Têkiliyên eqrebeyan, yanî têkiliyên di navbera endamên malbatê yên nêzîk de, wekî dê û bav, xwişk û bira, xal û mam, di jiyana mirov de bingeheke girîng in û bandoreke kûr li ser bextewarî, ewlehî û nasnameya kesan dikin.
Pêşî, têkiliyên eqrebeyan divê li ser bingeha rêz û hurmetê bin. Ev tê wateya ku her endamê malbatê, bêyî temen an rola xwe, divê xwe bi qîmet û bi nirx hîs bike. Mesela, dê û bav ji ber tecrubeya xwe rêzdar in, lê zarok jî divê bi raman û hestên xwe bêne guhdarîkirin. Ev rêza dualî têkiliyê bi hêz dike; eger dê û bav tenê fermandariyê bikin û zarok bêdeng bimînin, an jî berevajî, zarok rêzê ji mezinan re negirin, wê demê ev têkilî dibe yekalî û lawaz. Rêz di heman demê de di navbera xwişk û birayan de jî girîng e; tewşiya temen an cudahiyên kesayetiyê nebin sedem ku yek ji ya din kêmtir bê dîtin.
Ev rêza dualî têkiliyê bi hêz dike; eger dê û bav tenê fermandariyê bikin û zarok bêdeng bimînin, an jî berevajî, zarok rêzê ji mezinan re negirin, wê demê ev têkilî dibe yekalî û lawaz.
Têkiliyek baş a eqrebeyan divê bi piştgiriya hevdu re jî bê naskirin. Eqreba, bi taybetî di demên dijwar de, wekî şebekeyeke ewlehiyê ye. Wekî mînak, eger kesek di malbatê de bi pirsgirêkeke aborî, tenduristî an hestî re rû bi rû bimîne, divê eqrebayên din bi alîkariya maddî, bi şîret an jî bi tenê bi hebûna xwe piştgiriyê bidin. Ev piştgirî ne tenê pirsgirêkan sivik dike, lê di heman demê de hîsê yekîtî û baweriyê di nav malbatê de xurt dike. Lê ev piştgirî divê bê şert û merc be; eger tenê li gorî berjewendiyên kesane bê kirin, wê demê têkilî bi tenê dibe danûstendineke mekanîkî û wateya xwe winda dike.
Axaftina vekirî û durust jî yek ji stûnên têkiliyên eqrebeyan ên bi tendurist e. Di malbatê de divê her kes karibe bi rehetî hest, raman û daxwazên xwe bêje, bêyî tirsa şermkirinê an jî dadbarkirinê. Mesela, eger zarokek ji dê û bavê xwe tiştekî bixwaze an jî xwişkek ji birayê xwe aciz bibe, divê ew karibin vê yekê bi awayekî aram û eşkere bînin ziman. Ev vekirîbûn rê li ber têgihîştinê vedike û pêşî li nakokiyên veşartî digire. Lê durustî divê bi nermî bê temamkirin; eger mirov di nav axaftinê de bêyî baldarî rexne bike an tiştên ku dilê kesên din biêşîne bêje, ev dikare bibe sedema qutbûna têkiliyan.
Her wiha, têkiliyên eqrebeyan divê bi parvekirina wextê bi kalîte re bêne dewlemendkirin. Di jiyana rojane ya bilez de, carna eqreba bi tenê bi peyamên kurt an jî dîtinên kêm bi hev re têkildar dibin, lê ev têrê nake. Divê demên taybet bên afirandin; mesela, xwarina şîvê bi hev re, çûyîna geştyariyê, an jî tenê rûniştina bi hev re û axaftin. Ev çalakî ne tenê têkiliyê xurt dikin, lê di heman demê de bîranînên hevpar jî diafirînin ku malbatê bi hev ve girêdidin. Wekî mînak, cejnek ku bi hev re tê pîrozkirin an çîrokên ku dê û bav ji zarokan re vedibêjin, dikarin bibin xeleka ku eqrebayan bi hev ve girêdide.
Di jiyana rojane ya bilez de, carna eqreba bi tenê bi peyamên kurt an jî dîtinên kêm bi hev re têkildar dibin, lê ev têrê nake.
Lê têkiliyên eqrebeyan divê bi hevsengiyê jî bêne rêvebirin. Her çend nêzîkbûn girîng be jî, divê her endamê malbatê xwedî qada xwe ya kesane be. Zêde mudaxeleya jiyana hevdu, wekî kontrolkirina her gavê yan jî biryarên kesane yên kesên din, dikare bibe sedema tengahiyê. Mesela, dê û bav divê zarokan rêberî bikin, lê di heman demê de bihêlin ku ew bi xwe biryarên xwe bidin û ji xeletiyên xwe hîn bibin. Bi vî awayî, têkilî ne tenê bi hêz dimîne, lê di heman demê de rê li ber serxwebûna endaman jî vedike.
Têkiliyên eqrebeyan divê bi evîn û dilsoziyê bêne xwedîkirin. Evîn ne tenê bi gotinê, lê bi kirinê jî divê bê nîşandan; mesela, guhdarîkirina bi baldarî, dayina demê û lênêrîna li hev di demên hewcedariyê de, hemû awayên îfadekirina evînê ne. Dilsozî jî tê wateya ku eqreba di her şertê de li cem hev bin, bêyî ku li benda tiştekî di berdêlê de bin. Wekî mînak, eger xwişkek di tengasiyê de be, birayê wê divê bê dudilî alîkariya wê bike, ne ji ber mecbûriyetê, lê ji ber evîna xwe ya xwezayî.
Têkiliyên eqrebeyan divê li ser rêz, piştgirî, vekirîbûn, parvekirin, hevsengî û evînê bên avakirin. Ev têkilî ne tenê ji bo endamên malbatê, lê ji bo civakê jî bingeheke bi hêz e, ji ber ku malbatên bi tendurist bingeha civakên bi tendurist in. Dema ku eqreba bi awayekî baş bi hev re têkildar bin, ew ne tenê xwe, lê derdora xwe jî bi hêz dikin û jiyanê watedartir dikin.
Çandname
