Edebiyata Almanan de 15 Nivîskarên Herî Navdar

Edebiyata Almanan, yek ji kevintirîn û dewlemendtirîn edebiyatên Ewropayê ye. Di nav dîroka wê de gelek nivîskar derketine ku ne tenê li Almanyayê, lê li seranserê cîhanê bandor li çand, felsefe û hunerê kirine. Li jêr em ê 15 nivîskarên herî navdar ên edebiyata Alman in bi kurtî naskirin bidin:

1. Johann Wolfgang von Goethe (1749–1832)

Goethe wekî stêrka herî mezin a edebiyata Alman tê qebûlkirin. Ew helbestvan, romannivîs û zanyar bû. Berhema wî ya herî navdar, Faust, di nav şaheserên edebiyata cîhanê de tê hesibandin. Bandora wî heta îro jî li ser nivîskarên cîhanê dimîne.

2. Friedrich Schiller (1759–1805)

Schiller dost û hevkarê Goethe bû. Ew bi şano û helbestên xwe navdar bû. Berhemên wî pir caran li ser azadî, maf û rûmeta mirovan radiwestin.

3. Heinrich Heine (1797–1856)

Heine yek ji helbestvanên herî navdar ên romantîzma Alman e. Helbestên wî bi hestyarî û zimaneke nazik têne naskirin. Gelek ji helbestên wî bûne stran.

4. Theodor Fontane (1819–1898)

Fontane yek ji damezrînerên realîzma Alman e. Romana wî Effi Briest di nav berhemên klasîk ên Alman de cih digire.

5. Thomas Mann (1875–1955)

Thomas Mann di sala 1929’an de Xelata Nobelê ya Edebiyatê wergirt. Ew bi analîza civakî û derûnî ya kesayetiyan navdar bû. Buddenbrooks berhema wî ya herî navdar e.

6. Hermann Hesse (1877–1962)

Hesse bi mijarên derûnî, lêgerîna maneya jiyanê û xwebihîstinê navdar e. Berhemên wî Siddhartha û Steppenwolf li cîhanê hatine xwendin.

7. Franz Kafka (1883–1924)

Kafka bi zimanê almanî dinivîsî. Berhemên wî li ser tenêtîbûn, tirs û bîrokrasiyê ne. The Metamorphosis berhema wî ya herî navdar e.

8. Bertolt Brecht (1898–1956)

Brecht şanoger û helbestvanekî mezin bû. Ew bi “şanoya epîk” navdar bû û gelek şêwazên nû anîne şanoyê.

9. Erich Maria Remarque (1898–1970)

Remarque bi romanên li ser şer navdar bû. All Quiet on the Western Front yek ji romanên herî navdar ên li ser Şerê Cîhanê yê Yekem e.

10. Stefan Zweig (1881–1942)

Her çend ji Avusturyayê bû, ew bi zimanê almanî dinivîsî û di nav nivîskarên edebiyata almanî de tê hesibandin. Berhemên wî li gelek zimanan hatine wergerandin.

11. Gunter Grass (1927–2015)

Grass di sala 1999’an de Xelata Nobelê ya Edebiyatê wergirt. The Tin Drum berhema wî ya herî navdar e.

12. Heinrich Boll (1917–1985)

Böll di sala 1972an de Xelata Nobelê ya Edebiyatê wergirt. Wî pir caran li ser encamên şer û pirsgirêkên civakî dinivîsî.

13. Christa Wolf (1929–2011)

Christa Wolf yek ji jin-nivîskarên herî navdar ên Alman e. Berhemên wê li ser nasname, jin û civakê radiwestin.

14. Patrick Suskind (1949-)

Suskind bi romana Perfume navdar bû. Ev roman li gelek welatan bû bestselan.

15. Cornelia Funke (1958-)

Cornelia Funke bi romanên zarokan û ciwanan navdar e. Berhemên wê li gelek zimanan hatine çapkirin û bi milyonan hatine firotin.

Kî herî mezin tê qebûlkirin?

Di nav piraniya rexnegir, mamoste û lêkolînerên edebiyatê de, Johann Wolfgang von Goethe wekî “bavê edebiyata nû ya Alman” û nivîskarê herî mezin ê Alman tê qebûlkirin. Wekî ku William Shakespeare ji bo Îngilîzan girîng e, Goethe jî ji bo Almanan heman cihê digire.

Zelal Kadîroglu