ye çevrilmesi,ve bizzat Kürt sanatçılarına da Türkçe okutulması kararı vardı.
işte konumuzun hikayesi kısaca budur.
Kaynak:
Kültür Turizm Bakanlığı: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/…/sanliurfada-halk-muzigi…
http://www.turkuler.com/thm/sanliurfa.asp
http://www.surkav.org.tr/surkavdergi/surkav22.pdf
http://www.islamansiklopedisi.info/dia/ayrmetin.php…
http://www.urfakultur.gov.tr/…/22148,urfa-muzigi-hakkinda.p…
