ÇandName Li pey şopa bav û kalan…
Ahlat’ın Selçuklu tarihiyle özdeşleştirilmesi yaygın bir anlatı olsa da, Türk tarihçi Prof. Dr. Ekrem Buğra Ekinci “Farklı Bir Perspektiften Ahlat Analizi” başlıklı değerlendirmesinde bu bağın doğrudan ve özel bir tarihî temele dayanmadığını belirtiyor.
Ekinci’ye göre Ahlat güzel ve tarihî bir kasaba; ancak bu özellik, kenti diğer birçok Doğu Anadolu şehrinden daha hususi biçimde Selçuklulara bağlamaya yetmiyor. Kasaba XI. yüzyılda Selçuklu hâkimiyetine girmiş olsa da, Anadolu ve İran coğrafyasında aynı süreci yaşayan pek çok şehir bulunuyor.
Tarihçi, Ahlat’ta hüküm süren Ahlatşahlar’ın (Sökmenîler) mahalli bir hanedan olduğunu vurguluyor. Malazgirt’e yakınlık ve savaş döneminde lojistik üs olarak kullanılmış olmasının da Ahlat’ı otomatik olarak “Selçuklu şehri” yapmadığını söylüyor.
“Selçuklu mezarlığı” olarak bilinen yaklaşık 200 dönümlük kabristan ile buradaki mezar taşları ve kümbetlerin Selçuklularla doğrudan ilgisi bulunmadığını ifade eden Ekinci, mezar taşlarının Ermeni ustalarca yontulduğunu, alanda sonraki asırlara ait mezarların yer aldığını, kümbetlerin ise Akkoyunlu döneminden kaldığını belirtiyor. Benzer kümbetlerin, halkının büyük bölümü Kürt olan Gevaş’ta da bulunduğuna dikkat çekiyor.
Ekinci, Ahlat’ın Konya, Kayseri, Sivas, Erzurum, Kemah, Divriği, İznik ve Alanya gibi merkezlerle karşılaştırıldığında Selçuklu markasıyla özgün ve güçlü bir bağ kurmadığını savunuyor. Kasabanın asıl tarihî kimliğinin Ahlatşahlar dönemi, Van Gölü havzasındaki Orta Çağ siyasi-kültürel ağ ve mezar taşı ile mimari mirası üzerinden ortaya çıktığını kaydediyor.
Selçuklu denince Ahlat’ın sık anılmasının ise salt tarihî gerçeklikten kaynaklanmayabileceğini belirten Ekinci, modern Türkiye’de Malazgirt–Alparslan–Ahlat arasında kurulmuş sembolik ve ideolojik bir hafıza zincirinin de söz konusu olabileceğini değerlendiriyor.
Ekrem Buğra Ekinci Kimdir?
Ekrem Buğra Ekinci, 1987’de Ankara Hukuk Fakültesi’ni bitirdi. Avukatlık stajı yaptı.
Ankara’da başladığı kariyerini İstanbul’da sürdürdü. Doktorasını 1996’da İstanbul Hukuk Fakültesi’nde tamamladı. Hukuk Tarihi doktoru oldu. Ürdün Üniversitesi’nde araştırmalarda bulundu. İlmî ve kültürel maksatlarla Avrupa, Ortadoğu ve Asya’da çok sayıda ülke gezdi.
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde profesördür ve İslam Hukuku Anabilim Dalı başkanıdır. Hukuk Tarihi dersleri vermektedir. Arapça ve İngilizce bilir.
Yıllardır radyo ve televizyonlarda popüler tarih ve kültür tarihi üzerine programlar yapar. Gazete ve dergilerde de bu mevzularda yazıları yayınlanmaktadır.
Kitaplar
- Ateş İstidâsı-İslâm-Osmanlı Hukukunda Mahkeme Kararlarının Kontrolü (Appeal in Ottoman Law) (2001)
- İslâm Hukuku ve Önceki Şeriatler (Islam and the Laws of Previous Religions) (2003) 2 baskı
- Osmanlı Mahkemeleri (Ottoman Courts) 2 baskı
- İslâm’da Değişmenin Sınırı (The Fundamentals of Change in Islam) (2005) 3 baskı
- İslâm Hukuku (Islamic Law) (2006) 4 baskı
- İslâm Hukuku Tarihi (A History of Islamic Law) (2006) 3 baskı
- Karakoç Serkiz-Külliyât-ı Kavânîn Fihrist-i Târihî. M. Âkif Aydın, Mehmet Akman, Fethi Gedikli ve Macit Kenanoğlu ile beraber (2006)
- Ahmed Cevdet Paşa ve Mecelle (Ahmed Cevdet Pasha and Mejelle) (2008) 9 baskı
- Osmanlı Hukuku (Ottoman Law) (2008) 8 baskı
- Hukukun Serüveni (A Story of Law) (2011) 4 baskı
- Ama Hangi Osmanlı (Which Ottoman Empire) (2013) 8 baskı
- Osmanlı’nın Çöküşü (Collapse of The Ottoman Empire) (2014) 8 baskı
- Hukuk Tarihi; AÖF Ders Kitabı
- Sürgündeki Hanedan (The Dynasty in Exile) (2015) 6 baskı
- Osmanlı’ya Kalan Miras (Ottoman Legacy) (2016) 4 baskı
- Hayatı ve Hatıralarıyla Seyyid Abdülhakim Arvasi (Life and Memoirs of Seyyid Abdulhakim Arvasi) (2017) 4 baskı
- Sultan Abdülhamid’in Son Zevcesi Behice Sultan’la Altı Ay (Six Months with Behice Sultan, the Last Wife of Sultan Abdulhamid) (2017) 2 baskı
- Dini Lügat “İzahlı Misalli Metinlerle” (Religious Dictionary with Explained Example Texts) (2018)
- Ebedî Seâdet Yolunda Bir Ömür – Hüseyn Hilmi Işık (A Lifetime on the Path of Endless Bliss – Hüseyn Hilmi Işık) (2018) 4 baskı
- Yâdigâr Mektûblar – Hüseyn Hilmi Işık (Remembrance Letters – Hüseyn Hilmi Işık) (2018) 2 baskı
- İstanbul’a Osmanlı Mührü (Ottoman Seal to Istanbul) (2020)
- Asya’dan Avrupa’ya Türkler (Turks from Asia to Europe) (2020) 2 baskı
- Hatıralar (Memoirs) (2022) 3 baskı
- İslâm Fıkhında Mezheplere Uymak (Observing to Madhhabs in Islamic Fiqh) (2022)
- Hayat Hayaldir. Enver Ören (Life is a Dream, Enver Ören) (2023) 3 baskı
- Evlilik Rehberi (Marriage Guide) (2024)
- Türk Hukuk Tarihi (Turkish Law History) (2024) 2 baskı
- Müslüman Ahlâkı (Muslim Morality) (2025)
- Roma Hukuku (Roman Law) (2025)
- Namaz Ahkâmı (The Rules of Prayer) (2025)
Kaynak: Prof. Dr. Ekrem Buğra Ekinci, ekrembugraekinci.com/question/?
