SİLVAN/FARQİN VE ALİMLERİ ( 46 )
En zor şartlarda hayatının son nefesine kadar ilme büyük hizmetleri olan, Seyda mele Abdüllatif Şemami ve Seyda mele Abdulbaki gibi büyük alimleri yetiştiren büyük alimlerimizden biri SEYDA MELE İBRAHİM’dir( RA ) .
Seyda mele İbrahim XİYA kabilesindendir.
Cesur bir alim olan Seyda, Silvan sınırlarında yer alan, ama resmi olarak Bismil ilçesine bağlı olan Bellê köyünde fahri imamlık yapardı. Hücresi/medresesi de orada idi.
Her taraftan feqiler Kur’an ilimlerini okumak için Seydanın medresesine akın ederlerdi.
Bellê köyü medresesinin iki özelliği vardı.
1 – Hesab/matematik ilminin öğretilmesi ki, daha sonra ben Belli köyünde okurken, toplama, çıkarma ve bölme kaidelerini içeren arapça kitapları gördüm.
2 – Farsça. Farsçanın öğrenilmesi için, Gülistan, Baharıstan ve Şaharıstan gibi kitaplar okutuluyordu.
Bellê medresesini diğer medreselerden ayıran da işte bu iki özelliktir.
Tabiki Sarf ilmi başta olmak üzere diğer ilimler de öğretiliyordu.
Bu medresenin Sarf fenni hiç bir medresede yoktu.
Sarfta meşhur olan merhum Seyda mele Abdüllatif ve kürdçe yazılan Eslê kitaba İzzi ve arapça olan
التبيان في تصريف كلمات القرآن
adlı kıymetli eserleri müellifi bendeniz FETLEWİ işte o medresenin ürünü. Ancak Seyda mele İbrahim’in derslerinin şerefine nail olmak bana nasip olmadı. Ben Seyda mele Abdulbaki’ nin yanında okudum.
Allah cc her ikisine de rahmet eylesin, mekanları Cennet olsun.
Merhum Seyda mele İbrahim, kürdlerin meşru haklarını savunan bir alimdi.
Seyda, farsçayı iyi bilirdi. Dolayısıyla Farsça içeren kitapları severdi.
İsmail Hakkı Bursewinin kaleme aldığı meşhur tefsir
روح البيان
adlı eserin ismini duymuştu. Dolayısıyla o kitabı almak isterdi.
Bir talebelerinden bir alim o kitabı getirir ve Seydaya
يا نار كوني بردا وسلاما على إبراهيم
ayetinin tefsirini okur.
Tefsirde şu ibarelere yer veriliyor:
إياك والمصاحبة بأصلحهم ( أي الأكراد ) والمرور بديارهم……..
Seyda böylesi bir tefsirde kürd alim ve salihlerine yapılan çirkin hakarete dayanmayarak : Qey kürda dı ***** **** ** ****ye ” ( Herhalde kürdler onun *********** ” diyor ve kitabı kabul etmeyerek geri iade ediyor.
Çünkü o tefsirde yer alan o ibarelerde her kime aitse, küfür kokusu geliyordu .
Seyda ( ra ), imani konularda gayet hassas idi. İmana halel getirecek hiç bir şeye karşı asla tahammülü yoktu.
Merhum Seyda mele İbrahim bazen feqilerle espriler yapardı.
Bir gün bir feqi/öğrenci kış mevsiminde Bellê köyüne gelir. Yerini yapıp medresede okumak için Seydadan izin ister.
Seyda : Feqiler çok, yer yok maalesef”
Feqi : Seyda, ben şimdi nereye gideyim?
Seyda : أرض الله واسعة “
Feqi : Evet, ama وبَرفُ الله بِنتَنگة yani evet ama
Kâr göbeğe kadardır” der.
Feqinin bu cevabı üzerine Seyda onun yerini yapar.
Allah cc Seydaya gani gani rahmet eylesin.
Saygı, sevgi ve hürmetlerimle
MERHUM SEYDA MELE İBRAHİM BELLÊ ( RA )
سعد الله الكردي الفتلوي الآمدي Sadullah El Kurdî El Fetlewî El Amedî
