3 taybetmendiyên ku mirovên hestiyar bi hêz dike

Kurmancî:

Sê taybetmendiyên hevpar ên mirovên ji aliyê hestyarî ve bi hêz in 

Tecrûbeyên trawmatîk, bêhêvîbûn û şîn, di nav gelek sedeman de, dikarin bibin sedem ku mirov xwe westiyayî hîs bike. Lêbelê, awayê têkoşîna mirovên ji aliyê derûnî ve bi hêz, bi pirsgirêkan re cuda ye.

Psîkoterapîsta Amerîkî Vikki Stark, dema ku li ser berxwedana psîkolojîk a mirov li hember bûyeran lêkolîn dikir, xebatên Dr. Lucy Hone analîz kir. Dr. Hone, piştî ku di qezayeke trafîkê de keça xwe ya 12 salî winda kir, dest bi pirsyarkirina taybetmendiyên mirovên bi hêz ên derûnî kir û di vî warî de encamên girîng bidest xist.

Dr. Hone, di axaftina xwe ya TedX de, sê sirên girîng ên mirovên berxwedêr wiha rêz kir:

1. Êş beşek ji jiyanê ye
   Mirovên berxwedêr qebûl dikin ku êş beşek ji hebûna mirovî ye. Di demên dijwar de, li şûna ku bêjin “Çima ez?”, ew dipirsin “Çima ne ez?”. Di jiyana her kesî de tiştên xirab dikarin bibin, lê ev rewş an mirov dişkîne binî an jî wî dide berxwedanê.

2. Şiyana dîtina feydeyê
   Mirovên berxwedêr baş dizanin ku divê balê bikişînin ser çi. Bi nêzîkatiyeke realîst, ew tiştên ku nikarin biguherînin qebûl dikin, lê li ser tiştên ku dikarin biguherînin disekinin. Di vê navberê de, ew hewl didin ku tiştên xwedî ne winda nekin.

3. Ji xwe pirs kirin
   Li gorî nûçeyeke di Verywell Mind de, mirovên berxwedêr bi domdarî ji xwe dipirsin: “Ev yek dê alîkariya min bike an zirarê bide min?”
   Gavên wekî şewitandina wêneyên kevn û devjêberdana gerandina li ser medyaya civakî dikarin alîkariya mirov bikin ku xwe baştir hîs bike. Ev pirs dihêle ku mirov kontrolê dîsa bigire destê xwe û pêvajoyên ramana wî bi awayekî saxlemtir bidome.

GIRÎNGIYA PIŞTGIRIYA CIVAKÎ

Bi malbat, heval, an komekê re di nav têkiliyê de mayîn, hesta tenêtiyê kêm dike û rehetiya hestyarî peyda dike. Têkiliyên civakî wekî tamponê dixebitin ku bandora stresê kêm bikin. Bi taybetî parvekirina hestan bi kesên pêbawer re, têgihîştina metirsiyê ya mêjî kêm dike û asta hormonên stresê dadixe.

Parastina adetên lênêrîna bingehîn ên wekî xewa birêkûpêk, xwarina hevseng, û çalakiya fizîkî, bingeha tenduristiya derûnî ava dike. Werzîşkirin, bi zêdekirina kîmyasalên “baş-hîskirinê” yên wekî endorfîn û serotonîn di mêjî de, nîşanên depresyonê sivik dike.

Dema ku di pêvajoyên dijwar de tenê bi serê xwe filitandin ne gengaz be, girtina piştgiriyê ji pisporê tenduristiya derûnî girîng e. Bi taybetî terapiya behreya bîrewerî, di pêşxistina şiyanên rûbirûbûna stresê û sivikkirina bargiraniya hestyarî de bi bandor e.

---

Zazakî:

Sê taybetmendîyê ke umûmî yê kesanê ke hestî ra zaf berxwedarî yê

Tecrubeyê travmatîkî, bêhîyûmetîyê û şîyê, zaf sebeban ra, eşkenê ke kesî wazenê westîyayî. Labelê, kesê ke derûnî ra zaf berxwedarî yê, şêweyê înan ê têkoşînî bi problemî cuda yo.

Psîkoterapîsta Amerîkî Vikki Stark, wextê ke berxwedarîya psîkolojîkî ya kesan bi venganê bîyaran ra araşt kerd, xebatanê Dr. Lucy Hone analîz kerd. Dr. Lucy Hone, ke qeza de qîza xo ya 12 serrîye ra ameybî windakerdene, dest bi sualê taybetmendîyanê kesanê ke derûnî ra zaf berxwedarî kerd û netîceyanê muhîman girewt.

Dr. Hone, konferansê TedXî de, dî sîrê muhîman ê kesanê berxwedaran wina rêz kerd:

1. Azarî parçeyê jîyanî yo
   Kesê berxwedarî qebul kenê ke azarî parçeyê hebûnê merdimî yo. Wextê zoran de, cayanê ke vajê “Çira ez?”, ewî persenê “Çira ez ney?” Her kesî jîyanî de tiştê nebaşî eşkenî biba, labelê nê rewşî yan kesî beno xirab yan zî wî dano pawitene.

2. Hesabkerdişê faydeyî
   Kesê berxwedarî zaf baş zanê ke divê vîrî bîyare kamî ser. Bi nêzîkatiyêkê realîstî, tiştanê ke nêeşkenî bigêrê qebul kenê, labelê tiştanê ke eşkenî bigêrê ser o disekinê. Nê wextî de, ewî wazenê ke tiştanê ke estê înan ra winda nêbê.

3. Sualanê xo ra pers kerdene
   Goreyê xeberê Verywell Mindî, kesê berxwedarî timûtim xo ra persê “Naye wazena ke mi rê fayde bikero yan zî xisare bikero?”
   Gavanê wînî zî, sey nîsbetanê ke verî vîndî kerdene û medyaya sosyale de nêgerîyayîşî, eşkenê ke kesî xo rê zaf baş bikerê. Nê persî rê dide ke kesî dîsa kontrol girewto destê xo û fikrîyê ci zaf saxlemî ra şorê.

MUHÎMÎYA DESTEGÊ SOSYALÎ

Têkilîya bi famîlî, dostan yan zî grûbanê destegî ra, hîsê tenêbîyayîşî kêm kena û rehetîya hestî dana. Têkilîyê sosyalî wînî zî tesîrê stresî kêm kena. Bi taybetî, hestanê xo bi kesanê ke bawerî estê ra parî kerdene, têgêrayîşê tehdîdî yê mejî kêm kena û nîve hormonanê stresî kêm bena.

Domdarîya adetanê lênêrîna bingeyînan, sey xewê nîzamî, xwarna hevsengî û aktîvîteya fizîkî, bingeyê tendurustîya derûnî çê kena. Werzîş kerdene, bi zêdekerdişê kîmyasalanê “baş-hîskerdişî” yê mejî, sey endorfîn û serotonîn, nîşananê depresyonî sivik kena.

Wextê ke prosesanê zoran ra bi tena serî nêvejyeno, desteg girewtişî ra pisporê tendurustîya derûnî muhîm o. Bi taybetî terapîya behreya bîrewerî, kapacîteyê muqabelekerdişê stresî zêde kena û barê hestî sivik kena.

Emîn Ceylan