Çima jin piştî welidandinê nikarin kîlo bidin?

1. Guherînên hormonan (Hormonal changes) – sedema herî mezin

• Piştî welidandinê, hormona estrogen û progesterone bi awayekî pir zû kêm dibin. Ev guherîn metabolîzma (şewitandina kaloriyan) hêdî dike û dikare bibe sedema hilanîna rûnê zêde (bi taybetî li zik û lingan).
• Ger tu şîr didî, hormona prolactin (ku şîr çêdike) bilind dimîne. Ev hormon îştahê zêde dike û laş teşwîq dike ku rûnê zêde hilînin (ji bo enerjiya şîrê).
• Hin jinan de pirsgirêkên tîroidê (postpartum thyroiditis) derdikevin — ev yek dikare metabolîzma hêdî bike û windakirina kilo zehmet bike.
• Cortisol (hormona stresê) jî zêde dibe, ku ev yek rûnê li dora zik zêde dike.

2. Kêmbûna xewê û westîn (Sleep deprivation)

• Jinên nûbûyî bi gelemperî şevê 4–5 saetan radikevin. Ev yek hormona ghrelin (ku birçîbûnê zêde dike) bilind dike û leptin (ku têrbûnê dide hîskirin) kêm dike → îştah zêde dibe û mirov zêdetir dixwe.
• Lêkolîn nîşan didin ku jinên ku şevê ji 5 saetan kêmtir radikevin, 3 carî zêdetir dikarin kiloyên piştî welidandinê bihêlin an zêde bikin.

3. Stres û guherînên jiyanê

• Jiyana bi zarok re streseke mezin e (xewê kêm, xemgînî, depresyona piştî welidandinê…).
• Stres cortisolê zêde dike → laş rûn zêdetir dihilîne (bi taybetî “rûnê stresê” li zik).
• Gelek jin wextê ji xwarina tendurist û werzîşê re nabînin, ji ber ku pêşî zarok, mal û kar tê.

4. Şîr dayîn û enerjiya laş

• Şîr dayîn bi xwe gelek kalorî dixwe (nêzî 300–500 kcal rojane), lê di heman demê de îştahê jî zêde dike. Hin jin ji bo domandina şîrê xwe zêdetir dixwin, û ev dikare windakirina kilo hêdî bike.
• Ger tu zû zêde kalorî kêm bikî, dibe ku şîr kêm bibe — ji ber vê yekê piraniya bijîşkan şîret dikin ku windakirina kilo hêdî be (piştî 2 mehan ji bo şîr dêran).

5. Dem û guherînên laşî yên mayînde

• Gelek jin di 6–12 mehan de vedigerin giraniya xwe ya berê, lê %20–25ê jinan piştî salekê jî 4–5 kg zêde dimînin.
• Laş dikare biguherîne (zik fireh dibe, masûlkeyên qels dibin, rûn li cihên cuda kom dibe) — ev ne tenê rûn e, car caran guherîneke mayînde ye.

Ev ne sûcê te ye — laşê te 9 mehan zarok mezin kiriye, placenta, av, xwîn… gelek tişt guherîne. Gelek jin piştî 6–12 mehan (an jî dirêjtir) kîloyê zêde winda dikin, lê bi sebir û awayên saxlem.

Şîretên kurt:

• Hêdî kîloyan bide (heftê 0.5–1 kg winda bike).
• Xwarina tendurist + werzîşa sivik (piştî erêkirina bijîşk).
• Xewê zêde bike (ger hebe alîkarî bigire).
• Stresê kêm bike (yoga, meş, piştgirî ji malbatê).
• Ger pir zehmet be, tîroid an hormonan kontrol bike.

Dr. Selman Karzan