Avakirina Yekîtiya Kurdan û Aqilê Hevbaş

Yekîtiya Kurdan ne projeyeke siyasî ya teng e ku di destê kesek, partiyek an komekê de be; belkî divê bibe lihevhatineke civakî ya berfireh ku hişê hevpar, îradeya hevpar û paşeroja hevpar a gelê Kurd nîşan bide. Ji ber vê yekê, têgihiştina yekîtiyê divê ji kesan, partiyan û hesabên siyasî yên demkurt derbas bibe û li ser bingehekî demokratîk û sazûmanî ku berjewendiyên hevpar ên gelê Kurd esas digire were avakirin.

Yekîtiya rastîn û mayînde tenê bi têgihiştineke hemûgir, pirrengîparêz û nûjen pêk tê. Di şert û mercên îroyîn de tu partî, tevger an kesayetiyek nikare îdîa bike ku nûnertiya tevahiya civakê dike. Yekîtî ne avahiyeke ku partiyek li ser yên din serdest be, ne jî avahiyeke ku îdeolojiyeke taybet mutlaq bibe an li dora kesekî were avakirin e; belkî divê bibe zemînekî demokratîk ê hevpar ku tê de hemû nerîn, nasname, bawerî û beşên civakê xwedî mafê wekhev ê gotin û nûnertiyê bin.

Yekîtiya rastîn ne wendabûna cudahiyan e, belkî şiyana civandin û yekxistina wan li ser armancên hevpar e. Cudahiyên siyasî, çandî, bawerî û civakî yên gelê Kurd ne lawaziyek in; ger bi awayekî rast bên birêvebirin, dibin çavkaniyeke hêzê. Ji ber vê yekê, yekîtî ne li ser yekrengkirinê, lê li ser rêzgirtina hevdu, şêwir û berpirsiyariya hevpar ava dibe.

Di dîrokê de perçebûn, nakokî û pêşbaziyên navxweyî gelek caran derfetên girîng ji gelê Kurd re zehmet kirine. Îro jî guherînên herêmî û cîhanî pêdiviya tevgera hevpar zêdetir kirine. Ji ber vê yekê, yekîtî ne tenê hilbijartineke siyasî ye; belkî pêdiviyeke stratejîk e ji bo parastina ziman, çand, nirxên civakî û siyasî, mafên hevpar û destkeftiyên neteweyî, û her weha ji bo bihêzkirina rêya azadiyê ye.

Di vê çarçoveyê de, prensîb û nêzîkbûna me ya bingehîn di van xalên jêrîn de tê kurtkirin:

1-Sazûmanbûn û Karûbarê Demokratîk

Yekîtiya bihêz û mayînde divê ne li ser kesan, serokatiyên demkurt an hevsengiyên siyasî yên demkî, lê li ser prensîbên hevpar, sazûmanên bihêz û mekanîzmayên demokratîk ava bibe. Dadperwerî, nûnertiya wekhev, zelalî, berpirsiyarî û beşdarbûn bingehên bawerî û yekîtiyê ne. Ji ber vê yekê, têgihiştina yekîtiyê divê li ser avahiyeke hevpar ava bibe ku ne di bin tekel an serweriya tu kes, partî an komekê de be, lê hemû beşên civakê dihewîne. Biryar divê bi şêwir û lihevhatinê bên girtin; pêvajoyên rêveberiyê divê zelal û ji bo çavdêrî û kontrolê vekirî bin. Her weha jin, ciwan, rewşenbîr û civaka sivîl divê di mekanîzmayên biryardanê de bi awayekî çalak û bandorker cih bigirin. Sazûmanbûn garantiya herî girîng a domdariya yekîtiyê û baweriyê ye. Yekîtiya rastîn û mayînde tenê bi awayekî ku li ser prensîbên hevpar û sazûmanên demokratîk ava bibe pêk tê.

2-Nûnertiya Civakî û Têkilî

Civaka Kurd xwedî nerînên siyasî, bawerî, çand û şêwazên jiyanê yên cuda ye. Ev cudahî ne sedema veqetandinê ne; belkî ger rast werin nirxandin, dibin çavkaniyeke hêzê. Ji ber vê yekê, yekîtiya Kurdan divê li ser têgihiştineke hemûgir ava bibe ku hemû beşên civakê xwe di wê de wekhev û bi rûmet bibînin. Jin, ciwan, rewşenbîr, rêxistinên civaka sivîl, kesayetiyên civakî û komên cuda yên bawerî û fikrî xwediyên vê avahiyê ne. Tu beşek divê neyê derxistin û tu nerînek jî divê mutlaq neyê kirin. Nûnertiya civakî tenê bi pejirandina hebûna kesan nayê pîvandin; pêdivî ye ku beşdariya wan di pêvajoyên biryardanê de bi awayekî adil û çalak were misoger kirin. Yekîtiya rastîn ne bi yekdengiyê, lê bi jiyana hevpar a cudahiyan di nav rêzgirtin, wekhevî û berpirsiyariya hevpar de pêk tê.

3-Nirxên Hevpar û Berpirsiyariya Neteweyî

Yekîtî ne wendabûna nerînên cuda ye, belkî civandina wan li ser nirx û berpirsiyariyên hevpar e. Ji ber vê yekê, têgihiştina yekîtiyê ne li ser yekfikiriyê, lê li ser lihevhatina armancên hevpar ava dibe. Parastina ziman û çanda Kurdî, pêşxistina maf û azadiyên civakî, bihêzkirina dadperweriyê, piştgiriya perwerdehiyê û pêşketinê, û parastina berjewendiyên hevpar ên gelê Kurd nirxên bingehîn in ku civak dikare li ser wan yek bibe. Ev nirx ne malê beşekî taybet in; ew mîrata hemû civakê ne. Berpirsiyariya neteweyî pêdivî dike ku berjewendiyên gel li ser berjewendiyên kesane û partiyan werin girtin. Yekîtiya rastîn ew e ku cudahî bên parastin û di heman demê de li ser armancên hevpar işkariyê/hevkariyê bikin.

