Sözlü Edebiyatin Etkileri

Kürtçe Edebiyatın Şekillenişinde Sözlü Edebiyatın Etkileri

Yazar Dilawer Zeraq, Ehmedê Xanî’nin kendi döneminde folklorik bir dil kullanmış olsa günümüz okurunun onunla daha çok bağ kuracağını belirtti. Zeraq, Kürtlerin seküler duruşunun Xanî’yle başladığını söyledi.

2. Amed Kitap Fuarı’nda bugünkü panel başlıklarından biri de “Kütçe Edebiyatın Şekillenişinde Sözlü Edebiyatın Etkileri”ydi. Konuyla ilgili Yazar Dilawer Zeraq ve Bedran Hîkmet Amed Sanat Galerisi’nde Lis Yayınevi tarafından düzenlenen panelde konuştular.

Yazar Dilawer Zeraq, “Ehmedê Xanî kendi döneminde folklorik bir dil kullanmış olsaydı günümüz okuru onunla daha çok bağ kurar ve anlardı” dedi. Xanî’nin bugün daha az anlaşılmış olmasının temel nedeninin kullandığı Farsça, Arapça terkiplerin yanı sıra Kürt folklarından az yararlanmış olmasını gösteren Zeraq, şöyle konuştu: “Folklor iki temel şeyi mümkün kılıyor. Birincisi dini iktidara, totaliter anlayışa karşı seküler bir duruştur. İkincisi modern ve ulus devletin inşasından sonra anti kolonyal bir duruştur. Bu anlamda Mem û Zîn iyi bir örnektir. Kürtlerin seküler duruşu Xanî’yle başlar.”

Yazar kendi üslubuyla özgün bir eser yaratmalı
Yazar Bedran Hikmet de, yazarın folklorik bir eseri halk edebiyatı haliyle aktardığında estetik bir eser olmayacağını ancak yazarın kendi üslubu ve yorumuyla yeni bir kurguyla inşa ettiğinde özgün bir eser olacağının altını çizdi. Batı edebiyatında Cervantes’in, Donkişot’ta folklorik hikayeleri kendi üslubu ve estetik dünyası içinde yeniden anlatıp özgün bir eser ortaya çıkarttığını hatırlatan Hîkmet, son dönemlerde bazı Kürt yazarların halk hikayelerin kurgusunu esas alıp yani eserler yazdığını söyledi. Hîkmet buna örnek olarak da Bîlîcan, Dewreşê Evdî gibi eserleri göstererek bazı edebiyat eleştirmenlerinin bu kitapları roman olarak kabul etmediğini belirtti. Hîkmet, “Ancak Ehmedê Xanî, Mem û Zîn’i Memê Alan destanı üzerine inşa etmesine rağmen özgün bir eser yazmıştır. Bu konudaki tartışmalar devam ediyor.” diye konuştu.