Hemberî Îmtîhanên Dijwar Divê Em Çi Bikin?
Di jiyana mirovan de carinan demên dijwar derdikevin pêşiya me. Hin caran em bi nexweşiyê re rû bi rû dimînin, hin caran kesên ku em hez ji wan dikin ji me dûr dikevin an jiyana xwe ji dest didin. Hin caran di kar, malbat, aborî û têkiliyên civakî de rastî pirsgirêkên mezin tên. Hin caran jî, bêyî ku em bizanibin sedema wê çi ye, di hundirê xwe de xwe westiyayî, bêhêvî û bêhal hîs dikin. Ev hemû dikarin bibin îmtîhanên giran ên jiyanê.
Lê pirs ev e: Dema em rastî îmtîhanên dijwar tên, divê em çi bikin? Çawa dikarin li hember wan bisekinin, hêza xwe biparêzin û bêyî ku hêviyên xwe winda bikin, rêya xwe bidomînin?
Di destpêkê de divê em vê rastiyê baş fam bikin: Jiyan her tim li gorî daxwaz û planên me naçe. Em nikarin hemû bûyeran kontrol bikin, nikarin tevahiya mirovan biguherînin û nikarin hemû pirsgirêkan di demeke kurt de çareser bikin. Lê tiştek heye ku em dikarin kontrol bikin: Helwesta me li hember bûyeran, awayê fikirîna me û biryara ku em didin.
1. Divê em pêşî xwe ji hêla derûnî ve amade bikin
Gava pirsgirêkek mezin derdikeve pêşiya me, gelek caran hesta me ji aqilê me zûtir tevdigere. Em dikarin hêrs bibin, xemgîn bibin, bêhêvî bibin an jî biryarên şaş bidin. Ji ber vê yekê, di demên dijwar de yek ji tiştên herî girîng ew e ku em xwe bi lez û bez nedomînin.
Divê em demekê rawestin, bêdeng bimînin û li ser rewşa xwe bifikirin. Divê em ji xwe bipirsin:
* Pirsgirêka min bi rastî çi ye?
* Kîjan beşên vê rewşê di destê min de ne?
* Ez dikarim niha çi bikim?
* Kîjan tişt divê ez bibihêlim û pê ve negerim?
Mirovê ku di nav bûyeran de xwe winda dike, gelek caran nikare rêya rast bibîne. Lê mirovê ku dikare di demên dijwar de jî hestên xwe nas bike û bi aqilane tevbiger e, dikare gelek pirsgirêkan bi awayekî baştir çareser bike.
2. Sebir bikin, lê sebrê çewt nekin
Sebir yek ji taybetmendiyên herî girîng ên mirovê bawermend e. Lê sebir ne wateya wê ye ku mirov li hember her tiştî bêdeng bimîne, mafê xwe biparêze û li hember zilmê tu gav neavêje.
Sebir ew e ku mirov di demên zehmet de baweriya xwe winda neke, bi hêrs û bêaqilî biryar nede, ji rêya rast dûr nekeve û ji bo çareseriya pirsgirêkan hewl bide.
Carinan mirov gelek dixebite, lê encama dixwaze bi dest nakeve. Carinan ji bo tiştekî salan dixebite, lê di dawiyê de rastî astengiyên mezin tê. Di van deman de divê mirov bizane ku her tişt bi lez û bez pêk nayê.
Hin tişt hene ku bi demê re çêdibin, hin derfet hene ku divê mirov li benda wan bimîne û hin pirsgirêk hene ku çareseriya wan hewceyê sebr û domdariyê ye.
3. Pêwendiya xwe bi Xwedê re xurt bikin
Ji bo mirovê bawermend, di demên îmtîhanê de pêwendiya bi Xwedê re yek ji çavkaniyên herî mezin ên hêz û aramiyê ye.
Gava hemû derî li ber me tên girtin, em dikarin deriyê duayê vekin. Gava em nikarin tiştekî ji mirovan bixwazin, em dikarin destên xwe vebikin û ji Xwedê alîkarî bixwazin.
Nimêj, dua, xwendina Quranê, îstiğfar û fikirîna li ser nîmetên Xwedê dikarin dilê mirov aram bikin û hêviyê di hundirê wî de zindî bihêlin.
Xwedê di Quranê de dibêje:
فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا
Ji ber ku bi rastî, bi zehmetiyê re hêsanî heye. Bi rastî, bi zehmetiyê re hêsanî heye.