4-Dîplomasiya Cîhanî û Nirxên Gerdûnî

Di cîhana îroyîn de serkeftina mayînde tenê bi yekgirtina navxweyî nayê peyda kirin; pêdivî bi nûnertiya bihêz a navneteweyî û têkiliyên dîplomatîk heye. Ji ber vê yekê, yekîtiya Kurdan divê armanc bike ku daxwazên rast ên gelê Kurd bi awayekî rast ji raya giştî ya cîhanê re werin ragihandin û bi civaka navneteweyî re têkiliyên baş werin pêşxistin. Mafên mirovan, demokrasi, serweriya qanûnê, pirrengîparêzî û aşitî nirxên bingehîn ên meşrûiyeta navneteweyî ne. Têgihiştineke ku li ser van nirxan ava bibe dê bibe sedema ku maf û daxwazên gelê Kurd piştgiriya firehtir bibînin. Dîplomasiya cîhanî ne tenê dewletan dihewîne; lê her weha rêxistinên navneteweyî, navendên akademîk, medya û civaka sivîl jî di nav de ne. Ji ber vê yekê, dengê hevpar ê Kurdan divê di qadên siyasî, çandî û civakî de bi awayekî çalak nere temsîl kirin.

5-Divê Maseya Hişê Hevpar Werê Avakirin

Ev mase divê bibe zemînekî şêwirê yê hevpar ku tê de partiyên siyasî, civaka sivîl, rewşenbîr, akademîsyen, jin, ciwan û hemû beşên civakê karibin nerînên xwe bi azadî îfade bikin. Armanc ne rakirina cudahiyan e, belkî bihêzkirina bawerî, ragihandin û hevkariyê ye. Her aliyek ku di vê masê de cih digire, dikare nasname, nerîn û nirxên xwe biparêze; lê di heman demê de divê li ser xalên hevpar li hev bêt, li gorî rêzgirtina hevdu û şêwirê tevbigere û biryarên hevpar ên ku ji bo berjewendiya giştî hatine girtin bi prensîb biparêze. Çanda diyaloga domdar divê sazûmanî bibe û nakokî ne bi pevçûnê, lê bi muzakere û lêgerîna çareseriyên hevpar bên rêvebirin. Maseya Hişê Hevpar dikare hem di meseleya neteweyî de lihevhatinê bihêz bike û hem jî çanda lihevhatin û yekgirtina demokratîk pêş bixe.

6-Pirrengî û Rêbertiya Demokratîk

Pirrengîparêzî prensîbeke bingehîn a demokratîk e ku şertên jiyana hevpar a fikr, nasname û baweriyên cuda pêk tîne. Cudahiyên civaka Kurd ne sedema dubendiyê ne; ger baş werin birêvebirin, dibin çavkaniyeke hêzê. Erka aktorên siyasî ne ferzkirina nerînên xwe ye, belkî misogerkirina maf û derfetên nûnertiyê ye ji bo hemû beşên civakê. Rêbertiya rastîn ew e ku ji bo armancên hevpar baweriyê biafirîne, di nav beşên cuda de pirekê ava bike û alîkariya pêşketina îradeya hevpar bike. Rêbertiya demokratîk divê li ser şêwir, vekirîbûna li hember rexneyan û parvekirina desthilatdariyê ava bibe. Rêbertiya bihêz û sazûmanên bihêz hevdu temam dikin. Ji ber vê yekê, yekîtiya mayînde tenê bi pirrengîparêzî, çanda demokratîk, sazûmanên bihêz û nirxên hevpar pêk tê.

Encam

Perçebûn hêza civakê lawaz dike, lê hişê hevpar, hevkarî û hevbendiya sazûmanî avakirina paşeroja hevpar bihêz dike. Ji ber vê yekê, paşeroja gelê Kurd ne li ser kesan an hevsengiyên siyasî yên demkurt, lê li ser beşdariya demokratîk, nûnertiya hemûgir û sazûmanên bihêz ava bibe. Yekîtiya rastîn ne ew e ku hemû yekfikir bin; belkî ew e ku fikrên cuda karibin li ser armancên hevpar li hev werin. Avahiyeke ku jin, ciwan, rewşenbîr, civaka sivîl û hemû beşên civakê xwe tê de wekhev û bi rûmet bibînin, bingeha herî bihêz a yekîtiyê ye. Pirsgirêkên ku gelê Kurd niha bi wan re rû bi rû ye tenê bi şêwir, berpirsiyariya hevpar û hevkariyeke domdar tên derbas kirin. Ji ber vê yekê, divê hevkarî li şûna pêşbaziyê, diyalog li şûna dubendiyê û hemûgirî li şûna derxistinê were esas girtin. Yekîtiya Kurdan ne tenê projeyeke siyasî ye; ew îfadeya sazûmanbûyî ya berpirsiyariya li hember paşeroja hevpar, beşdariya demokratîk û hişê hevpar e. Tenê bi vê têgihiştinê dikare ji nifşên bê re mîrateke bihêztir, bi xwebawerîtir û bi ruhê piştevaniyê/hevdayînê bête hiştin.

Ayetûllah Aştî