ÇandName Li pey şopa bav û kalan…
Prof. Dr. Abdurrahman Adak, akademîsyenekî navdar ê di warê edebiyata kurdî ya klasîk de, bi pirtûka xwe ya bi navê Teşeyên Nezmê di Edebiyata Kurdî ya Klasîk de û Berken Bereh bi berhema xwe ya Çemê Baranê Xelata Qelema Hejar wergirtine. Ev xelat, ku ji aliyê Zanîngeha Kurdistanê û Navenda Lêkolînên Kurdistanşinasîyê ve tê organîzekirin, li navenda Eyaleta Kurdistanê, bajarê Sinê yê Rojhilatê Kurdistanê, di merasîmekê de hat dayîn. Merasîm di 30ê Gulana 2025an de pêk hat û ev xelat di warê edebiyata kurdî de wekî gaveke girîng tê dîtin.
Derheqê Prof. Dr. Abdurrahman Adak de
Prof. Dr. Abdurrahman Adak akademîsyenekî kurd e ku li Zanîngeha Artuklu ya Mêrdînê di Beşa Ziman û Edebiyata Kurdî de kar dike. Ew di sala 1977an de li Hezexê (Îdîr) ji dayik bûye û xwedî kariyereke akademîk a dewlemend e. Adak, piştî qedandina Fakulteya Îlahiyatê ya Zanîngeha Enqereyê di sala 1998an de, perwerdehiya medreseyê jî wergirtiye. Di sala 2006an de li Enstîtuya Zanistên Civakî ya Zanîngeha Ankarayê di warê wêjeya tirkî ya Îslamî de doktoraya xwe qedandiye. Di sala 2009an de, ji bo beşdarî damezrandina Beşa Ziman û Edebiyata Kurdî bibe, derbasî Zanîngeha Artuklu ya Mêrdînê bûye û di sala 2013an de bûye doçent. Herwiha, demekê serokatiya vê beşê jî kiriye.
Adak bi xebatên xwe yên li ser edebiyata kurdî ya klasîk navdar e. Pirtûka wî ya Teşeyên Nezmê di Edebiyata Kurdî ya Klasîk de (weşana Nûbihar, 2018) xebateke akademîk e ku bi awayekî sîstematîk estetîka ruxsarî ya helbesta kurdî ya klasîk lêkolîn dike. Di vê pirtûkê de, têgehên wekî nezm, kêşa erûzê, serwa-paşserwa, qesîde, xezel, mesnewî, rubaî û cureyên din ên helbestê bi mînakan têne şirovekirin. Pirtûk ji bo lêkolînerên edebiyata kurdî û xwendekarên zanîngehê çavkaniyeke bingehîn e.
Xelata Qelema Hejar
Xelata Qelema Hejar yek ji xelatên herî bi prestîj e ku di warê edebiyata kurdî de tê dayîn. Ev xelat ji aliyê Zanîngeha Kurdistanê (li Sinê) û Navenda Lêkolînên Kurdistanşinasîyê ve tê organîzekirin û armanc dike ku xebatên di warê edebiyat, çand û zimanê kurdî de yên bi kalîte bên naskirin û teşwîqkirin. Merasîma xelatdayînê li Sinê, paytexta Eyaleta Kurdistanê ya Îranê, di 30ê Gulana 2025an de hat lidarxistin. Abdurrahman Adak di beşa rexneya edebî û şêwaznasiyê de xelat wergirtiye, ku ev yek jî girîngiya xebata wî ya akademîk nîşan dide.
Berken Bereh û Çemê Baranê
Berken Bereh jî, wekî Adak, yek ji nivîskarên kurd ên girîng e ku bi berhema xwe ya Çemê Baranê di heman merasîmê de xelat wergirtiye. Her çend agahiyên berfireh li ser vê berhemê di çavkaniyên berdest de kêm bin jî, tê zanîn ku Çemê Baranê di warê edebiyata kurdî de xwedî cihekî taybet e. Xelata wî ya Qelema Hejar nîşana wê yekê ye ku ev berhem di nav civaka edebî de hatiye pejirandin û nirxandin.
Girîngiya Xelatê
Merasîma xelatdayîna Qelema Hejar li Sinê, wekî navendeke çandî ya kurdî li Rojhilatê Kurdistanê, ji bo edebiyata kurdî gaveke girîng e. Ev bûyer ne tenê xebatên nivîskarên wekî Adak û Bereh pîroz dike, lê herwiha rola Zanîngeha Kurdistanê û Navenda Lêkolînên Kurdistanşinasîyê di pêşxistina lêkolînên kurdî de jî ronî dike. Xelat bi taybetî ji bo teşwîqkirina xebatên akademîk û afirîner ên di warê ziman û edebiyata kurdî de tê dayîn, ku ev yek ji bo parastin û geşkirina mîrateya çandî ya kurdî pir girîng e.
Çarçoveya Edebiyata Kurdî ya Klasîk
Pirtûka Adak, Teşeyên Nezmê di Edebiyata Kurdî ya Klasîk de, yek ji wan xebatan e ku bi awayekî zanistî li ser estetîka helbesta kurdî ya klasîk disekine. Edebiyata kurdî ya klasîk, bi taybetî di sedsalên 16an heta 19an de, di bin bandora medreseyan û mîrektiyên kurdan de geş bûye. Helbestvanên wekî Melayê Cizîrî, Ehmedê Xanî û Feqiyê Teyran di vê serdemê de berhemên girîng afirandine. Adak di xebatên xwe de van teşeyên helbestê (wekî qesîde, xezel, mesnewî) bi hûrgilî lêkolîn dike û xweseriyên edebiyata kurdî ya klasîk destnîşan dike.
Ev xelat ji bo Adak ne tenê naskirina xebatên wî yên akademîk e, lê herwiha nîşana girîngiya lêkolînên li ser edebiyata kurdî ya klasîk e, ku gelek caran di bin siya edebiyatên din ên Rojhilata Navîn de maye. Bi vî awayî, xelata wî û ya Berken Bereh ji bo edebiyata kurdî gaveke moral û akademîk a girîng e.
Çandname
