ÇandName Li pey şopa bav û kalan…
Her çend di demên dawî de ji ber xwarina li derve tê servîskirin bûyerên jehrîbûna xwarinê zêde bûne jî, raporek lêkolînê hatiye weşandin ku bala cîhana zanistî kişandiye ser xwe.
Di raporê de hatiye eşkerekirin ku xwarinên pir-pêvajoyî zirarê didin her organekî di laşê mirov de.
Xetereya nexweşiyên kronîk zêde dike
Di rêzegotareke ji sê gotaran de ku di kovara The Lancet de hatine weşandin, 43 pisporên ji çar aliyên cîhanê zêdebûna xwarinên ultra-pêvajoyî di parêza rojane de û girêdana wan bi nexweşiyên cûrbecûr ve lêkolîn kirin.
Li gorî encamên zêdetirî 100 lêkolînên demdirêj, xwarinên pir-pêvajoyî li çaraliyê cîhanê bi lez cihê xwarinên teze digirin, û xetera gelek nexweşiyên kronîk zêde dikin.
Ew zirarê dide hemû organên di laşê mirovan de.
Lêkolînê, ku destnîşan kir ku ev xwarin li ser asta cîhanî gefên mezin li tenduristiya mirovan çêdikin û zirarê didin hemû pergalên organan ên di laşê mirovan de, nirxand ku parêzek ji xwarinên pir-pêvajoyî pêk tê dibe sedema zêdexwarinê, dibe sedema kêmbûna xurekê, û mirovan dixe ber kîmyewiyên zirardartir û lêzêdekirinan.
“DÎTIN NÎŞAN DIDE KU BÎYOLOJIYA MIROVÎ LI GOR VAN NAYÊ GUNCAW”
Yek ji nivîskarên rêzenivîsê, Prof. Dr. Carlos Monteiro, mamosteyek li Zanîngeha Sao Paulo, ji The Guardian re tekez kir ku ev encam nîşan didin ku ji bo têkoşîna li dijî xwarinên ultra-proseskirî tedbîrên lezgîn hewce ne.
Di gotara yekem a rêzenivîsê de, Monteiro diyar kir ku delîl hene ku xwarinên pir-pêvajoyî zirarê didin hemî pergalên organan di laş de, û got, “Dîtin bi tundî nîşan didin ku mirov ji hêla biyolojîkî ve ji bo xwarina xwarinên weha nehatine adaptekirin.”
JI HÊLA RÊBERNAMEYA ŞÎRKETÊN CÎHANÎ VE TÊ TERCÎH KIRIN
Monteiro destnîşan kir ku xwarinên pir-pêvajoyî li çaraliyê cîhanê adetên xwarinê ji nû ve diguherînin û cihê xwarinên kevneşopî digirin, û ev rewş ji hêla korporasyonên cîhanî yên bihêz ve tê piştgirî kirin.
Di gotara duyem a rêzenivîsê de, Monteiro destnîşan kir ku polîtîkayên cûrbecûr ji bo rêkxistina kirrûbirra û xerckirina xwarinên ultra-pêvajoyî hatine pêşniyar kirin, û di gotara sêyem de, wî destnîşan kir ku xerckirina zêde ya van xwarinan ne encama tercîhên takekesî ye, lê belê manîpulekirina korporasyonên gerdûnî ye.
Nivîskarekî din ê lêkolînê, Profesor Dr. Barry Popkin ê Zanîngeha Karolînaya Bakur, diyar kir ku wan daxwaz kiriye ku nîşaneyên xwarinên pêvajoyî, û her weha rûnên têrbûyî yên zêde, şekir û xwê, li pêşiya pakêtan werin zêdekirin.
