Çima divê em sibê zû rabin û şev zû rakevin?

Gelek kes dibêjin: “Sibê zû rabe, şev zû rakeve, saxlem û bextewar be.” Ev gotina qedîm ne tenê gotineke xweş e, lê belê li ser bingeha zanist û tenduristiyê jî gelek rastiyên wê hene.

Li vir çend sedemên girîng hene ku em hewl bidin vê adetê bi dest bixin:

1. Tenduristiya derûnî baştir dibe
   Lêkolînên zanistî nîşan didin ku kesên sibê zû radibin, bi gelemperî depresyon û stresê kêm dijîn. Ger tu tenê saetekê zûtir şiyar bibî (bêyî ku kêm rakevî), xetera depresyonê dikare heta %23 kêm bibe. Ronahiya rojê ya sibê kortîsolê (hormona stresê) bi awayekî xwezayî sererast dike û modê bilind dike.
2. Performansa mejî û baldarî zêde dibe
   Kesên ku zû radibin bi gelemperî di sibê de zêdetir bi hêz û bi baldar in. Demeke dirêj heye ku mirov bêyî acizbûnê bixebite, bixwîne an jî plansaziyê bike. Gelek kesên serkeftî dibêjin ku yên herî girîng ên rojê ew saetên bêdeng ên sibê ne.
3. Xew bi kalîte û xwezayî dibe
   Gava tu şev zû razayî (bi taybetî berî nîvê şevê), laşê te bi saeta biyolojîk re li hev tê. Ev yek dibe sedema ku tu zûtir razayî, xewê kûr bibînî û sibê bi enerjîk şiyar bibî. “Her saetek xew berî nîvê şevê, wek du saetên piştî nîvê şevê ye” gotineke pir nêzî rastiyê ye. A din jî ku hûn nîvro jî nîv saetekê rakevin dê ji bo xewa şevê baş bistînin bibê alîkar.
4. Bi rabûna sibê wextê ji xwe re zêde bikin
   Sibê zû radibî → tu dikarî werzîşê bikî, taştêyek baş bixwî, pirtûkê bixwînî, bêdengiya sibê guhdarî bikî an jî tenê bi qehweyekê re li hember pencereyê rûnî. Ev demên piçûk ên ji bo şexsî xwe, di dirêjahiya rojê de pir ferqê dike.
5. Tenduristiya laşî baştir dibe
   Vê adetê bi gelemperî bi kêmkirina kîloya zêde, kontrolkirina şekirê xwînê, kêmkirina tansiyonê û tenduristiya dil ve girêdayî ye. Kesên ku dereng radizîn û dereng radibin, bi gelemperî xwarinên nebaş dixwin û kêm tevdigerin.

Lê belê girîngiyeke mezin heye:
Ev hemû feyde tenê wextê ku tu têr razayî (7–9 saet) bibînî pêk tên. Ger tu zû şiyar bibî lê kêm razayî, wê demê westîn, qelsbûn û stres zêde dibe. Ji ber vê yekê divê em hem zû rakevin, hem jî zû rabin.

Encam:
“Sibê zû rabe, şevê zû rakeve” ne tenê disiplînek e, ew awayekî jiyaneke saxlem, bi enerjîk û bi arami ye. Hêdî hêdî dest pê bike: her roj 15–20 deqe zûtir rakeve û biçe razê. Piştî çend hefteyan, laşê te dê reaksîyonê baş bide. Gelo tu amade yî ku sibê saet 6an şiyar bibî û dest bi rojeke xweş bikî? Bê Erê!

Abdullah Kerîm