(Sûreya Inşirah, ayetên 5-6)
Ev ayetên pîroz ji me re dibêjin ku zehmetî dawîya her tiştî nîne. Mirov divê di nav zehmetiyan de jî hêviya xwe ji dest nede. Carinan deriyek tê girtin da ku deriyekî din ji bo me vebe. Carinan tiştek ku em dixwazin pêk nayê, lê dibe ku di paşerojê de fêm bikin ku di wê rewşê de hikmetek hebû.
4. Ji bêhêvîbûnê dûr bikevin
Bêhêvîbûn yek ji dijminên herî mezin ên mirovan e. Gava mirov bêhêvî dibe, carinan derfetên li ber çavên xwe jî nabîne.
Mirov dikare gelek tiştên xwe winda bike, lê divê hêviya xwe winda neke. Hêvî ne tenê gotineke xweş e; hêvî hêzeke hundirîn e ku mirov dide hereketê.
Dema em dibêjin: «Ez ê nikarim vê pirsgirêkê çareser bikim», em deriyê gelek derfetan li ber xwe digirin. Lê gava em dibêjin: «Ez ê hewl bidim, dibe ku rêyek hebe», em dest bi lêgerîna çareseriyê dikin.
Bila em ji xwe re vê yekê bibêjin: Ez îro di rewşeke dijwar de me, lê ev nayê wê wateyê ku ez ê her tim di vê rewşê de bimînim.
5. Ji mirovan re zêde girêdayî nebin
Di jiyanê de gelek caran em hêviyên xwe bi mirovan ve girêdidin. Em difikirin ku kesek dê her tim li kêleka me be, kesek dê piştgiriyê bide me û kesek dê di demên zehmet de destê me bigire.
Lê carinan ew kesên ku em herî zêde pê bawer in, di demên ku em hewceyê wan in de ji me dûr dikevin. Hin kes sozên xwe pêk nayînin, hin kes ji berjewendiyên xwe zêdetir tiştek nabînin û hin kes jî di demên zehmet de xwe ji me dûr digirin.
Divê em ji mirovan re rêz bigirin, hezkirinê nîşan bidin û alîkariya wan bikin. Lê divê em hemû hêviyên xwe tenê bi wan ve girênedin.
Baweriya xwe bi Xwedê re xurt bikin, ji mirovên dilpak û pêbawer alîkarî bixwazin û di heman demê de xwe jî ji hêla derûnî ve serbixwe bihêlin.
6. Ji ezmûnên xwe fêr bibin
Her îmtîhanek dikare dersên xwe bi xwe re bîne. Lê ji bo ku em ji wan dersan sûd werbigirin, divê em li ser bûyerên derbasbûyî bifikirin.
Dema em rastî xiyanetê tên, em dikarin fêr bibin ku divê em di hilbijartina hevalan de baldar bin.
Dema em rastî windahiyê tên, em dikarin fêm bikin ku gelek tiştên ku em xwediyê wan in, nirxekî mezin hene.
Dema em têk diçin, em dikarin fêr bibin ku divê em rêbazên xwe biguherînin.
Dema em rastî tengasiyên aborî tên, em dikarin fêr bibin ku pêdivî ye em planên xwe baştir bikin.
Lê divê em ji bûyerên derbasbûyî re girêdayî nemînin. Fêrbûn ji rabirdûyê baş e, lê di rabirdûyê de jiyan kirin ne baş e.
7. Xwe bi kesên neyînî re neberawird bikin
Yek ji tiştên ku mirov di demên dijwar de zêdetir westandî dike, xwe bi jiyana kesên din re berawird kirin e.
Mirov li derve dibîne ku kesek xwediyê maleke mezin e, kesek di karê xwe de serkeftî ye, kesek xwediyê pereyan e û kesek jiyana xweş dixuye. Lê mirov nizane ku di hundirê mala wan de çi diqewime.
Her kesek îmtîhanên xwe hene. Hin kes bi nexweşiyê têne îmtîhan kirin, hin kes bi belengaziyê, hin kes bi windakirina kesên xwe û hin kes jî bi tengasiyên ku tu kes nizane.
Ji ber vê yekê, divê em jiyana xwe bi jiyana kesên din re neberawird bikin. Divê em li ser rêya xwe bisekinin û hewl bidin ku îro ji duhê xwe baştir bin.
8. Di demên dijwar de tenê nemînin
Carinan mirov ji ber xemgîniyê dixwaze xwe ji hemû mirovan dûr bixe. Dibe ku demekê tenê bimîne û li ser xwe bifikire, ev tiştekî asayî ye. Lê dema xemgîniyek mezin domdar dibe, mirov divê xwe ji hemû kesan qut neke.
