Ciwan îro bi awayekî pir dînamîk û pirreng di navbera hev de danûstandinê dikin, û ev yek bi giranî ji ber teknolojiya dîjîtal, guhertinên çandî û şêwazên jiyana nûjen e. Bi zimanekî herikbar û sade, em dikarin bibêjin ku danûstandina ciwanan ji têkiliyên rû bi rû heta platformên dîjîtal ên cihêreng, bi awayekî ku hem bilez e hem jî pirreng e, diherike. Werin em hinekî kûrtir li ser awayên danûstandinê yên ciwanan biaxivin, ka ew çawa têkiliyan çêdikin, çi di cîhana rast de çi di cîhana virtual de, û ev danûstandin çawa bandorê li têkiliyên wan dike.
Yek ji awayên herî berbiçav ên danûstandina ciwanan platformên medyaya civakî ye. Instagram, TikTok, Snapchat, WhatsApp û Twitter (X) bûne qadên sereke yên ku ciwan tê de nûçe, raman û serpêhatiyên xwe parve dikin. Mînakî, ciwan bi rêya Instagram Stories an TikTokê vîdeo û wêneyên rojane parve dikin, ku ev yek bûye awayekî xwezayî yê ragihandinê. Ev platform ne tenê ji bo parvekirina naverokê ne, lê di heman demê de ji bo danûstandinên kesane jî têne bikaranîn. Mesajên rasterast (DM) an grupên WhatsAppê bi awayekî domdar ji bo axaftinên rojane, şandina memeyan an jî plankirina çalakiyan têne karanîn. Ev awayê danûstandinê pir bilez e; ciwan dikarin di çend çirkeyan de bersivê bidin hev, û ev lez dihêle ku têkiliyên wan her dem zindî bimînin. Lêbelê, ev platform carinan dikarin danûstandinê hinekî rûxarî bikin, ji ber ku axaftinên kûr bi gelemperî di mesajên kurt de têne sînordarkirin.
Lê ne tenê dîjîtal e, ciwan hîn jî girîngiyê didin têkiliyên rû bi rû. Bi taybetî di nav hevalan de, kombûnên li qehwexaneyan, parkan an çalakiyên wekî sînema û konsertan hîn jî cihên girîng in ji bo danûstandinê. Di van kombûnan de, ciwan bi awayekî zêdetir nefermî diaxivin, ken û şahiyê parve dikin, û ev têkiliyên rû bi rû têkiliyên wan kûrtir dikin. Mînakî, dema ciwan li hev dicivin, ew bi gelemperî li ser serpêhatiyên xwe, fîlmên nû, lîstikên vîdyoyî an jî mijarên populer ên li ser medyaya civakî diaxivin. Ev kombûn carinan bi çalakiyên wekî lîstina lîstikên sifrê an jî werzîşê têne dewlemendkirin, ku ev jî têkiliyan xwezayîtir dike.
Zimanê ku ciwan di danûstandinê de bi kar tînin jî pir dînamîk û afirîner e. Zimanê ciwanan bi gelemperî ji gotinên slang, memeyan, emojiyan û vegotinên populer ên ku ji medyaya civakî an çanda popê tên, pêk tê. Mînakî, gotinên wekî “chill”, “vibe” an jî “lit” di nav ciwanan de pir populer in, û ev gotin bi awayekî xwezayî di nav axaftinên wan de cih digirin. Emoji jî bûne parçeyekî bingehîn ê danûstandinê; ciwan bi karanîna emojîyan hestên xwe bi awayekî bilez û sembolîk diyar dikin. Herwiha, memeyên ku li ser înternetê belav dibin, bûne awayekî danûstandinê yê hemûnî, ku ciwan bi rêya wan dikarin henekan bikin, ramanên xwe parve bikin an jî rewşên civakî bi awayekî mîzahî şîrove bikin.
Danûstandina ciwanan ne tenê bi hevalan re sînordar e, lê di heman demê de bi malbat, mamoste an jî kesên din ên di jiyana wan de jî tê dîtin. Lêbelê, ev danûstandin bi gelemperî hinekî fermîtir e. Mînakî, dema ciwan bi mezinan re diaxivin, ew bi awayekî zêdetir rêzdar in û zimanekî hinekî fermî bi kar tînin, lê dîsa jî şêwaza wan a xwezayî û nefermî di nav axaftinê de xuya dike. Bi taybetî di navbera ciwanên ku bi malbatên xwe re têkiliyên nêzîk hene, axaftinên rojane bi gelemperî bi ken û henekan têne dewlemendkirin, lê carinan mijarên cidî yên wekî perwerde, kariyer an jî pirsgirêkên kesane jî têne axaftin.Yek ji taybetmendiyên danûstandina ciwanan ew e ku ew pir bi çarçoveyê ve girêdayî ye. Mînakî, ciwan li gorî kesê ku bi wî re diaxivin an jî platforma ku bi kar tînin, şêwaza xwe ya danûstandinê diguherînin. Di WhatsAppê de, dibe ku ew bi awayekî zêdetir nefermî û bi mesajên kurt biaxivin, lê di têkiliyên rû bi rû de, dibe ku axaftinên wan kûrtir û dirêjtir bin. Herwiha, ciwanên ku bi lîstikên vîdyoyî yên serhêl re eleqedar in, bi rêya platformên wekî Discord an Twitch bi hevalên xwe re têkildar dibin, û ev danûstandin bi gelemperî li ser lîstikan, stratejiyan an jî henekên têkildarî lîstikan disekine.
Lê her çend teknolojiyê danûstandina ciwanan hêsantir kiribe jî, hin pirsgirêk jî bi xwe re anîne. Mînakî, zêde girêdana bi cîhazên dîjîtal re dibe sedema kêmkirina têkiliyên rû bi rû, û ev yek carinan dikare bandorek neyînî li ser têkiliyên kûr bike. Herwiha, ciwan carinan di medyaya civakî de xwe bi yên din re didin ber hev, û ev yek dikare bandorek neyînî li ser xwebaweriya wan bike. Lê ji aliyê din ve, teknolojiyê ji ciwanan re derfetên nû vekirine ku bi kesên ji çand û deverên cihê re têkildar bibin, û ev yek cîhana wan firehtir kiriye.
Ciwan îro bi awayekî pirreng û afirîner di navbera hev de danûstandinê dikin, ku ev danûstandin hem dîjîtal hem jî rû bi rû ye. Medyaya civakî, zimanê nefermî, emoji û memeyên populer vê danûstandinê rengîntir û zindîtir dikin, lê di heman demê de têkiliyên rû bi rû hîn jî girîngiyek mezin digirin. Ev tevliheviya di navbera cîhana dîjîtal û rast de nîşan dide ku ciwan bi awayekî nûjen û dînamîk têkiliyan ava dikin, û ev şêwaz bi çanda wan a ciwaniyê re bi awayekî bêkêmasî li hev tê.
Ciwan Ayber
