Rojda: Silav Azad! Tu çawa yî? Min dixwest îro bi te re li ser mijarekê biaxivim.
Azad: Silav Rojda! Ez baş im, spas. Bi kêfxweşî! Tu dixwazî li ser kîjan mijarê biaxivî?
Rojda: Ez dixwazim li ser çîrokan biaxivim. Tu çi difikirî, di vê serdema ku teknolojî pir pêş ketiye de, gelo çîrok hîn jî pêwîst in?
Azad: Bêguman, çîrok hîn jî pêwîst in. Ez bawer dikim ku çîrok di jiyana mirovan de roleke girîng dilîzin. Her çend serdem biguhere û teknolojî pêş bikeve jî, hewcedariya mirovan bi çîrokan tim heye.
Rojda: Lê îro zarok û ciwan bi telefon, tablet, televîzyon û înternetê re mijûl dibin. Ew dikarin bi çend saniyeyan de bi hezaran agahî û çîrokan bibînin. Di rewşeke wiha de, ma çîrokên ku mirov ji devê xwe vedibêje hîn jî watedar in?
Azad: Erê, watedar in. Ji ber ku di navbera dîtina çîrokekê li ser ekranê û guhdarîkirina çîrokekê ya ji devê mirovekî de cudahiyeke mezin heye. Dema dapîr an bapîr ji neviyên xwe re çîrokekê vedibêje, tenê çîrokê nagihîne wan; hest, tecrûbe, ziman û bîranînên xwe jî digihîne wan.
Rojda: Ev gotina te balkêş e. Lê ez dixwazim bizanim, çîrok dikarin çi tiştî bidin zarokan ku teknolojî nikare bide wan?
Azad: Çîrok dikarin xeyala zarokan pêş bixin, hêza ramana wan xurt bikin û wan bi nirxên mirovatîyê nas bikin. Di çîrokan de mirov bi rastî, dilovanî, hevaltiyê, fedakariyê, edaletê û gelek mijarên din re rû bi rû dimîne. Zarok bi rêya wan hîn dibin ku jiyan tenê ji lîstik û kêfxweşiyê pêk nayê.
Rojda: Tu dibêjî çîrok di perwerdeya zarokan de girîng in. Lê gelo her çîrok dikare bandoreke erênî li ser zarokan bike?
Azad: Na, ne her çîrok. Divê em bala xwe bidin naveroka çîrokan. Çîrok divê peyamên baş bidin, zimanê wan xweş û zelal be û li gorî temenê zarokan bin. Her çîrokek divê deriyê ramînê veke, zarok bi bûyerên xwe re mijûl bike.
Rojda: Ez bi vê yekê razî me. Lê piraniya çîrokên kevn ji jiyana bav û kalan hatine. Hin ji wan nûneriya jiyana civaka berê dikin. Gelo ew çîrok ji bo nifşê îroyîn jî guncav in?
Azad: Gelek ji wan hîn jî girîng in. Lê divê em wan ji nû ve binirxînin. Hin çîrok hene ku nirxên wan yên çandî, exlaqî û mirovî hêj jî girîng in. Em dikarin wan biparêzin û bi awayekî nû bigihînin nifşên îroyîn. Di heman demê de, divê em çîrokên nû jî binivîsin ku pirsgirêk û jiyana îroyîn vedibêjin.
Rojda: Min bala xwe daye ku îro gelek zarok çîrokên Kurdî kêm dibihîzin. Ew zêdetir çîrokên bi zimanên din dibihîzin. Ev yek ji bo pêşeroja zimanê me ne xeterek e?
Azad: Bêguman, xetereke mezin e. Ziman bi axaftin, xwendin, nivîsandin û veguhastina çandê dijî. Çîrok jî yek ji wan rêyên girîng in ku zarok bi zimanê xwe va girêdayî dimînin. Heke em çîrokên Kurdî binivîsin, bixwînin û vegêrin, em ê alîkariya parastina zimanê xwe bikin.
Rojda: Wisa xuya dike ku çîrok ne tenê ji bo şahî û kêfxweşiyê ne, lê ji bo parastina ziman û çandê jî girîng in.
Azad: Rast e. Çîrok wekî neynikekê ne ku jiyana civakê, kevneşopî, têgeh, bawerî û bîranînên gel nîşanî me didin. Dema em çîrokên xwe winda bikin, em dikarin beşek ji bîranîna kolektîf a xwe jî winda bikin.
Rojda: Lê pirsgirêk ew e ku îro dê û bav gelek mijûliyên wan hene. Kêm kes dikarin demê ji bo zarokên xwe veqetînin û ji wan re çîrokan vebêjin.
Azad: Ev yek rast e, lê pêdivî bi demeke pir dirêj nîne. Dê û bav dikarin her êvar deh an panzdeh deqîqeyan ji bo zarokên xwe veqetînin. Çîrokekê bixwînin an jî ji bîra xwe vebêjin. Ev demên biçûk dikarin bandoreke mezin li ser pêşketina zarokan bikin.
Rojda: Ma tu difikirî ku pirtûkên çîrokan dê di vê serdemê de xwedî roleke girîng bin?
