Menopoz qonaxek xwezayî ye di jiyana jinê de ku tê de çerxa hîvê (menstruasyon) bi dawî dibe û jin êdî nikare zarokan bîne dinyayê. Bi gelemperî di navbera 45-55 saliyê de dest pê dike, lê ev dem dikare ji kesekê bo kesekê cuda be. Menopoz bi kêmbûna hormona estrojenê ve girêdayî ye û dikare bandorên fizîkî, derûnî û civakî li ser jinê bike.
Menopoz Çi Ye?
Menopoz dema ku jin 12 mehan bê navber hîvê nebîne tê teşhîskirin. Beriya vê qonaxê, qonaxek bi navê “perîmenopoz” heye ku çend salan beriya menopozê dest pê dike. Di vê qonaxê de çerxa hîvê bêserûber dibe û nîşanên cûda xuya dikin.
Bandorên Menopozê li ser Jina
1. Bandorên Fizîkî
-
Germbûn û Xwêdana Şevê: Yek ji nîşanên herî berbelav germbûna ji nişka ve (hot flashes) û xwêdana şevê ye. Jin dikare ji nişka ve germahiyek zêde hîs bike û xwê bike.
-
Guherîna Çerm û Por: Ji ber kêmbûna estrojenê, çerm dibe ku ziwa bibe, por jî dibe ku bişemite an biqelsin.
-
Zêdebûna Kîloyan: Metabolîzma hêdî dibe, ji ber vê yekê dibe ku jin hêsantir kîlo bigire, bi taybetî li derdora zikê.
-
Hestiyên Lawaz (Osteoporoz): Kêmbûna estrojenê dibe sedema kêmbûna dendikbûna hestiyan, ev jî metirsiya osteoporozê zêde dike.
-
Guherînên di Zayendîtiyê de: Ziwabûna vajînal û kêmbûna daxwaza zayendî dibe ku çêbibe, ji ber ku estrojen bandorê li şêbûna vajînal dike.
-
Bêxewî: Xwêdana şevê û guherînên hormonî dikarin xewê zehmet bikin.
2. Bandorên Derûnî
-
Guherîna Hestê: Jin dibe ku hêstirî, acizbar an jî dilgiran bibe. Guherînên hormonî dikarin bandorê li ser hestê bikin.
-
Depresyon û Xemgînî: Hin jin di vê qonaxê de xwe bêhêvî an xemgîn hîs dikin, bi taybetî eger guherînên jiyanê (mîna mezinbûna zarokan an guherînên kar) jî hebin.
-
Kêmbûna Bîrê: Dibe ku bîr û baldarî hinekî kêm bibe, ev jî bi guherînên hormonî ve girêdayî ye.
3. Bandorên Civakî
-
Têkiliyên Malbatî: Guherîna hestê û westandin dibe ku bandorê li têkiliyên bi malbatê an hevjînê re bike. Mînak, jin dibe ku hêstirî be û ev yek têgihiştinê bixwaze.
-
Jiyana Zayendî: Kêmbûna daxwaza zayendî an nerehetiya vajînal dibe ku bandorê li têkiliya bi hevjînê re bike.
-
Xwebawerî: Hin jin ji ber guherînên di bedena xwe de (mîna zêdebûna kîloyan an pîrbûna çerm) dibe ku xwebaweriya xwe winda bikin.
Çawa Dikare Were Rêvebirin?
Menopoz qonaxek xwezayî ye, lê nîşanên wê dikarin bi hin rêbazan werin kêmkirin:
-
Xwarina Tendurist: Xwarinên bi kalsiyûm û vîtamîna D (mîna şîr, mast, sebzeyên kesk) bixwe ji bo hestiyên xurt. Xwarinên bi şekir û rûn kêm bike.
-
Werzîş: Meşîn, yoga an werzîşên sivik dikarin metabolîzmayê bilez bikin, hestê baştir bikin û hestiyan xurt bikin.
-
Lênêrîna Derûnî: Medîtasyon, nefesgirtin an jî terapiyê dikare ji bo rêvebirina stresê alîkar be.
-
Tedawiya Hormonî: Di hin rewşan de, doktor dikare terapiya hormonî (HRT) pêşniyar bike ji bo kêmkirina nîşanan, lê divê ev bi doktor re were şêwirîn.
-
Piştgiriya Civakî: Bi hevalan an malbatê re qisekirin, grûpên piştgiriyê yên ji bo menopozê dikarin alîkar bin.
Şîretên Giştî
-
Bi Doktorê Xwe Bişêwirin: Eger nîşanên te giran in (mîna germbûna zêde an depresyon), bi doktorekî pispor re qise bike.
-
Xwe Bipejirîne: Menopoz dawiya jiyanê nîne, qonaxek nû ye. Xwe bipejirîne û vê qonaxê bi erênî bijî.
-
Xwe Şa Bike: Tiştên ku te kêfxweş dikin bike, mîna xwendin, meşîn an jî wextê bi hezkiriyên xwe re derbaskirin.
Menopoz her çendî qonaxek bi guherînan be jî, bi lênêrîna rast û piştgiriyê dikare bi hêsanî were rêvebirin.
Çandname
