Tag Archives: felsefe

Ehmedê Xanî, Jean-Jacques Rousseau û Johann Gottfried Herder: Di Serdema Modern a Destpêkê de Li ser Azadiya Çandî, Zimanê Zikmakî û Hişyariya Neteweyî Zevîyeke Fikrî ya Hevpar. Dûmahiya sedsala 17an a ramanwerê Kurd Ehmedê Xanî (1651-1707), fîlozofê fransiz ê sedsala 18’an Jean-Jacques Rousseau (1712-1778) û ramanwerê alman ê romantîk Johann …

Felsefeya sedsala 20an felsefeyeke nûjen e. Felsefe her dem dinav jiyanê de ye. Bandorê li jiyanê dike û dikevê bin bandora jiyanê. Sedsala 20an de mirovahî du şerê mezin yên ku mirov û civak serûbin kir jiya. Şerê Cîhanê ê Yekemîn û ê Duyemîn gelek pirsgirekên kesatî û civakî derxistin …

Felsefeya sedsala 18-19an li Rojava ankû li Ewropa ji hêla kesayetî û civakî de wek serdema ronahîye tê binav kirin. Di vê serdemê de hiş derketiye pêş û civak ronî kiriye. Ji vê serdemê re Serdema Hiş jî tê gotin. Felsefeya sedsalan 18-19an bi saya Şoreşa Fransa û Şoreşa Senayiyê  …

Destpêk Çand, zanîn, felsefe û teknolojî bi saya nivîsê roj bi roj pêşde çû. Mîrata çandî ya mirovahiye bi saya nivîsê hatiye parastin. Di dîroka mirovahiye de sê pirtûkxane hene ku di demê xwe de mohra xwe li pêşketina mirovahiye û şaristaniye kirine. Pirtûkxaneyên Skenderiye û Kurtuba û Bexda Pirtûkxaneya …

Tesewuf, yekbûna Xwedê, afrandina gerdûnê û hebûna wehdetê wucûdê bi bîr û baweriya ola Îslamê şîrove dike. Ramana tesewufê Xwedê, hebûna gerdûnê û tevgera mirov, ev hersê rastiyana bi awakî tevahî û têkildar tîne berçavan û ramana felsefî pêşda dixe. Di dîroka Îslamê da felsefeya tesewufê demekê şunda bi awakî …

Nivîskar û lêkolîner Dilazad A.R.T pirtûka xwe ya 55an Felsefe -Şoreşa Hiş û Rêya Rastiyê- weşand. Di vê pirtûkê li ser felsefê mijarên jêr hene: FELSEFE -ŞOREŞA HIŞ Û RÊYA RASTIYE- FELSEFEYA ANTÎK DI SERDEMA FELSEFEYA ANTÎK DE RAMANÊN FÎLOZOFAN Sofîst Sokrates Platon Arîstoteles JI FELSEFEYA DÎNÎ SERDEMA FELSEFEYA FILEHTIYE …

Di navbera sedsala 15 û 17an de wek serdema destpêka Felsefeya Nûjen bi gotineke dî wek Felsefeya Ronesansê tê binav kirin. Bi bandora werger û gûherina jiyana civakî di sedsala 15an de cara yekem li Îtalya ronesans destpêdike û li tev Ewropa belav dibe. Ronesans tê wateya ‘ji nûve jiyîn’ …

Di pirtûkê de ji Platon bigire hetanî Nietzsche, ji Konfîçyûs bigire hetanî Buda ji ramanên gelek feylesofan dosyayên têr û tije li ber destên we hatiye raxistin. Hêvî ew e ku xort û keçen me dema xwestin li ser hin beşên felsefeyê lêgerînekê bikin, bêyî rastî erdek çol û beyar …

DILAZAD A.R.T dilazadart@gmail.com Destpêk Dema dînê Îslamê li cîhanê belav bû ji şaristanî û gelên ku Îslamîyet qebûl kirin çand û mîrateyeke bêhemba wergirt. Yek ji van mîrateyan jî felsefe ye. Beriya Îslamîyetê li çend navendên rojhilat wek Entaqya, Haran, Skenderiyê û Îranê wergerên felsefeya Yewnana Antîk çêdikirin. Bi taybetî …

Felsefeya Filehtiye di sedsala 2an de destpê dike heta roja me didome. Lê dema em bi taybetî behsa Felsefeya Filetiyê dikin armanca me salên di navbera sedsala 2-15an de ye. Lewra piştî vê serdemê felsefeya nûjen an kû ya modern destpêdike û ev felsefeya nû her çiqas dinav çanda Filehiyê …