Azad: Erê, bêguman. Pirtûkên çîrokan divê di malan, dibistanan û pirtûkxaneyan de hebin. Zarok divê fersendê bibînin ku pirtûkan bixwînin, çîrokan binivîsin û xeyalên xwe bi nivîsê vebêjin.
Rojda: Teknolojî dikare di vê mijarê de bibe alîkar? Mînak, em dikarin çîrokên Kurdî bi deng, wêne û vîdyoyan belav bikin.
Azad: Erê, ev yek fikrekê pir baş e. Divê em teknolojiyê ne wekî dijminê çîrokan, lê wekî amûrek ji bo belavkirina wan bibînin. Em dikarin bi rêya înternetê çîrokên Kurdî bigihînin zarokên ku li welatên cihê dijîn. Bi vî awayî, ziman û çanda me dikare ji sînorên welatê me derkeve û belav bibe.
Rojda: Niha ez baştir fam dikim. Pirsgirêk ne di teknolojiyê de ye, lê di awayê bikaranîna wê de ye. Em dikarin teknolojiyê ji bo xebatên çandî û perwerdeyî jî bi kar bînin.
Azad: Tam wisa ye. Divê em di navbera kevneşopî û nûjeniyê de hevsengiyekê çêkin. Ne pêwîst e ku em ji bo pêşketina teknolojiyê çanda xwe ji bîr bikin. Her wiha, ne pêwîst e ku em hemû tiştên nû red bikin. Girîngî ew e ku em ya baş ji her du aliyan bistînin û bikarbînin.
Rojda: Ez dixwazim te tiştekî din jî bipirsim. Gelo çîrok dikarin tenê ji bo zarokan bin? Ma hewcedariya ciwan û mezin jî bi çîrokan heye?
Azad: Bêguman! Çîrok ji bo hemû temenan in. Hin çîrok ji bo zarokan tên nivîsandin, hin ji bo ciwanan û hin jî ji bo mezinan. Mirov dikare di her temenî de ji çîrokekê tiştekî nû hîn bibe. Carinan çîrokek kurt dikare mirov bide sekinandin û li ser jiyana xwe re bifikire.
Rojda: Ev gotina te min anî ser vê ramana ku çîrok dikarin mirov ji bo têgihiştina jiyanê jî alîkar bikin. Dibe ku mirov di çîrokekê de xwe, malbata xwe an civaka xwe bibîne.
Azad: Erê, ji ber ku çîrok tenê vegotina bûyeran nînin. Ew dikarin pirsgirêkên civakê, kêfxweşî, xem, hêvî û xewnên mirovan jî nîşanî me bidin. Çîrok dikarin pirsan derxînin holê û mirov teşwîq bikin ku bersivên xwe bibînin.
Rojda: Ez niha gihîştim vê encamê ku divê em çîrokan zêdetir bixwînin, binivîsin û vegêrin. Bi taybetî jî divê em çîrokên Kurdî yên kevn berhev bikin û ji nifşên nû re bihêlin.
Azad: Ez jî bi te re razî me. Divê nivîskar, mamoste, dê û bav û hemû kesên ku bi ziman û çanda Kurdî re eleqedar in, di vê mijarê de xwedî berpirsiyarî bin.
Rojda: Baş e, Azad! Ez dixwazim ji niha û pê ve her hefte çend çîrokên Kurdî bixwînim û hin ji wan jî binivîsim. Belkî bi vî awayî ez jî beşdarî vê xebatê bibim.
Azad: Ev biryareke pir baş e. Ez jî dixwazim bi te re projeyeke biçûk dest pê bikim. Em dikarin çîrokên kevn ji kesên temenmezin bipirsin, wan tomar bikin û bi awayekî xweş ji bo zarokan amade bikin.
Rojda: Bi rastî, ev dê bibe xebateke girîng. Ji ber ku çîrokên ku îro em ji dapîr û bapîrên xwe dibihîzin, divê sibê zarokên me jî wan bibihîzin.
Azad: Rast e, Rojda! Teknolojî dikare biguhere, amûr dikarin nû bibin, lê hewcedariya mirovan bi çîrok, xeyal û bîranînan dê her dem bimîne.
Rojda: Wisa ye, bila çîrokên me ne tenê di pirtûkan de, lê di mal, dibistan û jiyana me de jî bijîn.
Azad: Erê! Ji ber ku gelê ku çîrokên xwe diparêze, ziman, çand û bîranînên xwe jî diparêze.
Rojda: Spas ji bo vê nîqaşa xweş, Azad. Ez bawer dikim ku em ê di derbarê çîrokan de gelek tiştên din jî biaxivin.
Azad: Ez jî spas dikim, Rojda. Hêvî dikim ku em hemû çîrokên xwe bixwînin, binivîsin û bigihînin nifşên nû.
Gotara berê: Zimanê Kurdî Di Navbera Du Serdeman De
Gotara piştî: Di Rêya Jînayê De
Gotarên Têkildar
Ji Festîvala Wêjeya Kurdî li Berlînê notên nexweş!
Şervanê Azadîyê Nelson Mandela
