
Tarihî kaynaklardan yola çıkarak tespit edebildiğimiz kadarıyla Botan Emîrleri silsilenâmesi şu şekildedir:
1. Emîr İzzeddîn Buhtî (1338-1362)
(Eyyûbî Ordusu Komutanı)
1338 yılında Cizre’yi ele geçirdi. Moğolların Cizre hâkimi ve Ebû Saîd Bahadır Han’ın nâibi olan Beklemiş, kendisine itaati terk edince onu ortadan kaldırarak şehirde tam hâkimiyet kurdu.
Emîr İzzeddîn, 24 yıl hükümdarlık yaptıktan sonra 1362 yılında vefat etti. Yerine oğlu Seyfeddîn Îsâ geçti.
2. Emîr Seyfeddîn Îsâ (1362-1383)
21 yıl hükümdarlık yaptı. 1383 yılında vefat edince yerine oğlu Emîr İzzeddîn Ahmed geçti.
3. Emîr İzzeddîn Ahmed (1383-1401?)
18 yıl hükümdarlık yaptı. Emîr İzzeddîn Ahmed’in 1420 yılında vefat ettiği belirtilmektedir.
Emîr İzzeddîn Ahmed ve Emîr Mecdüddîn dönemleri, Timur’un saldırılarının yaşandığı döneme denk gelmektedir. Yaklaşık 30 yıl süren yönetim, Emîr İzzeddîn Ahmed’den alınarak kardeşi Emîr Mecdüddîn’e ve amcaoğlu Emîr Abdullah’a verilmiştir.
4. Emîr Mecdüddîn (1401-1430)
Amcaoğlu Emîr Abdullah ile birlikte devleti yaklaşık 30 yıl yönetti.
5. Emîr Abdullah b. Abdullah (1430-1458)
*El-Müeyyed bi-Nasrillah Zeyneddîn olarak bilinir. Kısaca Abdal Bey adıyla da anılmıştır.
Emîr Mecdüddîn’in vefatından sonra yerine amcaoğullarından Abdullah b. Abdullah geçti. 28 yıl hükümdarlık yapan Emîr Abdullah, 1458 yılında vefat etti.
6. Emîr İbrâhim b. Abdullah (1458-1460?)
Emîr Abdullah’ın oğlu olan Emîr İbrâhim, yaklaşık iki yıl hükümdarlık yaptı.
(Bu dönemin II. İzzeddîn dönemiyle ilişkili olup olmadığına dair soru işaretleri bulunmaktadır. Akkoyunluların yaklaşık 30 yıl süren iktidarı ve ikinci fetret dönemi de bu süreçle ilişkilendirilmektedir.)
7. Emîr Bedreddîn el-Buhtî (1460-1468?)
İlk döneminde yaklaşık sekiz yıl hükümdarlık yaptı. Ardından yönetimden uzaklaştığı anlaşılmaktadır.
8. Emîr Şeref I (1498-1510)
Emîr Bedreddîn’in dört oğlundan biridir. Kardeşleri arasında Kek Muhammed, Mîr Muhammed ve Şâh Ali Bey de bulunmaktadır.
9. Şâh Alî Bey (1510-1524)
Emîr Şeref’in kardeşidir. Yavuz Sultan Selim’e bağlılığını bildirdi. Bu dönemde İdrîs-i Bitlisî de önemli bir rol oynadı.
Bedir, Nâsır, Kek Muhammed ve Mîr Muhammed adlarında dört erkek çocuğu vardı.
10. Emîr Bedir Beg II (1524-1583)
Kendi adına para bastıran Emîr Bedir Beg, bir müddet sonra parayı Yavuz Sultan Selim adına bastırmaya başladı. Kendi adına okuttuğu hutbeyi de Yavuz Sultan Selim adına okutmaya başladı.
Kanûnî Sultan Süleyman’ın yakın dostu olduğu belirtilmektedir. Kanûnî gibi uzun süre beyliğin başında kaldı. Bazı rivayetlere göre 70 yıl mîrlik yapmış, 95 yaşında vefat etmiştir. Bununla birlikte, 49 yıl beyliğin başında kaldığına dair bilgiler de bulunmaktadır.
11. Emîr Muhammed (1583?)
Emîr Bedir Bey’in oğludur. Yaklaşık beş ay hüküm sürdüğü belirtilmektedir.