Hevalekî dilpak, endamekî malbatê, kesekî pêbawer an mirovê pispor dikare di demên zehmet de alîkariya me bike.
Carinan tenê axaftina bi kesekî dilsoz re dikare giraniya dilê me sivik bike. Ji ber vê yekê, divê em ji daxwazkirina alîkariyê şerm nekin.
9. Ji bo çareseriyê gavên biçûk bavêjin
Pirsgirêkên mezin bi gelek caran di rojekê de çareser nabin. Divê em ji bo wan planek çêkin û gav bi gav pêş ve biçin.
Heke pirsgirêka me aborî be, divê em dahat û lêçûnên xwe binirxînin.
Heke pirsgirêka me di malbatê de be, divê em bi hev re bi rêzdarî biaxivin.
Heke pirsgirêka me di kar an perwerdehiyê de be, divê em kêmasiyên xwe nas bikin û rêbazên nû biceribînin.
Heke em ji hêla derûnî ve westiyabûn, divê em ji xwe re demê veqetînin û hewce be alîkariya pisporan bistînin.
Tiştekî girîng heye: Divê em li benda çareseriyeke mezin nemînin. Carinan gavên biçûk dikarin me bigihînin encamên mezin.
10. Her îmtîhanekê wekî dawîya jiyanê nebînin
Di jiyanê de carinan tiştên ku em dixwazin pêk nayên. Mirov dixebite, lê serkeftinê bi dest naxe. Mirov hez dike, lê hezkirina wî bersiva ku dixwaze distîne. Mirov plan dike, lê planên wî têk diçin.
Lê divê em bizanin ku têkçûn ne dawîya jiyanê ye.
Kesek ku îro têk çûye, dibe ku sibê serkeftinê bi dest bixe. Kesek ku îro di tengasiyê de ye, dibe ku sibê di aramiyê de bijî. Kesek ku îro ji bo jiyana xwe digirî, dibe ku sibê ji bo nîmetên nû sipasdar be.
Jiyan ji qonaxên cuda pêk tê. Divê em di qonaxên dijwar de jî rêya xwe bidomînin.
Îmtîhanên jiyanê me diceribînin, lê em divê xwe winda nekin
Bêguman, jiyan her tim hêsan nabe. Carinan em bi tiştên ku qet nedifikirin re rû bi rû tên. Carinan deriyên gelek hêviyan li ber me tên girtin. Carinan mirovên ku em ji wan re dilê xwe vekirine, dibin sedema xemgîniya me. Lê di nav van hemû zehmetiyan de divê em hêza hundirîn, bawerî û hêviya xwe biparêzin.
Em divê fêr bibin ku her tişt ne di destê me de ye. Lê hewldan, dua, sabir, biryarên rast û xebata me di destê me de ne.
Ji ber vê yekê, gava rastî îmtîhanên dijwar tên, divê em ne bêhêvî bibin, ne ji rêya rast dûr bikevin û ne jî ji ber gotinên mirovan xwe winda bikin. Divê em bi aqilane tevbigere, ji xeletiyên xwe ders bigirin, ji kesên dilpak alîkarî bixwazin û her tim bi hêvî li pêşerojê binêrin.
Bîr bînin: Her roj ku em di nav zehmetiyê de derbas dikin, ne wateya wê ye ku em lawaz in. Carinan em di nav zehmetiyan de hêza xwe nas dikin, sebirê xwe fêr dibin û hîn baştir dibin.
Her tiştê ku îro dilê me diêşîne, ne mecbûr e ku heta dawiyê jiyana me bişewitîne. Ji Xwedê hêvîdar bin, ji bo başbûnê hewl bidin û qet dest ji hêviyê bernedin.
Xwedê ji hemû kesên di nav îmtîhanên giran de ne re sebr, hêz, aramî û deriyên xêrê veke. Bila dilên xemgîn bi hêviyê tijî bike û ji hemû mirovên di tengasiyê de re alîkar be. Amîn.
Mele Hesenê Botî
Gotara berê: Ji Bo Jiyanê Gotinên Bav û Kalan
Gotara piştî: Navnîşana nû ya pirtûkên kurdî: Pirtûkgeh vebû!
Gotarên Têkildar
Xutbe | Di Mecrayên Dijîtal de Exlaq
Peyama Sunnetê 20: Îhtîrama Hevalên Bavê Xwe
Hezkirina Xwedê ji dil tê ne li ser zimên e!
Rîsaleyên Nûr êdî bi dengê Zazakî û Kurmancî têne guhdarîkirin!
