
Di çanda Kurdî de, xwarin ne tenê ji bo têrkirina zik e; ew pirek e ku dilan bi hev ve girê dide, nîşana mêvanperweriyê ye, û cihê hevgirtina civakî ye. Dema ku em qala “sifreya hevpar” dikin, em ne tenê li dora tabaxek xwarinê rûdinin; em li dora bîranîn, henek, sohbet û nirxên xwe yên hevpar kom dibin. Ev civînên li dora sifreyê -çi di nava malbatekê de be, çi jî ji bo mêvanekî— realîteyeke zindî ya civaka me nîşan didin: ew jî ew e ku em ji parvekirinê kêfê distînin û bi hev re bihêztir in.
Sifra Malê: Cihê Destpêka Hemû Têkiliyan
Sifra malê, bi taybetî jî li gundan an jî di nava malbatên mezin de, dilê malê ye. Ew bi gelemperî li ser “sifreya erdê” ya nizm tê danîn, ku ev yek nîşana dilnizmî û nêzîkbûna bi axê re ye. Berî her tiştî, sifre bi xwarinên sade û demsalî tê xemilandin. Navenda wê nanê tenûrê an nanê sêlê ye ku bi ked û xwêdana destan hatiye çêkirin. Li kêleka wê, dewlemendiya mutfaqa Kurdî derdikeve holê: ji şorbe û sêlikan bigire heta geş û mast, ji tirşiyên cuda heta goştên ku bi hezkirin hatine pijandin, her tişt bîhn û tama axa me tîne.
Lê ya ku vê sifreyê dike “hevpar” ne tenê cûrbecûriya xwarinê ye, ew kesên li dora wê ne. Di nava rojê de, dema ku her kes bi karekî ve mijûl e, belevî dinê dibin, sifreya êvarê an jî ya nîvro dibe sedema ku malbat dîsa bibe yek. Zarok, ciwan, dêûbav û kalûpîr li dora heman sifreyê rûdinin. Di vê kêliyê de, cûdahiyên di navbera nifşan de ji holê radibin; kalekî çîroka berê vedibêje, zarokek dibêje çi kiriye, û dayik balê dikişîne ser her kesî. Ev civîn, hevgirtina civakî ya herî bingehîn e; ew malbatê ji hundir ve zindî dihêle û têkiliyan xurt dike.
Mêvanperwerî: Deriyê Dilê me yê ji bo Cîhanê
Di çanda Kurdî de, mêvan ne tenê kesekî biyanî ye ku tê serdanê; ew bereketek e ji bo malê. Sifreya me her dem ji bo mêvanan vekirî ye. Dema ku mêvanek tê, ji bo malbatan rûmeteke mezin e ku jê re çêtirîn xwarinên ku li ber dest hene pêşkêş bikin. “Mêvan ê Xwedê ye,” tê gotin, û ev bawerî sifreya hevpar a bi mêvan re, dike sifreyeke pîroz.
Ev nêzîkatî ne tenê ji bo mirovên naskirî ye, ji bo kesên xerîb jî derbas dibe. Di dîrok û realîteya me de, deriyên malên Kurdan ji bo her kesî vekirî ne. Ev yek nîşan dide ku civaka Kurd xwedî dilfirehî û vekirîbûna çandî ye. Sifra hevpar bi vî awayî ji çarçoveya malê derdikeve û dibe nîşana hevgirtineke berfirehtir. Parvekirina xwarinê bi kesekî din re —çi cîran be, çi jî rêwiyekî dûr be— rêzgirtin û hezkirina mirovahiyê nîşan dide.
Dewlemendiya Mutfaqa Kurdî: Tamên Bîranîn û Dîrokê
Dewlemendiya mutfaqa Kurdî rasterast bi erdnîgarî û dîroka me ve girêdayî ye. Ji berê heta îro, Kurdan bi çandinî û heywandariyê re mijûl bûne, û ev yek di xwarinên me de jî reng vedaye. Bikaranîna giyayên demsalî yên ku li çiyayan şîn dibin, çêkirina penîr, rûn û mast, û cûrbecûriya heşînahiyan, mutfaqa me hem tamxweş û hem jî saxlem dike.
Lê her tiştî zêdetir, ev xwarin bîranînan vediguhêzin. Çêja xwarina dayikê, bîhna savarê, an jî şêrîniya şîraniya cejnê, ev hemû parçeyek ji bîra me ya kesayetî û civakî ne. Dema ku em van xwarinan li dora sifreya hevpar dixwin, em ne tenê xwarinê dicêrînin, em dîrok, çand û kevneşopiya xwe zindî dihêlin. Ev tamên sade û bîranînên hevpar, me bi koka me ve girê didin û ji me re tînin bîra me ku em ji ku derê hatine.
Di encamê de, sifreya hevpar di çanda Kurdî de nîşaneyeke gelek hêja ye. Ew cîhê parvekirina kedê, nîşandana mêvanperweriyê, zexmkirina hevgirtina malbatî û civakî, û teyîdkirina dewlemendiya mutfaqa me ye. Tevî hemû zehmetiyên jiyanê, parvekirina xwarinê li dora sifreyeke sade, her tim dibe çavkaniya hêvî, germahî û kêfxweşiya hevpar.
Gotara berê: Berhema Kurmancî ya alimê jîr ê Arvasî Muhammed Welî
Gotara piştî: Şerefname û Şerefxanê Bedlîsî | Çîroka Pirtûka Dîroka Kurdan | Zanîn
Gotarên Têkildar
Di Nav Payîz û Zivistanê de Ked, Bîr û Berxwedan