Lala Kara Mustafa Paşa ile birlikte Gürcistan ve Kafkasya seferlerine katılan Emîr Muhammed, 1583 yılında gerçekleşen bir savaşta hayatını kaybetti. Oğlu henüz küçük yaşta olduğundan, eşi kızlarını Abdal Han’ın oğullarından Emîr Nâsır ve Emîr Şeref ile evlendirdi. Beylik, bir süre bu iki kardeş tarafından birlikte idare edildi.
Bazı kaynaklarda II. Muhammed’in 1578 yılında Cizre Beyi olduğu, ancak beyliğinin uzun sürmediği ve 1583 yılında öldüğü belirtilmektedir.
12. Emîr Nâsır (1583)
Abdal Han’ın oğludur. Yaklaşık iki ay hüküm sürdü.
13. Emîr Azîz (1584-1585)
Abdal Han’ın oğludur. Yaklaşık bir buçuk yıl hükümdarlık yaptı.
14. Emîr Muhammed II (1585-1586?)
Abdal Han’ın oğludur. Yaklaşık bir yıl hükümdarlık yaptı.
15. Emîr Şeref II (1586-1616?)
Amcaoğullarından olduğu belirtilmektedir.
16. Emîr Muhammed Paşa (1616-1617?)
Emîr Şeref’in oğludur.
17. Emîr Mahmûd (1616-1617?)
Emîr Şeref’in oğludur.
18. Emîr Kasım (1616-1678)
Emîr Şeref’in oğludur. 1616 yılından 1678 yılına kadar hüküm sürdüğü belirtilmektedir.
19. Emîr Abdullah Han (1678-1723)
II. Abdal Han olarak da bilinmektedir. 1678-1723 yılları arasında hüküm sürdü.
20. Emîr Mansur Paşa (1723-1727)
II. Abdal Han’ın oğludur. 1723-1727 yılları arasında beyliğin başında bulundu.
21. Emîr III. Şeref
Mansur Paşa’nın oğludur. Kardeşiyle birlikte Cizre’yi münavebeli olarak yönetti.
22. Emîr II. Mahmûd
Mansur Paşa’nın oğludur. Kardeşi III. Şeref ile birlikte Cizre yönetimini üstlendi.
23. Emîr Muhammed (1776-1793)
Emîr III. Şeref’in oğludur. Babasının vefatından sonra emir oldu. Fettah Bey adında bir kardeşi vardı.
Avlanmayı ve eğlence meclislerine katılmayı sevdiği belirtilmektedir. Bu sebeple Mîr Muhammedê Nêçirvan olarak da tanınmıştır.
24. Emîr Kasım
Emîr Muhammed’in amcaoğludur. İki kez Cizre hâkimliği yapmıştır.
25. Emîr Êzdîn Şêr (1795)
Emîr Muhammed’in amcaoğludur. İki kez Cizre hâkimliği yapmıştır.
26. Emîr Es’ad Bey (1802)
1802 yılında Cizre hâkimliğini üstlenmiştir.
27. Emîr Êzdîn Şêr Bey ve Azîzân Mîrleri (1809-1832)
Emîr Es’ad Bey’den sonra Finik Kalesi yöneticisi Êzdîn Şêr Bey, Cezîre’nin yönetimini ele geçirmiştir. Ancak birkaç gün süren idaresinin ardından Cezîre tahtına, 1809-1832 yılları arasında Buxtan bölgesinde hüküm süren Azîzân mîrleri sırayla geçmiştir.
—
Kaynak: Abdurrahim Alkış Hoca’nın Facebook sayfasından alınmıştır.
Facebook: @AbdurrahimAlk
Önceki yazı: Taş Tepeler Ve İnsanlığın Erken Dönem İnanç Dünyası
Sonraki yazı: BİR BÂTINİ DÂİSİ EBÜ’L-VEFÂ KURDÎ (925-1017)
İlgili Yazılar
BİR BÂTINİ DÂİSİ EBÜ’L-VEFÂ KURDÎ (925-1017)
İSLAHİYE’DEN TOKAT’A KAZOVA’DAN KONYA’YA KÜRT AŞİRETLERİNİN GÖÇLERİ VE UNUTULMAYAN AİLE HAFIZASI
İçkale Sarayı, Ongözlü Köprü Kimin Eseri?


